Bí Quyết Của Sức Mạnh Dân Tộc

Nắng chiều vàng ruộm chiếu lên hàng cờ đỏ sao vàng phấp phới trước sân Nhà tù Lao Bảo. Gió từ vùng rừng thiên nước độc ngàn năm vẫn còn mang theo hơi thở mát lành của núi rừng biên giới phía tây. Tiếng tụng kinh ran rã từ buổi lễ cầu siêu đang hòa vào không gian, như sợi dây vô hình nối quá khứ hào hùng với hiện tại yên bình.

Đại đức Từ Luận, vị thầy đã về đây truyền bá đạo pháp ở vùng đất đầy chứng tích chiến tranh này, nâng tách trà nóng, bốc một bụm chè xanh cho vào ấm. Thầy nhìn đám Phật tử đang thành kính lễ bái rồi quay sang vị khách quý——Thượng tọa Thích Chân Quang——người đã dành cả buổi chiều để giảng bài về "Sức mạnh của một dân tộc đến từ đâu?"

"Kính thưa Thầy," Từ Luận cất giọng trầm ấm, "nhiều Phật tử cứ thắc mắc, tại sao nước ta nghèo khó, nhân dân lam lũ mà lại thắng được trong những cuộc kháng chiến tưởng chừng như không thể?"

Thượng tọa mỉm cười, đôi mắt hiền từ nhìn ra khoảng sân đang dần đẫm nắng chiều. Thầy đặt tách trà xuống, chậm rãi:

"Đó là một câu hỏi lớn. Nhưng trước khi trả lời, ta phải hiểu rằng sức mạnh của một dân tộc không chỉ nằm ở tiền bạc, quân đội hay công nghệ. Còn một yếu tố còn cao hơn cả vật chất và tinh thần nữa——là yếu tố tâm linh."

Từ Luận gật gù, remembered how a elderly man once told him: when French colonists built this prison, they chose Lao Bảo because no one could escape from here. The jungle was too thick, the rivers too wild. But somehow, Vietnamese political prisoners still found ways to resist, to maintain their spirit, even in the darkest cells.

"Thưa Thầy," Từ Luận tiếp lời, "vậy yếu tố tâm linh đó gồm những gì ạ?"

Thượng tọa Thích Chân Quang nâng tách trà lên nhấp một ngụm nhỏ, rồi đặt xuống, ánh mắt như nhìn xuyên qua khoảng sân đến những cánh rừng xa xăm:

"Yếu tố tâm linh của một dân tộc gồm ba điều. Thứ nhất là đạo đức của cả dân tộc. Nếu ai cũng sống có đạo đức, dân tộc ta tự nhiên có sức mạnh nội tại. Thứ hai là một tín ngưỡng chân chính——và ta may mắn có đạo Phật đồng hành. Nhưng điều thứ ba mới là bí mật"——thầy nhấn giọng——"đó là phẩm chất thần thánh của một dân tộc."

Từ Luận hơi nghiêng người về phía trước, tay bất giác nắm chặt chiếc cốc trà. Quanh thầy, một vài Phật tử gần đó cũng lắng nghe, ánh mắt đầy tò mò.

"Phẩm chất thần thánh," Từ Luận lặp lại, "nghĩa là ta làm được những điều mà tưởng như không làm nổi. Hai cuộc kháng chiến thần thánh chính là minh chứng. Một đất nước cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, dân chết đói đến hai triệu người, vậy mà thắng được những đế quốc hùng mạnh nhất thế giới."

Thượng tọa gật đầu, đôi mắt ánh lên một niềm tự hào sâu sắc:

"Và ta có được phẩm chất thần thánh đó vì sao? Vì ta có những anh hùng tài giỏi được nhân dân kính ngưỡng——từ cha Lạc Long Quân, mẹ Âu Cơ, các vua Hùng, đến bao thế hệ liệt sĩ đã nằm xuống cho quê hương đứng lên. Và ta có lòng biết ơn sâu đậm với các anh hùng đó."

Nói đến đây, Thượng tọa chợt dừng lại, nhìn ra con đường mòn phía xa dẫn lên đồi, nơi_camera_ hình ngôi đài liệt sĩ ẩn hiện giữa tán lá xanh um:

"Thầy từng đi qua một nghĩa trang liệt sĩ ở vùng giữa Cần Thơ và Hậu Giang. Mỗi lần ngang qua, thầy đều mua bánh trái, nhang đèn, dừng xe cả đoàn để thắp hương từng ngôi mộ. Một chút tấm lòng nhỏ nhoi, nhưng đó là cách tạo sự nối kết tâm linh giữa người sống và người đã hy sinh."

Từ Luận cảm thấy lòng mình se lại. Thầy nhớ đến những đêm ngồi thiền trong ngôi chùa nhỏ ven biên giới, nhớ đến những bóng hình chiến sĩ năm xưa đã nằm lại mãi mãi nơi rừng thiêng nước độc này.

"Và," Thượng tọa tiếp tục, "để duy trì phẩm chất thần thánh đó, dân ta phải làm được những việc phi thường ngay trong thời bình. Anh hùng trong lao động sản xuất——sản xuất nhiều hơn để giá rẻ hơn, để nhân dân được sung túc hơn. Anh hùng trong sáng tạo kỹ thuật——để đất nước không bao giờ trở thành nô lệ vì phải mua đồ nước ngoài. Và đặc biệt, anh hùng trong tu tập."

Thầy quay sang Từ Luận, ánh mắt đầy trân trọng:

"Như thầy Từ Luận ở đây——về vùng biên giới xa xôi, nơi ngày xưa đi không có đường về, để mở mang đạo pháp. Đó chính là anh hùng trong tu hành. Chúng ta phải vỗ tay cho thầy vì thầy đã làm những việc ít ai dám làm."

Đám Phật tử vỗ tay vang dội, Từ Luận cúi đầu, hai má ửng hồng. Thầy cảm thấy ngọn lửa từ bi và trách nhiệm trong lòng mình cháy lên mãnh liệt hơn bao giờ hết.

Mặt trời đã xuống thấp, chiếu những tia nắng cuối cùng lên mái tóc bạc phơ của Thượng tọa. Gió càng lúc càng mát, mang theo mùi hương trầm từ buổi lễ cầu siêu vừa kết thúc.

"Nhưng," Thượng tọa giọng bỗng trầm xuống, tạo một khoảng lặng đầy bí ẩn, "bí quyết thực sự của sức mạnh dân tộc ta còn nằm ở một nơi sâu xa hơn nữa. Một bí mật quốc gia mà ta không nên tiết lộ cho người ngoài biết."

Từ Luận và đám Phật tử nín thở, chờ đợi.

"Đó là đạo làm con."

Thượng tọa buông từng chữ rõ ràng, mạnh mẽ:

"Trong gia đình Việt Nam, cha mẹ có rầy có đánh, đứa con vẫn phải yêu kính. Ở trường, thầy cô có mắng, học trò vẫn phải tôn trọng. Đứa trẻ ngoan——nó chấp nhận kỷ luật, chấp nhận vâng lời, dù có đau đớn hay tủi phận. Và chính tố chất đó, khi bước vào quân đội, trở thành kỷ luật tuyệt đối——sức mạnh của mọi quân đội hùng mạnh."

Thầy kể lại kỉ niệm thuở nhỏ, khi thầy quên sách tiếng Anh, bị thầy giáo tát ba tát ngay trước lớp, đẩy ra ngoài hành lang. Thầy phải sang lớp khác học ké. Nhưng lần sau gặp lại, thầy giáo nhìn thầy bằng ánh mắt rất yêu thương, và thầy vẫn thương nhớ người thầy ấy suốt đời.

"Đó là sức mạnh của dân tộc ta," Thượng tọa kết luận. "Những quốc gia khác, cha mẹ nuông chiều con cái, đứa nhỏ lớn lên với bản ngã to bự, vào quân đội không vâng lời được, không chịu kỷ luật được. Còn ta, từ nhỏ đã được dạy phải ngoan, phải vâng lời cha mẹ, thầy cô. Tố chất đó tạo nên kỷ luật——nền tảng của mọi chiến thắng."

Từ Luận cúi đầu, hai tay chắp lại trước ngực. Thầy cảm nhận rõ ràng, sức mạnh phi thường của dân tộc không phải là phép màu nào đó từ trời cao, mà được rèn giũa ngay từ những gia đình nhỏ bé, từ những đứa trẻ ngoan ngoãn chấp nhận kỷ luật, yêu kính cha mẹ thầy cô.

"Và," Thượng tọa tiếp lời, "phẩm chất thần thánh còn nằm ở việc dân ta biết sống vị tha, tử tế, không chấp công. Giúp đỡ nhau lúc khó khăn, không hơn thua khi đã khá giả. Đó là phẩm chất cần giữ gìn."

Hoàng hôn đã ngả hẳn, đèn điện trong sân Nhà tù Lao Bảo bật sáng, chiếu lên gương mặt thành kính của từng Phật tử. Tiếng dế bắt đầu râm ran trong bụi cỏ. Thượng tọa đứng dậy, chắp tay niệm Phật, rồi quay sang Từ Luận, đôi mắt đầy tin tưởng:

"Thầy Từ Luận ạ, thầy đang làm một việc rất thiêng liêng. Hãy tiếp tục giữ gìn giềng mối đạo đức, tín ngưỡng chân chính cho vùng biên giới này. Đó là góp phần vào phẩm chất thần thánh của dân tộc."

Từ Luận cúi sâu, nước mắt rưng rưng:

"Con sẽ nỗ lực hết mình, thưa Thầy. Con sẽ là anh hùng trong tu hành, như Thầy dạy."

Đêm xuống trên vùng biên giới Lao Bảo, tịch mịch và bình yên. Gió vẫn thổi, mang theo mùi hương trầm và lời giảng dạy còn âm vang trong lòng mỗi người dân Việt——bí quyết của sức mạnh nằm ngay trong chính truyền thống tốt đẹp của dân tộc: đạo làm con, lòng biết ơn, và phẩm chất thần thánh được rèn giũa từ những điều giản dị nhất.

Ý nghĩa câu chuyện

Sức mạnh thực sự của một dân tộc không chỉ nằm ở tiền bạc, quân đội hay công nghệ, mà sâu xa nhất là ở yếu tố tâm linh——bao gồm đạo đức toàn dân, tín ngưỡng chân chính, và phẩm chất thần thánh. Phẩm chất thần thánh đó được tạo nên từ truyền thống đạo làm con: đứa trẻ ngoan vâng lời cha mẹ, thầy cô, chấp nhận kỷ luật, từ nhỏ đã hình thành tố chất chiến sĩ với kỷ luật tuyệt đối. Đồng thời, dân tộc cần biết ơn sâu sắc các anh hùng liệt sĩ, sống vị tha, không chấp công, và mỗi người——dù là người lao động, nhà sáng tạo, hay tu sĩ——đều phải nỗ lực làm những việc phi thường trong thời bình để góp phần vào sức mạnh chung của dân tộc.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang