Ba ngày cúng dường

Buổi sáng hôm ấy, khi ánh nắng còn chưa kịp xuyên qua những tán cây, ngài Mục Kiền Liên đã ôm bát bước ra khỏi tịnh xá. Bước chân ngài nhẹ nhàng, nhưng lòng ngài đã sớm quán chiếu căn cơ của chúng sinh. Ngài biết hôm nay sẽ có một cuộc gặp gỡ đặc biệt.

Trên con đường đất đỏ, một người phụ nữ trạc ngoài ba mươi quỳ xuống, hai tay chắp lại, mắt đẫm lệ. Bà là mẹ đơn thân, sống cùng mẹ già và cô con gái nhỏ. Gia đình ba người, ba thế hệ, sống âm thầm trong một căn nhà tranh ven làng. Khi thấy ngài Mục Kiền Liên từ xa, bà đã chạy ra, quỳ xuống, nghẹn ngào:

“Bạch ngài, nhà con chỉ có ba người. Chúng con biết ngài là bậc giải thoát phi thường. Xin ngài cho gia đình con được gieo duyên với đạo giải thoát. Ngày đầu tiên, mẹ con sẽ cúng dường. Ngày thứ hai, con sẽ cúng. Ngày thứ ba, con gái con sẽ cúng. Ba ngày, ba thế hệ, xin ngài nhận lời.”

Ngài Mục Kiền Liên nhìn vào mắt bà, thấy được sự chân thành và khát khao giải thoát đã ấp ủ từ nhiều kiếp. Ngài gật đầu nhận lời, không một lời giải thích thêm.

Ngày thứ nhất, bà mẹ già run run dâng bát cơm trắng lên ngài. Ngày thứ hai, chính người phụ nữ ấy, với đôi tay còn thoảng mùi bếp lửa, cung kính đặt thức ăn vào bát ngài. Ngày thứ ba, cô con gái nhỏ, má đỏ hồng vì hồi hộp, hai tay nâng bát cơm đầy ắp, dâng lên ngài. Cả ba ngày, ngài Mục Kiền Liên đều đến đúng giờ, nhận bát, rồi lặng lẽ ra về.

Nhưng mắt người đời thì không nhìn thấu được tấm lòng. Họ chỉ thấy một vị tỳ kheo, nghe nói đã chứng A La Hán, có thần thông đệ nhất, vậy mà ba ngày liên tiếp đều đến một căn nhà có người phụ nữ trẻ đẹp. Những lời xì xầm bắt đầu lan ra như gió cuốn bụi:

“Nghe nói chứng A La Hán rồi, sao còn dấu hiệu tham ái rõ ràng thế kia?”
“Cứ đến nhà người phụ nữ ấy hoài, chẳng lẽ…”
“Tưởng bậc thánh, hóa ra cũng chưa thoát khỏi dục vọng.”

Những lời đồn thổi cứ thế lớn dần, như ngọn lửa gặp gió. Các tỳ kheo khác bắt đầu nhìn ngài Mục Kiền Liên với ánh mắt nghi ngờ. Có người còn thắc mắc: “Nếu thật sự đã chứng đạo, sao lại hành động như vậy?”

Một hôm, ngài Mục Kiền Liên đi khất thực xin được một cháo. Ngài nhờ một sa di đem qua cho một tỳ kheo ni đang bị bệnh. Hành động ấy lại bị hiểu lầm. Người ta cho rằng ngài còn vương vấn chuyện nam nữ, nên mới quan tâm đến một ni cô. Sự xì xầm càng lúc càng lớn, như một cơn bão ngầm sắp vỡ bờ.

Đức Phật, với trí tuệ vô ngại, biết rõ sự thật. Ngài thấy rõ tâm địa thanh tịnh của ngài Mục Kiền Liên, và cũng thấy rõ sự nguy hiểm khi chúng sinh cứ mãi suy luận bậy bạ về bậc thánh. Một hôm, giữa đại chúng, Đức Phật mới lên tiếng, giọng nghiêm trang nhưng đầy từ bi:

“Người không còn tham ái, có trí không nghi hoặc, thể nhập vào bất tử, ta gọi là bà la môn.”

Ngài dùng bốn câu kệ trong Kinh Pháp Cú để minh oan cho ngài Mục Kiền Liên, xác định rằng ngài đã thể nhập vào bất tử, không còn nghi hoặc, không còn tham ái. Những lời xì xầm lắng xuống, nhưng bài học vẫn còn đó.

Khi người ta nhìn vào một sự việc, mỗi người đều suy luận theo tập nghiệp của mình. Người đa tình thì nghĩ đến chuyện yêu đương. Kẻ trộm cắp thì nghĩ đến chuyện trộm đồ. Người mê phim ảnh thì nghĩ đến gián điệp, bắt cóc. Kẻ mê tín phong thủy thì nghĩ đến địa lý, nhà cửa. Tất cả đều là tấm gương phản chiếu chính tâm hồn mình. Còn sự thật thì chỉ có người trong cuộc mới biết, hoặc phải hỏi thẳng, chứ không thể đoán mò.

Người tốt thường ít khi vội đánh giá người khác, vì họ biết rằng lòng mình đôi khi cũng bị hiểu lầm. Họ hiểu rằng việc làm của bậc thánh thường khó hiểu đối với chúng sinh, vì trí tuệ của các ngài quá sâu xa. Nếu một vị thánh làm gì ta cũng hiểu hết, thì ta đã gần bằng ngài rồi, còn gì để học hỏi nữa?

Chính vì thế, khi thấy một việc gì đó chưa rõ, hãy khoan vội đánh giá. Hãy hỏi, hãy tìm hiểu, đừng tự mình suy diễn rồi mang tội. Bởi khi ta đánh giá ai, sự thật là ta đang bộc lộ chính bản chất của con người mình.

Ý nghĩa câu chuyện

Khi ta đánh giá người khác, thực chất ta đang bộc lộ tập nghiệp và bản chất của chính mình. Người hay nghĩ xấu người khác là người trong tâm còn nhiều điều xấu. Đừng vội suy luận theo chiều hướng tiêu cực khi chưa hiểu rõ sự việc, vì có thể ta đang phỉ báng bậc thánh và tự chuốc lấy tội lỗi.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang