Vì sao tất cả chúng ta đều là nô lệ của cảm giác?

Bạn có bao giờ tự hỏi: vì sao mình làm mọi việc – học hành, kiếm tiền, yêu thương, hận thù? Có một câu trả lời mà ít ai ngờ: tất cả chúng ta đều đang đi tìm một cảm giác. Đức Phật gọi đó là 'Thọ' – và nó chính là động cơ đưa chúng ta vào luân hồi.

Thọ Ấm: Bức màn vô hình chi phối cuộc đời

Trong Ngũ Uẩn, Thọ Ấm là yếu tố thứ hai sau Sắc. Nó vô hình vô tướng, nhưng lại chi phối cả tâm hồn, cuộc sống, và cả thế giới. Mỗi khi bạn vui, buồn, hạnh phúc hay đau khổ, đó chính là Thọ đang lên tiếng. Nó mạnh đến nỗi khiến con người ta làm mọi thứ chỉ để tìm kiếm hoặc tránh né cảm giác.

"Ta làm bất cứ điều gì chỉ bởi vì mục tiêu là đi tìm cái Thọ này... tất cả chúng sinh đều là nô lệ của Thọ, là nô lệ của cảm giác."

Hạnh phúc và khổ đau: Hai cực kéo con người

Thọ chia làm ba loại: Khổ thọ (cảm giác đau), Lạc thọ (cảm giác sướng), và Trơ thọ (nhạt nhẽo, chán ngán). Trong đó, Khổ và Lạc có sức mạnh mạnh mẽ nhất. Ví dụ khi xem một vở bi kịch, ta khóc – đó là Khổ thọ. Khi xem một bộ phim hài, ta cười – đó là Lạc thọ. Còn tiếng nói nhạt nhẽo kéo dài chỉ làm ta chán ngấy.

"Cái cảm giác đến với ta là một cảm giác hạnh phúc thì đó là lạc thọ. Cảm giác đến với ta là đau khổ thì gọi là khổ thọ."

Xúc – Thọ – Ái: Vòng xoáy nghiệp luân

Đức Phật dạy: 'Xúc sinh Thọ, Thọ sinh Ái.' Tức là khi giác quan tiếp xúc với ngoại cảnh, cảm giác nảy sinh; từ cảm giác, thương ghét được hình thành. Nếu không tỉnh giác, ta sẽ bị Thọ dẫn dắt. Ví dụ: một người đàn ông đi tập thể dục buổi sáng, gặp một phụ nữ lạ, cảm thấy lòng rộn ràng. Vì thích cảm giác đó, anh ta ngày ngày tìm cách gặp lại, để rồi tình cảm phát sinh, có thể dẫn đến những hệ lụy không hay.

"Ta biết rõ cảm xúc, cảm giác đó để kiểm soát cái tình cảm thương ghét, vì xúc sinh thọ, thọ sinh ái."

Đối diện với tiền và tình – Bài học Thọ Ấm

Ai cũng vui khi có tiền, buồn khi mất tiền. Ai cũng hạnh phúc khi được yêu và khi được yêu thương. Nhưng đó chỉ là những cảm giác thoáng qua. Người tu phải tập thản nhiên trước được mất, nhớ rằng mọi chuyện đều có nhân quả.

"Có tiền thì cảm giác gì? Vui. Mất tiền thì cảm giác gì? Buồn. Đúng như vậy. ... Người nào sống trên đời này đối với tiền mà có một sự thản nhiên chừng mực nào đó thì thật đã là người tốt rồi."

Trí tuệ thấy rõ cảm giác – Con đường giải thoát

Khi ta tu tập, ta có thể quan sát cảm giác đang nổi lên trong tâm, phân biệt tốt xấu, và tránh những tiếp xúc làm phát sinh cảm giác tiêu cực. Đây là trí tuệ cao. Nhìn thấy được tâm mình, thấy được cảm giác khởi lên là loại gì, đó là điều hết sức trí tuệ, không phải dễ dàng.

"Ta tu tập đến mức độ tinh tế của nội tâm để thấy được cái cảm giác nó khởi lên trong lòng mình là cảm giác gì, và phía sau đó là cái thương, cái ghét, cái giận, cái hờn... biết mà kiểm soát."

Hãy bắt đầu ngay từ hôm nay: đừng để cảm giác điều khiển. Mỗi khi có một cảm xúc dâng lên, hãy lắng lại, nhìn nó, và hỏi: 'Đây là cảm giác như thế nào?' Khi bạn làm được điều đó, bạn đã bắt đầu đi trên con đường thoát khổ.