Nhân và Duyên: Vì sao Đức Phật vừa có tướng tốt vừa phải khổ hạnh?

Bạn có bao giờ nghe ai đó than rằng: "Tôi sinh ra trong gia đình nghèo khó, làm lụng vất vả mà vẫn không khá nổi?" Ngược lại, có người sinh ra đã giàu sang, nhưng rồi lại phá sản vì lười biếng. Phải chăng số phận đã an bài tất cả? Câu trả lời không nằm ở sự may rủi, mà ở hai chữ: nhân và duyên.

Nhân và duyên: Hai mảnh ghép của định mệnh

Trong bài giảng "Nhân và Duyên", Thầy Thích Chân Quang kể về cuộc đời Đức Phật để chúng ta thấy rõ: Đức Phật không phải tự nhiên trở thành bậc giác ngộ. Ngài sinh ra đã mang 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp, trong cung điện vàng son – đó là nhân lành từ nhiều đời trước. Nhưng ngài vẫn phải nỗ lực phi thường: từ bỏ hoàng cung, sáu năm khổ hạnh, rồi ngồi thiền dưới cội Bồ Đề 49 ngày. Đó là duyên của hiện tại.

Để cho một người thành tựu được cái thân phận, cái vận mệnh, cái định mệnh lớn lao thì cần hai điều. Điều thứ nhất là cái nhân lành từ nhiều đời trước... Và cái thứ hai là ngay chính cuộc đời này họ phải nỗ lực phi thường.

Tướng tốt là nhân, nỗ lực là duyên

Khi thấy ai đó có tướng mạo đẹp, sang trọng, chúng ta biết họ đã từng tạo phước đời trước. Nhưng nếu họ lười biếng, ỷ lại, chỉ hưởng thụ thì phước lành cũng sẽ cạn dần. Ngược lại, có người sinh ra trong cảnh nghèo khó, nhưng chịu khó lao động, vượt qua nghịch cảnh. Thầy kể về một ông chủ thành công nhờ khởi đầu từ việc rang đậu phộng trần với chiếc quần đùi, bây giờ cơ ngơi khắp thế giới. Đó là người vừa có nhân lành từ trước, vừa biết nỗ lực trong hiện tại.

Nhân không có duyên thì sao?

Có nhân mà không có duyên, tức là có phước đời trước nhưng kiếp này không chịu phấn đấu, tu dưỡng. Thì phước sẽ dần hết, cuộc đời sa sút. Còn có duyên mà không có nhân, tức là tu hành chăm chỉ nhưng thiếu thiện căn, thì đời này chưa đắc đạo, nhưng chính sự nỗ lực đó lại tạo ra nhân cho đời sau. Không bao giờ có sự thành công tự nhiên mà không cần cố gắng.

Đạo Phật của chúng ta là như vậy. Đức Phật như vậy, đạo Phật cũng vậy. Không ai tự nhiên đắc đạo.

Bài học từ năm vị Tỳ kheo: Đừng vội đánh giá

Khi Đức Phật từ bỏ khổ hạnh và nhận bát sữa của một cô gái, năm vị đồng tu đã hiểu lầm rằng ngài đã muốn trở lại hưởng thụ, liền bỏ đi. Họ chỉ nhìn thấy bề ngoài mà đã vội phán xét. Thầy nhắc nhở: Trong cuộc sống, đừng chỉ nhìn hoặc nghe mà kết luận vội vàng. Hãy học cách nhẫn nại, quan sát, và tin vào con đường của mình.

Hãy tin phân nửa những gì ông thấy và đừng bao giờ tin những gì ông nghe.

Thực hành nhân và duyên ngay hôm nay

Chúng ta ai cũng đã có chút thiện căn từ đời trước, nhờ vậy mới có duyên đến chùa, nghe pháp. Nhưng để đạt được thành tựu lớn, chúng ta cần nỗ lực tu tập mỗi ngày. Đừng ngại khó khăn, vì chính khó khăn là cơ hội để chuyển hóa tâm mình. Hãy dùng những nghịch cảnh để diệt trừ tham, sân, si. Hãy quyết tâm: Từ hôm nay, mình sẽ sống tỉnh thức, siêng năng, và tin rằng nhân lành cùng sự cố gắng sẽ dẫn ta đến bờ giác.