Nghiệp của thân: Vì sao có người hiền lành lại khốn khổ?

Bạn có bao giờ thắc mắc: Có một người hiền lành, chăm chỉ, sống tử tế, nhưng tại sao lại gặp toàn chuyện bất hạnh? Họ bệnh tật, nghèo khổ, gia đình ly tán... Phải chăng luật nhân quả không công bằng? Hôm nay, qua câu chuyện của trưởng lão Putigat trong kinh Pháp Cú, TT. Thích Chân Quang sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nghiệp của thân và con đường chuyển hóa.

Chuyện về trưởng lão Putigat: Nghiệp quả từ nghề bẫy chim

Trưởng lão Putigat sau khi xuất gia, tu hành được một thời gian thì nổi những mụn nhọt khắp người. Những vết thương ấy đau đớn, thối rữa, giòi bò lên. Các huynh đệ trong chúng ban đầu còn chăm sóc, nhưng dần dần chán nản vì mùi hôi thối quá nặng, phải đưa ngài ra ngoài hiên. Đúng lúc ấy, Đức Phật đến thăm. Thay vì xa lánh, Đức Phật tự tay gỡ y, đem giặt, lấy khăn nước nóng lau từng vết thương, vệ sinh giường chiếu. Sau khi làm tất cả, Đức Phật đọc một bài kệ ngắn:

Không bao lâu thân này sẽ nằm dài trên đất, bị vứt bỏ vô thức, như khúc cây vô dụng.

Nghe xong, trưởng lão Putigat mỉm cười, thanh thản nhập Niết bàn, chứng quả A La Hán ngay trong giây phút ấy. Các vị tỳ kheo kinh ngạc, xin Phật giảng giải. Đức Phật mới kể lại tiền thân: Vào nhiều kiếp xa xưa, ngài là một thợ săn chuyên bẫy chim. Để chim không chạy thoát, ngài bẻ gãy cánh, bẻ gãy chân từng con một. Chính nghiệp sát sinh ấy đã trả quả trong những kiếp chịu khổ đau, cho đến khi gặp một vị Độc giác Phật, khởi tâm cúng dường và ước nguyện chứng đạo. Nhờ thiện căn đó, ngài được tu hành, và cũng nhờ thiện căn đó, ngài chứng đạo khi nghiệp cũ đã mãn.

Đức Phật chăm sóc tận tình: Bản chất của lòng từ bi

Trong câu chuyện trên, chúng ta thấy Đức Phật không hề xa lánh thân thể hôi thối của vị tỳ kheo. Ngài đích thân lau rửa, giặt giũ, làm vệ sinh. Ngài còn làm việc đó kỹ lưỡng hơn cả người mẹ hiền chăm con. Đây là một hành động cao đẹp, dạy chúng ta biết tôn trọng phẩm giá con người, kể cả khi người ấy đang hấp hối.

Đức Phật chăm sóc còn hơn cả một người mẹ chăm sóc con. Đích thân ngài cởi áo tắm giặt, lau quét làm cho nó vệ sinh mọi điều như vậy.

Chúng ta cũng phải biết ơn những người chăm sóc người bệnh: y tá, điều dưỡng, người nhà. Khi tiếp xúc với mùi hôi thối, rất khó chịu, nhưng họ vẫn làm vì lòng thương. Đức Phật cũng làm vậy. Hành động đó nhắc nhở ta: Ai trong lúc cuối đời cũng xứng đáng được chăm sóc tử tế, được sống trong phẩm giá trước khi ra đi.

Quán thân vô thường: Cánh cửa giải thoát

Bài kệ Đức Phật đọc cho Putigat nghe thật sự rất đơn giản: Không bao lâu thân này sẽ nằm dài trên đất, bị vứt bỏ vô thức, như khúc cây vô dụng. Nhưng tại sao nghe xong, vị tỳ kheo đã chứng đạo? Phải chăng vì nhân duyên nhiều đời của ngài đã chín muồi. Còn đối với chúng ta, lời dạy này là pháp tu căn bản, là cánh cửa mở ra sự giải thoát.

Chỉ cần quán thân vô thường, ta đi đứng trên đường ta tự nhủ, tự nhớ rằng thân này vô thường. Chỉ như vậy thôi.

Khi ta thường xuyên nhớ đến vô thường của thân, ta sẽ buông bỏ dần những tham lam, sân hận, si mê. Như một cái cây bị đứt rễ, trên mặt vẫn còn cành lá xanh tươi, nhưng rễ đã chết thì cây sẽ héo tàn. Tâm phiền não của ta cũng vậy, nếu ta cưa bỏ gốc rễ chấp trước bằng trí tuệ vô thường, thì mọi khổ đau tự nhiên đói tàn.

Hãy thực hành quán thân vô thường mỗi ngày, khi ngồi thiền, khi đi kinh hành, khi nằm ngủ. Đừng xem đây là pháp tu thấp kém. Đó là pháp tu nền tảng, rất thực tế và hiệu quả. Dần dần, bạn sẽ thấy tâm mình nhẹ nhàng, ít bận rộn hơn, ít khổ đau hơn.

Đừng nhìn người khác bằng mắt thường

Người hiền lành mà khổ đau, người tu tốt mà bệnh tật, người giàu có mà vẫn long đong... Tại sao? Câu trả lời nằm ở nghiệp báo từ nhiều đời. Chúng ta không thấy được quá khứ, nên rất dễ hiểu lầm, thậm chí mất niềm tin vào nhân quả. Có người than thân trách phận, cho rằng không có luật công bằng. Nhưng nếu ta nhìn bằng con mắt trí tuệ, hiểu rằng mọi việc đều có nguyên nhân, ta sẽ không oán trách, không ganh tỵ, mà sẽ cố gắng tạo nhân lành để nhận quả lành.

Nhiều khi ta nhìn một con người mà ta sẽ không hiểu được nếu chúng ta không có con mắt mà nhìn ngược về vô lượng kiếp xưa.

Chúng ta hãy học cách nhìn lại chính mình. Nếu gặp bất hạnh, đừng oán trời, đừng trách đất. Hãy quán chiếu nghiệp nhân, thấy ra những bài học để chuyển hướng. Nếu thấy người khác vui hơn, thành công hơn, cũng đừng ganh tỵ. Có thể họ đang hưởng quả tốt từ đời trước, hoặc họ có một ước nguyện thiện lành đang được hộ trì. Ta có thể khởi tâm tùy hỷ, và tự tạo phước cho mình.

Kết: Hạnh phúc là nhìn thấy vô thường

Người tu Phật chúng ta, mỗi sáng thức dậy, hãy tự nhắc mình: Thân này rồi sẽ chết, không bao lâu sẽ nằm dài trên đất. Chỉ một niệm như thế thôi, đã đủ làm chạm vào gốc rễ của chấp trước. Và khi chấp trước vơi, tự nhiên chúng ta nhẹ nhàng, tự nhiên chúng ta trong sáng. Đạo lực tăng trưởng một cách âm thầm, như ánh trăng lên khỏi mặt hồ. Đừng nôn nóng, đừng chán nản. Hãy cứ kiên trì thực tập.

Như TT. Thích Chân Quang dạy: Nếu nói một lần thì không có chứng đạo, không có tiến đạo, mà ta phải nhớ câu này rất nhiều lần trong ngày của mình. Vậy xin hãy nhớ, hãy thực hành. Chắc chắn một ngày kia, ta sẽ thấy thân này là vô thường, và tâm ta bỗng trở nên tự tại, an lạc.