Nên Muốn Và Không Nên Muốn: Chìa Khóa Của Nhân Quả

Hãy thử ngồi yên và hỏi chính mình: "Ngay lúc này, tôi đang muốn điều gì?" Đa số chúng ta sẽ trả lời: "Tôi chẳng muốn gì cả." Nhưng theo Thầy Thích Chân Quang, đó là một sự tự lừa dối. Bởi vì, ngay cả khi bạn đang nghe pháp, bạn vẫn đang muốn được nghe pháp. Và đó chỉ là một trong vô số những điều muốn đang âm thầm chảy trong tâm hồn bạn.

Muốn – Động Lực Thầm Kín Của Luân Hồi

Thầy Thích Chân Quang chỉ rõ:

"Cái muốn nó thuộc về hành ấm, một dạng tâm thức sâu thẳm căn bản của bản ngã con người."

Nó không phải là một suy nghĩ nhất thời, mà là một phần cấu thành của sự tồn tại. Chúng ta luôn muốn, không ngừng nghỉ. Ngay cả khi ngồi yên, lắng tâm lại, ta vẫn có thể thấy mình đang muốn ít nhất mười điều: muốn nghe pháp, muốn cái ghế thoải mái, muốn mọi người đừng nói lâu, muốn về ăn cơm... Cái muốn ấy có khi rõ ràng, có khi vi tế, nhưng nó luôn hiện hữu.

Chính cái muốn này là động lực đẩy chúng ta vào vòng luân hồi. Khi một vị A La Hán diệt hết cái muốn, ngài không còn nhân để tái sinh. Vì vậy, muốn tu tập không chỉ là dừng suy nghĩ, mà là dừng được tận gốc cái muốn sâu thẳm.

Muốn Từ Đâu Mà Ra?

Có hai nguồn gốc hình thành nên cái muốn. Thứ nhất là do nhu cầu cơ bản của cơ thể và sinh lý: đói thì muốn ăn, khát thì muốn uống, trời lạnh thì muốn áo ấm, thấy người khác phái thì muốn yêu thương. Thứ hai là do kiến thức. Khi ta biết nhiều hơn, ta muốn nhiều hơn. Thầy chia sẻ một ví dụ rất đời thường: nào giờ mình sống trong nhà, không biết gì, thì chỉ muốn quanh quẩn. Nhưng khi bước ra ngoài, thấy người ta có điện thoại smartphone, mình chợt muốn có một cái. Kiến thức càng rộng, càng thôi thúc những tham vọng, cao vọng, thậm chí là cả những lý tưởng cao đẹp.

"Kiến thức ta rộng tới đâu thì cái muốn nó đi theo tới đó."

Muốn Là Nhân, Nghiệp Là Quả

Mỗi một niệm muốn đều là một hạt giống gieo vào tâm. Hạt giống đó sẽ trổ quả trong tương lai. Nếu ta muốn người khác đau khổ, ta sẽ nhận đau khổ. Nếu ta muốn người khác hạnh phúc, ta sẽ nhận hạnh phúc. Ngay cả trong những việc nhỏ nhặt, một lời chúc tốt đẹp thầm lặng cho người khác cũng là một nhân lành. Thầy kể lại rằng khi nghe về vị thầy trụ trì trẻ tuổi đang xây chùa, thầy thấy thương, thầy muốn cho vị ấy được nhiều đệ tử, được thành công. Đó là một cái muốn tốt đẹp, và cái nhân quả của nó cũng sẽ tốt đẹp.

"Hôm nay mình muốn cái gì, mai mốt mình ra cái đó."

Muốn Tu – Điều Muốn Cao Quý Nhất

Vậy, đứng trước vô vàn cái muốn, đâu là cái muốn nên chọn? Thầy Thích Chân Quang khẳng định:

"Căn bản nhất vẫn là muốn tu hành và không muốn gì? không muốn hưởng thụ xa đọa đó là cái căn bản nhất."

Khi được hỏi "muốn cái gì?", người trí tuệ sẽ trả lời: "Con muốn tu." Đây là cái muốn chân chính nhất, nhưng nó đối lập với muốn hưởng thụ. Nếu để tự nhiên, ai cũng muốn hưởng thụ hơn. Muốn tu thì phải chọn lựa, phải can đảm, phải hiểu biết. Và cái muốn tu ấy cần phải được nâng lên thành một lời thề, một lời hứa trước Phật để không bị lay động.

Thử Thách Cái Muốn Tu Trước Cám Dỗ

Để vững chắc, ta cần thử thách cái muốn tu của mình. Thầy kể về những người bạn cũ rủ nhậu. Lúc đó, cái muốn nhậu sẽ khởi lên, nhưng nếu ta giữ được cái ước nguyện tu hành, ta sẽ bình tĩnh nhìn nó lên xuống. Đừng tránh né, hãy đối diện và quan sát tâm mình. Thầy chia sẻ:

"Cứ cho nó khích, cứ cho nó nói, cứ cho nó rủ và mình lặn lẽ nhìn cái tâm mình coi cái muốn nhậu nó khởi lên tuột xuống, khởi lên tuột xuống thế nào."

Khi vượt qua được thử thách ấy, cái muốn tu của ta trở nên kiên cường vô cùng.

Chọn Chân Sư, Tránh Tà Sư

Một cái muốn quan trọng nữa là muốn nương tựa đúng chỗ. Đừng muốn theo một vị thầy vì người đó đẹp trai, ngọt ngào hay tử tế. Hãy tìm người tu hành chân chính. Nhưng để có bậc chân sư trên đời, thì những người xuất gia cũng phải chiến đấu với chính mình, dọn dẹp "đống rác" trong tâm. Thầy nhắc:

"Đừng muốn vì những điều đó mà cái một vị thầy mà ta muốn nương tựa phải là một bậc chân sư, một người tu hành chân chính."

Và với chư tăng ni, đó là trách nhiệm lớn lao.

Hãy bắt đầu từ hôm nay, ngồi lại thật lặng, nhìn sâu vào những điều mình đang muốn. Rồi chọn cho mình một cái muốn cao quý nhất: muốn tu, muốn giải thoát. Đó chính là bước đầu tiên để định hướng lại tương lai và thoát khỏi vòng quay sinh tử.