Muốn nói pháp cho người nghe, trước hết phải là người như thế nào?

Trong bữa giảng về phẩm An Lạc Hạnh, Thượng tọa Thích Chân Quang đã đặt ra một câu hỏi rất thực tế: “Một người muốn nói lên giáo lý của chư Phật, nhất là kinh Pháp Hoa, cần phải có tư cách gì?”. Phẩm này không nói bóng gió, không dùng ẩn dụ, mà Đức Phật nói thẳng những phẩm hạnh mà một vị Bồ Tát muốn hoằng pháp cần phải huân tập.

Hành xứ: Bốn phẩm hạnh của người thuyết pháp

Đức Phật dạy rằng, người muốn giảng kinh Pháp Hoa cần phải an trụ trong hành xứ, tức là nơi nội tâm đủ tư cách. Có bốn phẩm hạnh được nêu ra:

• Nhẫn nhục hòa diệu: luôn hiền lành, không nóng nảy, không gây gỗ. “An trụ trong nhẫn nhục hòa diệu, không có nóng nảy vục chạc hấp tấp, không có sợ sệt” – đó là lời Phật dạy.
• Không hấp tấp: oai nghi đi đứng khoan thai, nội tâm an tĩnh. Người tu phải kiểm soát thân mình từng cử chỉ, như Đức Phật “ngồi xuống rồi là như tòa núi bất động”.
• Không sợ hãi: không sợ trước đám đông. Bởi vì sợ hãi là do hiểu giáo lý chưa vững, đạo đức còn sơ hở, chưa đủ lòng thương yêu và chưa đủ cung kính Phật. Khi đủ uy đức, tự nhiên bình thản.
• Trí bát nhã: “Ở nơi pháp không phân biệt, thấy được cái tướng như thật của các pháp.” Nhìn vào vạn hữu mà tâm không bị đắm nhiễm.

Thượng tọa còn kể chuyện hồi nhỏ, ông chứng kiến một bà đạo Cao Đài mặc áo vạt khách, đêm tụng kinh vang lừng, nhưng lại gây lộn với hàng xóm dữ dội. Những người trẻ thấy vậy không dám đến hỏi đạo. Trái lại, người tu hiền lành, hy sinh giúp đỡ người khác, sẽ làm cho người đời tin cậy.

Thân cận xứ: Giữ gìn sự thanh tịnh

Đức Phật dạy các vị Bồ Tát không nên gần gũi cùng vua chúa, quan quyền, ngoại đạo, những kẻ viết sách thế tục, và những người chơi các trò hung hiểm. Thượng tọa giải thích: người tu đến với vua quan thường vì mong cầu danh lợi, địa vị, nên mất đi hình ảnh siêu thoát của đạo Phật. Tuy nhiên, nếu vua quan đến học đạo thì vẫn nên tiếp đón, vì lòng từ bi. Câu chuyện về hai vị vua nước Triệu và nước Yên đến thăm ngài Triệu Châu là một ví dụ:

“Ngài Triệu Châu ngồi tại chỗ trên giường, không đứng dậy. Vua hỏi: Quốc vương đáng trọng hay pháp vương đáng trọng? Ngài đáp: Ở trong đất nước thì quốc vương đáng trọng, nhưng ở trong pháp thì pháp vương đáng trọng.”

Điều này không có nghĩa là chống đối pháp luật, nhưng người tu không nên xu nịnh quyền thế. Họ chỉ dựa vào đạo đức và phước lành của chính mình. Sống vậy thì mới giữ được sự độc lập và thanh tịnh của tâm hồn.

Không để ngoại cảnh chi phối: Khéo giữ chánh kiến

Về việc không gần gũi ngoại đạo, Thượng tọa nhấn mạnh ba nguy cơ: bị ảnh hưởng, phạm tội sát sanh, hoặc đánh mất niềm tin. Ví dụ, nếu mình tin vào thầy bùa chú mà mang đầu heo cúng, mình mang tội sát sanh, trong khi đạo Phật có đủ khả năng siêu độ người mất bằng chánh pháp. Lại có anh chàng sửa xe nghe lời ngoại đạo bỏ cúng, sau đó khách đến đều bị hư xe, làm ăn thất bát. Quay lại cúng từ bi thì mọi việc tốt đẹp. Tuy nhiên, nếu người ngoại đạo đến tìm hiểu đạo Phật, mình vẫn nên mở lòng. Thậm chí, Thượng tọa còn kể về một trường hợp khuyên một cô theo đạo Thiên Chúa: “Chúa Giêsu cũng là một vị Bồ Tát” và những lời dạy của Chúa như “nước trời rất gần” chính là để chỉ tâm vô tư, an lạc ngay trong hiện tại.

Sống hy sinh, lặng lẽ như thiền sư Quảng Viên Thông

Kết lại, Thượng tọa kể chuyện thiền sư Quảng Viên Thông là người sống ẩn lặng, không ai biết. Một lần nghe gia đình nghèo khóc vì không có tiền mua hòm cho cha, ngài đem hết tiền của mình giúp họ. Tin đồn về đức hạnh của ngài lan xa, mọi người thỉnh ngài ra thuyết pháp. Ngài chỉ nói: “Tôi chỉ có cái đầu con mèo chết.” Câu nói này trở thành công án thiền nổi tiếng. Thiền sư Nhật Bản cũng dặn đệ tử: “Đừng bao giờ cho người chung quanh biết về con trước khi họ khám phá ra con là ai.” Chúng ta cũng vậy, hãy giữ tâm hạnh hiền lành, hy sinh vị tha để trở thành niềm tin cho người khác.

Bắt đầu từ hôm nay

Phẩm An Lạc Hạnh không dành riêng cho các vị xuất gia, mà là lời dạy cho bất cứ ai muốn sống đúng chánh pháp. Người Phật tử tại gia cũng có thể thực hành: tập hiền lành, tập điềm tĩnh, không sợ hãi, giữ chánh kiến và sống vị tha. Chỉ cần như vậy, mỗi chúng ta đang dần trở thành một vị Bồ Tát, mang lại sự an lạc cho mình và cho muôn người.