Làm Phước: Trồng Gốc Cây Hạnh Phúc Hay Chỉ Đi Hái Trái?

Hôm nay ngày mùng 2 Tết, Thầy Thích Chân Quang giảng một đề tài “xưa như trái đất” nhưng chưa bao giờ cũ: làm phước. Nhiều người nghĩ làm phước là chuyện đơn giản, nhưng Thầy mở đầu bằng một câu hỏi làm người nghe giật mình: “Làm phước là gì?” – Một câu hỏi tưởng dễ mà không dễ.

Làm Phước Là Gì? Gốc Rễ Của Hạnh Phúc

Theo Thầy, làm phước là giúp cho chúng sinh được lợi ích. Phước không phải là cái gì cụ thể, thấy được hay cầm nắm được. Nó vô hình nhưng lại là cái gốc của giàu sang và hạnh phúc. Người không hiểu đạo chỉ lo làm giàu, người hiểu đạo hiểu rằng phước mới là cái gốc.

Người không biết đạo thì tối ngày chỉ lo làm giàu thôi. Lo kiếm tiền, tích lũy được tài sản. Còn người biết đạo thì lại lo làm phước, vì nghĩ rằng cái phước mới là cái gốc của giàu sang hạnh phúc.

Thầy dùng hình ảnh cây trái: người đời tìm cái ngọn, đi hái trái; người hiểu đạo lo bón gốc để trái được sai. Nếu cây không tốt, trái sẽ ít và non nèo. Vậy nên, người biết tu luôn chăm lo gốc rễ, để phước lành tự sinh.

Ba Hạng Người: Hái Trái, Bón Gốc Và Người Khôn Nhất

Giữa việc làm giàu và làm phước có ba hạng người. Hạng thứ nhất không biết bón gốc, chỉ đi hái trái – đó là người chỉ lo làm giàu, tận lực kiếm tiền mà không làm phước. Hạng thứ hai vừa bón gốc vừa hái trái – vừa làm ăn vừa làm phước. Hạng thứ ba có phước lớn không cần lo làm ăn, chỉ lo bón gốc mà trái tự rụng xuống.

Cái người mà khi phước chưa đủ thì phải làm cả hai. Tức là vừa lo làm ăn, vừa lo làm phước. Còn hạng người phước rất lớn không thèm lo làm ăn, chỉ lo làm phước thôi mà phước lành vẫn đến.

Nhưng Thầy chỉ ra người khôn nhất là người trong khi vẫn làm phước mới, thì vẫn đang thụ hưởng phước cũ từ quá khứ. Họ không cần leo lên cây hái, chỉ lo bón gốc, mà trái vẫn rụng xuống tay. Đó là đỉnh cao của trí tuệ.

Vì Sao Phước Mới Là Tài Sản Thật?

Khi chết, tài sản không mang theo được. Chỉ có tội hoặc phước mới đi theo mình. Lúc sống không thấy sự quan trọng, nhưng khi xuống dưới, người không có phước lang thang, đói khổ, không nơi nương tựa. Đó là lúc mới hiểu phước là tài sản quý giá nhất.

Thấy bóng cây mát bước lại có người chiếm rồi đuổi đi không cho ở. Cứ lang thang lơ thơ lất thất. Trời mưa trời gió thì có khi lại có cảm giác lạnh lẽo bơ vơ cô đơn. Đó là lúc mới biết là mình là người không có phước.

Vì vậy, người biết đạo không tham đắm làm giàu, mà lo tích tụ phước lành để tương lai được an vui, tự tại.

Phước Như Tiền, Nhưng Hơn Thế

Phước giống như tiền: từ một cái phước có thể đổi ra nhiều quả báo khác. Người có phước sức khỏe có thể lao động, làm giàu; người có phước thông minh có thể học tập, sáng tạo. Nhưng tiền không mua được phẩm giá, cũng như phước không phải vô tận. Thầy nhấn mạnh: “Phước cũng vậy, phước có thể tạo ra quả báo này, tạo ra quả báo kia theo mình muốn. Nhưng không phải là vô tận.”

Nhân quả linh động, như ghép cành trà với xoài, hay ghép gen người vào cà chua. Khi mình hồi hướng phước theo một hướng nào, quả báo có thể đi theo hướng đó.

Trồng dưa được dưa, trồng đậu được đậu là mình đừng có cầu để tự nhiên quả báo đi. Nhưng nếu mình có cái hướng tâm mình cầu thì quả báo nó tách ra đi đường khác liền.

Hướng Tâm Của Người Trí: Phước Vô Lậu

Cùng một hành động, tâm hướng khác nhau sẽ dẫn đến quả báo khác nhau. Người tâm nhỏ, ích kỷ cầu phước thế gian: đẹp, giàu, khỏe, địa vị. Người tâm lớn cầu phước tâm linh: thiền định, đạo quả. Đó là phước vô lậu – phước không mất khi chết.

Cái người mà có tâm hẹp hòi cũng biết đạo nhưng tu chưa nhiều thì cầu cho đời sau con đẹp, giàu, khỏe, có xe hơi. Còn cái người có tâm lớn, có trí tuệ sâu thì đem tiền lại cúng chùa, cúng cho tăng ni, cầu cái phước về tâm linh, về thiền định, về đạo quả.

Thầy kể ví dụ: khi chưng hoa cúng Phật, nếu cầu đẹp kiếp sau thì đó là phước hữu lậu, nhỏ hẹp. Nhưng nếu nghĩ đến việc trang nghiêm bàn Phật, làm tăng lòng kính Phật cho chúng sinh, và hồi hướng cho mọi người đắc thiền định, thì đó là phước vô lậu.

Nghịch lý của phước: khi mình làm phước mà cầu hưởng, phước sẽ đến để mình hưởng. Nhưng khi mình làm phước không cầu gì, phước trở thành vô hạn. Thầy dạy:

Chưng hoa cúng Phật mà trong đầu không nghĩ đến quả báo, chỉ nghĩ đến cho người khác... thì phước đó là phước vô lậu.

Hãy bắt đầu làm phước từ hôm nay, với tâm không chút cầu. Đừng chỉ lo hái trái, hãy bón gốc, vun trồng, để phước lành tự đến. Và hãy nhớ: phước vô lậu mới là đích đến cuối cùng, là con đường dẫn đến giải thoát chân thật.