Hãy đến với nhau: Vu Lan – Cánh cửa của nghĩa tình

Hãy đến với nhau. Nghe như một lời mời gọi, lại như một khát khao sâu thẳm. Mùa Vu Lan về, nhiều người nghĩ ngay đến những bông hồng cài áo, những nén hương tưởng nhớ. Nhưng liệu đó đã là tất cả? Thượng tọa Thích Chân Quang mở một cánh cửa khác: Vu Lan không chỉ là ngày hiếu hạnh, mà là nền tảng cho một cuộc sống nghĩa tình – thứ đưa ta từ bến bờ hiếu kính đến đại dương giải thoát.

Con đường đến giác ngộ – quanh co và lạc lối

Đạo Phật là đạo của sự giải thoát. Nhưng giữa nơi ta đứng và bến bờ giác ngộ là cả một hành trình đầy gập ghềnh. Không ai nhìn thấy đích đến, chỉ có niềm tin. Thượng tọa khẳng định:

“Chỉ bằng một cái may mắn nào đó, bằng một cái duyên lành nào đó từ nhiều kiếp khiến cho mình có cái niềm tin về sự giác ngộ. Có cái niềm tin rằng là Đức Phật đã giác ngộ. Bây giờ mình đi theo cái lộ trình mà người dạy chắc là mình cũng sẽ đến.”

Con đường ấy quanh co đến nỗi chỉ cần lỡ một bước là lạc lối. Vì vậy, ta cần thiện hữu tri thức, cần những bậc minh sư dẫn dắt.

Vu Lan: Chặng đường của tình nghĩa

Trong hành trình quanh co ấy, có một chặng đường kỳ lạ – chặng đường của tình nghĩa. Và Vu Lan chính là điểm dừng để ta dừng lại, nhận ra mình đang đi qua nơi nào. Vu Lan dạy ta lòng hiếu kính đối với cha mẹ, điều mà đạo Phật làm sáng thêm. Thượng tọa nói:

“Ngày Vu Lan... đạo hiếu của đạo Phật, đạo hiếu của văn hóa Á Đông là cái neo để giữ cái đạo đức cho nhân loại trở lại một lần nữa.”

Trong thời đại con người tôn thờ tự do, bình đẳng tuyệt đối, lòng hiếu như một điểm tựa. Nó nhắc ta phải biết đặt mình thấp hơn cha mẹ, để giữ được lòng kính trọng – tình cảm quý giá làm nên vẻ đẹp tâm hồn.

Lòng kính trọng – ngọn núi nâng tâm hồn

Thượng tọa ví tâm hồn như một phong cảnh. Nếu chỉ có cỏ hoa, dòng suối mà thiếu những dãy núi hùng vĩ thì cảnh sẽ nhạt nhòa. Tâm hồn cũng vậy. Tình cảm kính trọng là “đỉnh núi” nâng con người lên. Và người đáng kính trọng tột cùng nhất chính là Đức Phật. Thượng tọa cho rằng lòng tôn kính Đức Phật là thước đo căn lành, là động lực đưa ta bay lên trên bầu trời đạo Phật. Nếu chưa có lòng tôn kính tuyệt đối, ta vẫn đang trên đường xây dựng dần.

Hiếu kính cha mẹ – dòng nước êm đềm trong bức tranh tâm hồn

Nhưng chỉ có núi cao mà thiếu dòng nước thì bức tranh chưa trọn vẹn. Thượng tọa nhắc: “Nếu mà ta cứ đến với đạo Phật, ta cứ tôn kính Phật mà quên lòng hiếu kính cha mẹ thì tâm hồn ta vẫn chưa hoàn hảo.” Vì cha mẹ là người sinh thành, yêu thương, nuôi dưỡng. Dù có trường hợp ngoại lệ, nhưng tình cha mẹ là vô tận.

“Một bức tranh đẹp có đỉnh núi cao nhưng có một cái dòng nước êm đềm chảy quanh. Cũng vậy, tâm hồn ta có lòng tôn kính Phật tuyệt đối nhưng vẫn phải có lòng hiếu kính, hiếu kính bố mẹ.”

Sống nghĩa tình – thước đo thánh phàm

Vu Lan chỉ mở cánh cửa hiếu. Nhưng chư tổ để cánh cửa đó để ta bước vào một thế giới mênh mông – thế giới của nghĩa tình. Nghĩa tình không chỉ với cha mẹ mà với tất cả mọi người. Sống có tình có nghĩa là đạo đức căn bản. Thượng tọa đưa ra thước đo:

“Người nào mà sống đầy ấp nghĩa tình, người đó là thánh. Người nào sống vô tình thực dụng, người đó là phàm.”

Bậc thánh càng cao càng sống nghĩa tình. Chúng ta thấy trong kinh điển, Xá Lợi Phất sống cẩn thận với từng người, luôn nhớ ơn. Còn kẻ vô tình thực dụng là phàm phu. Vậy mỗi người tự đo mình. Nhìn lại quá khứ, nếu ta thấy mình từng vô tình và ân hận, ấy là ta đã tiến thêm một bước.

Đừng hiểu lầm “không không không” – hãy sống cẩn thận nghĩa tình

Thượng tọa cảnh báo một hiểu lầm nguy hiểm: tưởng rằng tu Phật là vô tình, không quan tâm ai. Nhưng thực ra, giải thoát là sống tự tại nhưng tràn đầy nghĩa tình. Trong Tâm Kinh Bát Nhã, “không” không phải là không làm gì cả.

“Cái bài Tâm Kinh Bát Nhã nói gì cũng không không không không hết. Để làm gì? Để ta làm gì cũng có có có hết. Cái người đó mới hiểu đúng bài Tâm Kinh Bát Nhã.”

Nếu hiểu sai, ta sẽ rơi vào vô tình, mất duyên với chúng sinh. Kết quả: khi tái sinh, khó gặp thầy lành, bạn tốt, khó thuyết phục được ai. Vì vậy hãy sống cẩn thận trong tình nghĩa.

Mùa Vu Lan về, hãy dừng lại một nhịp. Nhìn vào tâm hồn mình, xem đó là phong cảnh đủ núi non, dòng suối? Hãy học cách kính trọng Phật, hiếu kính cha mẹ, và sống nghĩa tình với mọi người. Đó chính là con đường mà chư tổ đã mở – con đường “Hãy đến với nhau” – để từ cánh cửa hiếu, ta bước vào thế giới rộng lớn của tình người, của giải thoát.