Con Cháu Và Tổ Tiên: Ai Cứu Độ Ai?

Mùa Vu Lan về, lòng ta lại bâng khuâng nhớ về những người đã khuất. Có bao giờ bạn tự hỏi: khi gặp khó khăn, tại sao ta thường gọi “Má ơi!” hay khấn ông bà phù hộ? Nhưng đến mùa Vu Lan, ta lại làm lễ cầu siêu, cầu phúc cho ông bà? Vậy rốt cuộc ai cứu độ ai?

Ai cứu độ ai? – Phước đức quyết định

Thầy Thích Chân Quang đã chỉ ra một nghịch lý thú vị trong buổi thuyết giảng tại nghĩa trang Phúc An Viên. Chúng ta khấn ông bà cứu mình, nhưng lại làm lễ cứu độ ông bà. Thầy giải thích:

“Vấn đề là chỗ nào? Vấn đề ở chỗ là cái phúc, cái phước. Phần ai có phước lớn thì độ cho cái người kém phước.”

Ai có phước lớn hơn sẽ giúp được người kém phước hơn. Nếu ông bà ta có phước lớn, họ có thể quan sát con cháu và phù hộ. Còn nếu ông bà ta kém phước, họ lại cần con cháu làm lễ cầu siêu để thoát khổ. Vì vậy, dù trong trường hợp nào, việc làm lễ Vu Lan vẫn mang lại lợi ích cho cả đôi bên.

Phúc đức của tổ tiên – Sự thật kỳ diệu

Thầy kể về những gia đình sau khi ông bà mất, con cháu làm ăn lên như diều gặp gió. Điều đó chứng tỏ ông bà có phước lớn, sinh về cõi cao và tiếp tục giúp đỡ con cháu. Ngược lại, có những gia đình chẳng thay đổi gì sau khi người mất, nghĩa là ông bà chưa đủ phước để phù hộ. Thầy nói:

“Nhà đó bà ngoại mất rồi, ông nội mất rồi, con cháu làm ăn lên ầm ầm liền. Tại vì cái người đó họ có tu, họ có cái phúc gì đó. Khi họ chết rồi họ lại có cái năng lực ở trên cái cõi cao mà giúp cho con cháu.”

Đây là một điều rất đáng suy ngẫm. Phước đức không chỉ thể hiện khi sống, mà còn tiếp tục lan tỏa sang đời sau qua dòng huyết thống.

Nhân quả và huyết thống: Hai kết quả khác nhau

Thầy giảng một cách huấn mạnh rằng: một người sống có đức, dù nghèo, sẽ tạo ra hai kết quả. Một là cho bản thân người đó khi đầu thai qua kiếp khác, hai là để lại đức cho con cháu ở nơi cũ. Thầy nói:

“Cái kết quả mà cho bản thân của người đó thì khi người đó chết đầu thai qua kiếp khác mất rồi. Nhưng mà cái đức họ đã để lại thì con cháu ở kiếp đó vẫn được hưởng.”

Có những vị phước đức rực rỡ, muốn giúp đời, nên họ dùng thiên nhãn tìm một gia đình có duyên và có đức để sinh vào. Chính vì vậy, việc uống thuốc phá thai có thể không thành, vì định mệnh đã an bài. Câu chuyện này khiến ta hiểu rằng mỗi con người đến với chúng ta đều có duyên phận của riêng mình.

Cẩn thận với tư tưởng cực đoan

Không phải mọi điều trong cuộc đời đều do tổ tiên chi phối. Ảnh hưởng của dòng họ cũng loãng dần theo thời gian. Thầy nhấn mạnh:

“Những cái người đó họ đầu thai mất hết rồi. Nên ta tưởng nhớ tới ông bà tổ tiên cửu huyền thất tổ thì nó còn chỉ có tính đạo đức thôi, chứ còn ảnh hưởng về cái nhân quả phúc đức thì nó loãng rất là nhiều.”

Vì vậy, Phật dạy chúng ta không nên mê tín, cầu xin ở các đền miếu thờ những vị thần (cũng luân hồi), mà chỉ nên quy y và cầu nguyện các bậc Thánh bất tử. Thầy nói:

“Chỉ những vị thánh bất tử, không còn bị ảnh hưởng luân hồi sinh tử thì đáng để cho ta cúng dường bái lạy cầu xin. Vì những vị đó không đầu thai nữa nên luôn lắng nghe lời cầu xin của ta.”

Điều này giúp ta tránh mê tín, đồng thời hướng về những giá trị chân thật trong đạo Phật.

Lòng hiếu – Nền tảng của đạo đức

Thầy kể câu chuyện một chàng trai nói với cô gái: “Anh yêu em nhất trên đời, anh sẽ đem cả cuộc đời này để phụng sự cho em.” Thầy cảnh báo rằng đó là lời nói dối, vì nếu chỉ biết yêu vợ, còn thời gian đâu lo cho cha mẹ? Thầy nói:

“Đạo đức của xã hội nó bắt đầu từ cái lòng hiếu. Con người sinh ra mà không có lòng hiếu đối với cha mẹ thì đừng hồng họ có đạo đức gì khác nữa.”

Nếu ai đó tỏ tình bằng câu: “Anh yêu em, anh sẽ dành một phần ba cuộc đời để lo cho em, còn hai phần ba để lo cho chùa Phật Quang, cầu siêu cho ba mẹ anh, lo cho đất nước,” thì người đó mới là người đáng tin tưởng.

Vai trò của người con dâu và việc dạy con cháu

Phước của dòng họ có thể thay đổi qua hôn nhân. Thầy nói: “Nếu họ cưới được một người con dâu mà có đức thì nó góp thêm cái phước cho dòng họ đó.” Ngược lại, con dâu kém đức có thể phá tan sự nghiệp của cả dòng tộc. Vì vậy, ông bà ngày xưa chọn con dâu rất cẩn thận.

Để duy trì đức tốt, chúng ta cần giáo dục con cháu. Thầy nhấn mạnh:

“Dạy con cháu dạy cái gì? Những giáo lý căn bản của Phật đã dạy. Chính cha mẹ phải tu tập, phải thực hành trước. Thứ nhất là niềm tin hiểu về luật nhân quả. Kế đến là lòng yêu thương. Rồi dạy con cháu cái khiêm hạ. Nhớ đừng bao giờ kiêu căn tự phụ tự mãn, khinh người.”

Có ba điều cốt lõi ta cần truyền dạy:

• Niềm tin vào nhân quả – gieo nhân nào gặt quả nấy.
• Lòng yêu thương – sống tử tế, thà người phụ ta chứ ta không phụ người.
• Khiêm hạ – không tự mãn, luôn thấy mình còn kém cỏi.

Mùa Vu Lan sắp đến, mỗi chúng ta hãy dành thời gian để tưởng nhớ tổ tiên, bày tỏ lòng hiếu thật sự. Đừng chỉ hỏi ai cứu độ ai, mà hãy cùng nhau xây dựng đạo đức, sống tử tế để làm rạng danh dòng tộc. Phước đức sẽ lan tỏa khi ta hiếu kính, tu tập và biết thương yêu con người. Chúc quý vị một mùa Vu Lan an lạc và tràn đầy cảm xúc.