Vì sao một người quét đường lại có thể là “con người hoàn hảo”?

Nếu ai đó hỏi bạn: “Thế nào là một con người hoàn hảo?”, bạn sẽ trả lời ra sao? Một người tài giỏi? Một người thành đạt? Hay một người có tất cả? Trong bài pháp gần đây, Thầy Thích Chân Quang đã đưa ra một câu trả lời thật bất ngờ:

Con người hoàn hảo không phải là con người phi thường siêu nhân mà con người hoàn hảo là con người biết đủ thứ.

Biết đủ thứ ở đây không có nghĩa là biết hết mọi lĩnh vực, mà là có nhận thức đầy đủ về nhiều khía cạnh của cuộc sống – từ công việc, gia đình, xã hội cho đến tâm linh. Đừng để mình khuyết lỡ hay thiếu vắng những điều ích lợi trong hành trình làm người.

Đừng nhốt mình trong “góc” được phân công

Xã hội hiện đại dựa trên sự phân công lao động. Chúng ta mỗi người mỗi ngành, mỗi nghề. Ai cũng chuyên sâu trong một lĩnh vực để cùng nhau tạo nên một xã hội văn minh, thịnh vượng. Điều đó rất tốt, nhưng nếu chúng ta chỉ lo phần việc được giao, không cần biết gì khác, chúng ta có thể dần biến thành một cái máy, một công cụ trong guồng quay của xã hội.

Thầy Chân Quang nhấn mạnh:

Cái giá trị phẩm chất của một con người lại ngược lại đòi hỏi ta biết hết.

Tức là, trong nghề nghiệp, ta cần chuyên sâu, nhưng trong nhân cách, trí tuệ và đạo đức, ta cần mở rộng. Nếu một người chỉ biết mỗi việc của mình, chỉ chờ lãnh lương rồi sống qua ngày, ta bắt đầu ngờ ngợ: cuộc sống như vậy có còn là cuộc sống của con người không?

Tâm hồn lớn trong công việc nhỏ

Thầy kể về một người quét đường – một công việc rất đỗi bình thường, đồng lương khiêm tốn. Nhưng người ấy có thể quét với niềm tự hào về quê hương, với tình yêu đất nước, biết dừng tay giúp đỡ em bé lạc đường, biết nở nụ cười chào du khách. Người ấy còn quét đường trong chánh niệm, biết thân vô thường, tâm vô ngã. Người ấy có thể là một bậc thánh trong hình dáng người quét đường.

Ta không được phép nhốt mình chết trong cái góc đó mà ta phải làm sao? Tâm ta phải mở ra khắp trời khắp đất làm một bổn phận nhỏ nhoi của mình. Nhưng mà tâm này yêu thương cả đất nước này, cả đất trời này, cả thế giới này.

Như thế, mỗi người chúng ta đều được xã hội phân công một vị trí, nhưng ta không được để tâm hồn bị nhốt trong vị trí đó. Hãy mang theo tình yêu thương, sự hiểu biết và lòng từ bi vào bất cứ việc nào mình làm.

Học để làm người, không chỉ để được việc

Nền giáo dục hiện đại cung cấp cho ta nhiều môn học, nhiều kiến thức từ toán, văn, lý, hóa cho đến nhạc, họa. Có người thắc mắc: “Học mấy thứ đó rồi ra trường có dùng được đâu?” Thầy Chân Quang dạy rằng chính những điều “không dùng” ấy lại góp phần tạo nên giá trị của một con người hoàn hảo.

Đừng bao giờ coi thường, đừng bao giờ quên ơn những điều mà ta đã được học trong trường.

Chúng ta cần biết ơn thầy cô – những người cho ta cái giá trị làm người, không phải chỉ là mua bán kiến thức như một món hàng. Học để làm người, học để mở rộng tâm hồn, học để biết cách cứu người khi cần thiết. Ví dụ như biết về sức đẩy Archimedes, biết về nguyên tắc đòn bẩy có thể cứu một người bị đá đè giữa dòng nước đang dâng.

Cân bằng thể lực và trí tuệ

Thầy nhắc nhở rằng chúng ta không nên coi nhẹ sức khỏe thể chất. Người làm việc trí óc cần rèn luyện thân thể; người làm tay chân cũng cần bồi dưỡng kiến thức. Tất cả đều bổ trợ cho nhau. Luyện tập hai chân, giữ lưng thẳng giúp bảo vệ bộ não, giúp nhớ dai, tinh thần minh mẫn.

Không phải cứ chuyên sâu là tốt. Một người chỉ biết khoa học mà không có rung cảm nghệ thuật sẽ khó tạo ra chiếc xe đẹp; một người chỉ biết nghệ thuật mà không biết chút khoa học cũng khó biến ý tưởng thành hiện thực. Vì vậy, hãy cân đối, hãy mở lòng học hỏi nhiều lĩnh vực khác nhau.

Nghe lại để nuôi dưỡng đạo tâm

Trong bài pháp, Thầy còn chia sẻ rằng, dù những lời dạy đã nghe nhiều lần, ta vẫn cần nghe lại. Một người tu hành giống như sống với vợ, mỗi ngày lại thấy vợ đẹp hơn. Sở dĩ vậy là vì trong tâm thanh tịnh có cả một biển châu báu mà khám phá mãi không hết.

Đó là những điều mà ta nghe mãi không bao giờ chán mà lại nuôi dưỡng được cái đạo tâm ta lớn lên.

Mỗi lần nghe pháp, mỗi lần suy ngẫm, ta lại nhận ra điều mới mẻ. Đừng để tâm mình mê mờ, lơ đễnh. Hãy luôn tỉnh thức, như cô dâu chờ chú rể trong đêm tân hôn – không biết khi nào ánh sáng giác ngộ sẽ đến, nhưng ta phải giữ tâm canh chừng, không để quên mất con đường chân lý.

Thầy từng nói, nếu ai hỏi tu theo Thầy bao lâu thì có kết quả, Thầy trả lời: 30 kiếp. Nhưng người nghe 30 kiếp mà không nản lòng, đó mới là đệ tử cưng của Phật. Vì đã biết đây là con đường đúng thì dù ngàn kiếp vẫn bước đi. Và không ngờ, phần thưởng lại đến sớm hơn, bất thình lình, như tiếng sấm giữa trời không.

Kính mong mỗi chúng ta luôn tu dưỡng, học hỏi, và mở rộng tâm mình ra với cuộc sống. Để cho dù ở bất cứ đâu, với bất cứ công việc gì, ta vẫn là một con người hoàn hảo – không phải vì tài giỏi, mà vì đã sống trọn vẹn từng khoảnh khắc với tình yêu và sự tỉnh thức.