Đạo Phật Kỷ Cương: Khi Sự Lỏng Lẽo Được Thay Bằng Tình Đạo Hữu

Có một cô Phật tử hết lòng tin tưởng, giới thiệu sách Phật cho anh bạn thân. Anh bạn vốn là người trí thức, chỉ tin khoa học, nhưng sau khi đọc cuốn "Nghiệp và kết quả", anh đã bắt đầu cảm phục đạo Phật. Rồi một ngày, cô rủ anh đi thăm một ngôi chùa. Anh bước vào, thấy bàn sách trống trơn, những băng giảng không còn nữa. Một vị sư cô ấp úng không nói rõ. Bước ra, anh buồn bã nói:

Có lẽ cái đẹp của đạo Phật chỉ còn nằm trên sách vở.

Câu nói ấy khiến cô Phật tử chết lặng, và thầy Thích Chân Quang cũng thấy lòng mình đau nhói. Vì sao? Vì người đại diện cho Phật pháp, những người "đầu tròn áo vuông", lại có thể khiến một người đang khao khát chân lý quay bước? Đạo Phật có thất bại trong việc ứng dụng đạo lý vào đời sống hay không? Hôm nay, thầy mở lòng chia sẻ hai nỗi buồn của mình, để chúng ta cùng nhìn lại và tìm cách làm mới đạo Phật.

Nỗi buồn từ những mảnh đời tan vỡ

Chuyện buồn thứ nhất xảy ra trong một xóm nghèo. Có một gia đình Phật tử quy y trên chùa, nhưng người chồng trở nên bê tha, ruồng bỏ vợ con. Cả nhà quy y mà vẫn tan nát, vì họ quá lâu không lên chùa, thầy trò không gặp gỡ, lời khuyên không kịp đến nơi. Thầy buồn và tự trách: vì sao đạo Phật mình lại lỏng lẽo đến vậy?

Chuyện buồn thứ hai là của cô Phật tử ở Mỹ. Cô nhiệt tâm đưa sách cho bạn, nhưng chỉ vì một biểu hiện thiếu đoàn kết của một ngôi chùa mà anh bạn đã chê bai cả tôn giáo. Thầy xót xa:

Giữa những người tu và người tu với nhau, giữa chùa và chùa, giữa các tông phái trong đạo Phật thật sự không có cái tinh thần hỗ trợ đoàn kết thương yêu nhau như là những gì mà Đức Phật dạy.

Đạo Phật đã quá nhấn mạnh vào tự giác, nhưng tự giác tuyệt đối lại trở thành buông thả. Ai muốn theo thì theo, không theo thì thôi. Người ta không bị bắt buộc, nhưng cũng không được nhắc nhở để giữ mình. Kết quả là người ta dễ sa ngã và đức tin ngày càng bạc nhạt.

Nguyên nhân của sự lỏng lẽo

Thầy Thích Chân Quang đã chỉ ra nhiều nguyên nhân khiến đạo Phật mất đi kỷ cương. Đầu tiên, đệ tử thường ở xa bổn sư, thầy trò ít gặp nhau, nên không còn sự sâu sát nhắc nhở. Có ai tự dặn mình làm điều ác khi vừa gặp bạn đạo? Không có. Vì vậy, khi sống một mình giữa cuộc đời, người ta dễ mất phương hướng.

Thứ hai, giáo hội không đủ sức đùm bọc các chùa. Mỗi chùa tự sống, tự lo, và giáo hội chỉ đóng vai trò hành chính giấy tờ. Thứ ba, trong nội bộ một ngôi chùa, thầy không hết lòng với đệ tử, đệ tử lại tự tìm nguồn cúng dường riêng, khiến tình thầy trò rời rạc. Thứ tư, các tông phái khác nhau, mỗi nơi thờ một đấng giáo chủ, hành trì khác biệt, thậm chí chia rẽ nhau. Tất cả làm cho đạo Phật trở nên lỏng lẻo, thiếu nề nếp.

Giải pháp: Tìm lại những người đồng tu

Thầy đề nghị một giải pháp đơn giản nhưng vô cùng hiệu quả: hãy tập hợp lại thành từng nhóm đạo tràng theo địa phương. Những ai cùng quy y trên chùa, cùng quan điểm giáo lý, hãy tìm nhau, liên kết và sinh hoạt định kỳ. Tại sao? Vì:

Ăn cơm có canh, tu hành có bạn.

Khi có bạn đạo, chúng ta có thêm sức mạnh để từ chối cái xấu. Nếu hôm qua vừa gặp bạn bàn đạo, hôm nay người rủ đi nhậu, bạn sẽ nhớ lời giáo lý và dừng lại. Khi không có bạn, người ta dễ vấp ngã. Vậy nên, hãy tìm lại những huynh đệ đã rơi rớt, lấy danh sách từ chùa, gõ cửa từng nhà, kéo nhau về với đạo.

Tu là thấy lỗi của mình

Mỗi lần gặp gỡ, hãy nêu ra một đề tài đạo lý để bàn bạc. Nhưng điều quan trọng nhất, theo thầy, là phân tích lỗi của chính mình. Bởi vì tu là thấy được lỗi mình. Lục Tổ từng dạy:

Cái biết của ta là thường thấy được lỗi tự tâm mình.

Khi ta chân thành nói ra lỗi lầm, mọi người sẽ thương yêu ta hơn, chứ không khinh chê. Và đó là cách tạo nên tình tri kỷ. Tri kỷ không phải là người chỉ biết khen ta, mà là người biết rõ nhược điểm của ta nhưng vẫn thương yêu, giúp ta vượt qua. Trong một đạo tràng, chúng ta trở thành tri kỷ của nhau, cùng nâng đỡ nhau về mặt tâm linh. Đó là món quà quý giá nhất của cuộc đời.

Công đức vô biên của sự hòa hợp

Thầy nhắc lại lời Phật dạy về công đức hòa hợp:

Công đức giúp cho mọi người hòa hợp được phước sinh lên cõi trời, còn tội gây chia rẽ thì đọa địa ngục.

Người đi tìm lại huynh đệ, kéo họ về với đạo, ngăn họ làm ác, tạo cho họ niềm tin để sống thiện – người đó đã gieo phước lành không chỉ cho kiếp này mà còn cho nhiều kiếp sau. Công đức ấy thù thắng hơn cả việc bố thí vài bữa ăn, vì nó cứu độ tận gốc rễ tâm hồn.

Kết: Hãy bắt đầu từ hôm nay

Năm mới đến, mỗi chúng ta đều có thể trở thành một người gieo hạt hòa hợp. Hãy mở lòng tìm lại những người bạn đạo đã lạc bước. Hãy rủ họ ngồi lại, chia sẻ một câu chuyện, một bài giảng. Hãy lập thành một nhóm nhỏ, nghe một cuốn băng, bàn về một câu kệ. Đừng để đạo Phật chỉ còn đẹp trên trang sách, mà hãy cho nó hiện hình trong sự đoàn kết, yêu thương và kỷ cương của chính chúng ta. Hãy bắt đầu từ hôm nay, để thầy vui, để Phật hoan hỷ, và để tâm hồn ta được ấm áp.