Nghịch lý thời đại: Giàu hơn mà tình người ít hơn

Bạn đã bao giờ dừng lại giữa một căn nhà năm tầng, với những căn phòng khép kín, và chợt nhớ lại căn nhà tranh năm xưa sum vầy mười người thân? Thời đại này, chúng ta được nhiều hơn nhưng mất đi những gì quý giá nhất. Trong bài giảng “Nghịch lý thời đại”, Thầy Thích Chân Quang đã mở ra những góc khuất của chính ta.

Những nghịch lý ai cũng nhận ra

Thầy Chân Quang mở đầu bằng một đoạn trích từ báo Tuổi Trẻ Chủ nhật, liệt kê hàng loạt nghịch lý: đường phố rộng hơn nhưng quan điểm hẹp hòi hơn; nhà cao hơn nhưng gia đình nhỏ hơn; thu nhập gấp đôi nhưng chia ly cũng gấp bội. Những điều đó khiến ta phải suy nghĩ.

Chúng ta có những tòa nhà đồ sộ hơn nhưng gia đình lại bé nhỏ hơn.

Ngày xưa nhà trệt cưu mang cả mười người, họ hàng kề cận. Giờ nhà năm tầng vẫn thấy không có chỗ cho người thân. Nghĩa là khi giàu lên, tình người lại nhạt đi. Thầy chỉ ra rằng khi nghèo, con người không có gì phải thủ thế, còn khi có tiền nhiều thì lo lắng, e dè, nghi kỵ. Chính vì vậy, cái gia đình bé nhỏ hơn còn là cái tình thân tộc mỏng đi.

Biết mưu sinh nhưng không biết tạo dựng cuộc sống

Chúng ta giỏi kiếm tiền, nhưng cuộc sống không chỉ là kiếm tiền. Thầy Chân Quang nhắc: “Chúng ta biết cách mưu sinh nhưng không biết cách tạo dựng cuộc sống.” Đó là câu làm ta giật mình. Cuộc sống có ý nghĩa nằm ở tình thương, sự hiếu kính, thưởng thức âm nhạc, ngắm hoàng hôn, lễ Phật...

Chúng ta biết cách mưu sinh nhưng không biết cách tạo dựng cuộc sống.

Thầy kể chuyện bỏ bớt việc làm ăn để chăm sóc cha mẹ, hay dạy con khắt khe. Đó là những cách tạo dựng cuộc sống. Người biết mưu sinh chỉ biết lao đầu vào công việc, còn người biết tạo dựng cuộc sống sẵn sàng đánh đổi chút lợi nhuận để có thời gian chăm sóc người thân, để tâm hồn được nuôi dưỡng. Họ biết thưởng thức một bản nhạc giao hưởng, biết ngắm hoàng hôn, biết lễ Phật với tất cả lòng kính ngưỡng. Đó mới là cuộc sống đích thực.

Tu sai là củng cố bản ngã

Nhiều người hiểu lầm rằng hạnh phúc chỉ ở trong tâm, an trụ nơi chính mình. Thầy cảnh báo điều này sai. Tu là để hóa giải bản ngã, để thương yêu chúng sinh nhiều hơn, chứ không phải để thành thánh.

Nếu nói mình tu vô ngã để thành Phật thì người này trật. Bởi vì như vậy chúng ta đang ích kỷ lại một lần nữa.

Người tu vô ngã không phải để tìm hạnh phúc riêng mình, mà để hóa giải mọi tâm niệm, mở lòng thương yêu chúng sinh. Kiểm soát tâm là để buông bỏ tham sân si, là để hóa giải bản ngã, chứ không phải củng cố bản ngã. Chánh kiến phải là sống cho tương quan tốt đẹp với mọi người, không đóng khung nơi riêng mình.

Giới thứ năm: Nghiệp lớn của người Phật tử hôm nay

Trong bối cảnh ma túy lan tràn, giới thứ năm không chỉ là không uống rượu. Thầy dạy:

Giới thứ năm giữ vậy đó: bản thân mình không dùng; thấy ai dùng phải khuyên lơn cản người ta giúp; thấy ai buôn bán phải tố công an.

Đó là sống có trách nhiệm, không thụ động. Người Phật tử không thể lơ trước nỗi khổ của người khác. Nếu hiền mà thụ động, thì đó không phải hiền, mà là nhu nhược. Trước cơn hoạn nạn của xã hội, phải mạnh mẽ hành động, giúp người thoát khỏi đam mê, ngăn chặn cái ác.

Sống hiền lành nhưng phải mạnh mẽ

Cuối cùng, Thầy nhấn mạnh: Người Phật tử phải hiền nhưng không nhu nhược. Chánh kiến là sống hiền lành mà rất năng nổ.

Người Phật tử mình phải sống cuộc sống rất là mạnh mẽ, rất là năn nổ mà rất là hiền lành.

Đó mới là tạo dựng cuộc sống có ý nghĩa. Chúng ta vừa lo cho miếng ăn manh áo, vừa không quên xây dựng đời sống tinh thần. Hằng ngày, chỉ cần một lời kinh, một nén hương, một lời khuyên với người lầm lạc, một vòng tay chăm sóc cha mẹ, tất cả đều làm cho cuộc sống thêm ý nghĩa.

Đừng để cuộc sống trôi đi trong nhịp vội vàng. Hãy dành một phút để suy gẫm về chính mình, nhìn lại những giá trị tinh thần đang bị bỏ quên. Mỗi ngày, một cách lễ Phật, một lời khuyên với người nghiện, một câu kinh Pháp Cú, một vòng tay ôm cha mẹ – tất cả đều có thể đổi thay cuộc đời. Đó là cách chúng ta vừa “mưu sinh” vừa “tạo dựng cuộc sống”, vừa giàu có vật chất vừa giàu có tâm hồn, vừa tiến bộ trên đường đời vừa vững vàng trên đường đạo.