Giang Sơn Dễ Đổi, Bản Tánh Khó Dời – Nhưng Không Phải Không Thể

Người ta thường nói: “Giang sơn dễ đổi, bản tánh khó dời.” Nhưng tại sao vẫn có những người dám bước vào cửa Phật để đối diện với chính mình? Trong một pháp thoại đầy trăn trở, Thượng tọa Thích Chân Quang đã mở lòng về sự gian khó của con đường tu tập, và quan trọng hơn, chỉ ra rằng chính sự gian khó ấy lại là cơ hội để chuyển hóa tâm tánh.

Tu hành: Dễ hay khó?

Có người nghĩ rằng chỉ cần quyết tâm, trí tuệ là tu được ngay. Nhưng thực tế lại khác. Thượng tọa nói:

Tu không dễ chút nào. ... Tu quá khó. Tu quá khó để chuyển từ phàm linh thánh là quá khó. Mà đi được một bước nhỏ, từng bước nhỏ cũng quá khó. Nhiều khi tiến được một bước mà lui lại hai ba bước cũng không biết chừng.

Chính vì nhìn thấy sự khó khăn ấy, người tu cần có hai tâm niệm.

Hai tâm niệm nền tảng

Tâm niệm thứ nhất là không định thời gian, bền chí lâu dài. Tâm niệm thứ hai là biết thông cảm cho người khác, vì ai cũng đang tu. Thượng tọa dạy:

Cái quý của con người là chỗ gì? Chỗ là chịu tu, phát tâm tu, muốn tu là quý. Đó là bước đầu. Còn ở trên đời này mỗi ngày ta tiếp xúc với không biết bao nhiêu người nhưng mấy người đã phát tâm chịu tu đâu.

Vì vậy, khi thấy người xuất gia hay người tại gia còn vướng lỗi lầm, ta đừng vội hạch sách hay chê bai. Họ cũng đang bước đi trên con đường dài, có lúc vấp ngã. Sự quý giá nằm ở việc họ đã phát tâm tu.

Cuộc chiến âm thầm từ những việc nhỏ

Thượng tọa kể một câu chuyện trong mùa an cư. Khi chư Tăng được cúng dường vải, có một vị khởi tâm so đo: “Tấm vải kia dày hơn, đẹp hơn.” Nhưng ngay khi nhận ra, vị ấy tự sửa. Khi nhận tấm vải xấu hơn, lại vui vẻ vì người khác không nhận phần xấu. Hành động này không ai thấy, nhưng Phật, Bồ Tát và chư thiên đều chứng minh.

Cuộc đời tu hành là vậy. Hết kiếp này kiếp kia, chiến thắng từng tâm niệm, từng tâm niệm, từng sự kiện nhỏ như vậy để mà đi lên.

Mỗi lần chiến thắng là một lần chuyển hóa thân tâm, dù không ai nói ra, nhưng chính ta biết và chư thiên cũng thấy.

Sám hối và phát nguyện: Phương pháp chuyển hóa

Muốn thay đổi bản tánh, ta phải biết lỗi mình. Theo Thượng tọa, hai việc quan trọng nhất là sám hối và phát nguyện. Sám hối để dứt nghiệp, phát nguyện để tạo nhân quả tốt. Thượng tọa khuyên:

Sám hối. Việc sám hối rất là hay. Khi ta biết ta có một cái lỗi là nóng nảy, hơn thua, ích kỷ, tham lam, giải đãi gì đó mà phải nhìn cho ra là phải lên. Lạy Phật cứ sám hối cái lỗi đó hoài mà có khi phải sám hối 3 năm cái lỗi đó nó mới dứt chứ không phải là một hai lần mà được đâu.

Còn phát nguyện cũng vậy, phải đều đặn ít nhất 3 năm. Ví dụ người nghiện rượu, mỗi đêm quỳ trước Phật phát nguyện: “Con xin đời đời không còn nghiện ngập…” Qua 3 năm, nhân quả ấy định hình và không còn tái phạm.

Bản tánh khó dời, nhưng không phải bất biến

Với những tâm cao quý như từ bi hỷ xả, cần thời gian lâu hơn. Thượng tọa nói phải 10 năm phát nguyện mới bắt đầu có một chút tâm từ bi. Nhưng chỉ một chút đó thôi đã là viên ngọc quý.

Một lai đó thôi, một ngón tay út của tâm từ bi nằm trong tâm mình thôi đã trở thành viên ngọc mà chư thiên đều nhìn xuống.

Khi tâm từ bi vô hạn, vị đó sáng như mặt trời. Còn ta, nếu chăm chỉ sám hối và phát nguyện, ít nhất cũng có được một tia sáng lấp lánh, để thế gian bớt khổ.

Vậy, đừng ngại khó. Mỗi lần sám hối, mỗi lời phát nguyện là một bước tiến. Hãy bắt đầu hôm nay, quỳ trước Phật, nhìn lại chính mình. Chuyển hóa bản tánh không phải là phép màu, mà là sự kiên trì âm thầm từng ngày. Giang sơn dễ đổi, nhưng bản tánh cũng có thể dời nếu ta thật sự muốn.