Gần nhà khó tu: Bài học từ chàng tỳ kheo đẹp trai bị dụ dỗ

Có một chàng thanh niên vừa đẹp trai, vừa giàu có, được cha mẹ nuông chiều từ nhỏ. Một hôm, chàng nghe Phật thuyết pháp, hiểu đạo và quyết tâm xuất gia. Cha mẹ không cho, chàng tuyệt thực để đổi lấy sự cho phép. Nhưng sau khi đi tu, gia đình vẫn ngày ngày tìm cách lui tới, quà cáp, hầu hạ như thể chàng chưa từng rời nhà. Chàng thấy khó tu, bèn xin chuyển đến một nơi thật xa. Tưởng rằng yên thân, nào ngờ cha mẹ lại bỏ tiền thuê một cô gái xinh đẹp, dàn cảnh tự nhiên như một Phật tử thuần thành, để từng bước dẫn chàng vào bẫy. Ngay lúc chàng hoảng hốt, Đức Phật hiện ra với bài kệ: “Nơi cõi này, đoạn dục, bỏ nhà, sống hạnh sa môn; nếu dục hữu được đoạn tận, thì ta gọi là Bà La Môn.”

Chuyện kể về tỳ kheo Sundara Samudda không chỉ là một câu chuyện cảm động mà còn là bài học sâu sắc cho tất cả những ai đang bước trên con đường tìm về tâm linh.

Vì sao “gần nhà khó tu”?

Trong bài giảng, TT. Thích Chân Quang nhấn mạnh rằng, dù quê hương mình có đẹp, có thuận tiện, nhưng những người xuất gia chân chính thường rời xa quê nhà để tu. Vì sao vậy? Vì cái tình gia tộc nó cứ ràng buộc, cứ vướng víu, cứ gợi lên trong tâm những hình ảnh, kỷ niệm, trách nhiệm. Ngài nói:

“Gần nhà khó tu. Đây là một cái điều rất là hay. Đa phần quý thầy quý cô mình xuất gia là rời đi xa nhà hết hầu hết.”

Người xuất gia là người phải “bỏ nhà”, nghĩa là phải từ bỏ hoàn toàn trách nhiệm với gia đình riêng. Chỉ khi cội rễ đó được cắt tận, ta mới có thể thương yêu chúng sinh một cách bình đẳng, như Phật dạy. Nếu trong lòng còn một chút thiên vị, một chút “của con, của em”, thì người đó không thể chứng A La Hán. Đó là một lý do sâu xa khiến Đức Phật chế định ai muốn cầu đạo quả thật sự thì phải xuất gia.

Bản năng gia tộc: Tình cảm đẹp hay chướng ngại?

Với người tại gia, tình yêu thương gia đình là đạo đức, là bổn phận, là điều thiêng liêng đáng được ca ngợi. Nhưng với người xuất gia, chính nó lại trở thành một chướng ngại lớn. TT. Thích Chân Quang phân tích rất sắc bén:

“Tình gia tộc là một bản năng thuộc loại khó dứt bỏ. Nó là một sợi dây huyền bí thiêng liêng trong tâm khảm của con người. Đối với người tại gia thì nó được gọi là đạo đức, là bổn phận, là trách nhiệm, là một điều đẹp của tâm hồn. Nhưng đối với người xuất gia thì chính là sự cản trở.”

Chính vì bản năng này quá mạnh, mà có những người sẵn sàng đánh đổi cả tổ quốc, cả dân tộc, cả hàng triệu người dân chỉ để cứu đứa con thân yêu. Họ không thấy đó là sai, vì trong con mắt của họ, đứa con là tất cả. Thế gian ca ngợi tình cảm ấy, nhưng người tu thì phải thấy rõ đó là vòng cương tỏa.

Ngài cũng gợi ý một cách thực hành rất cụ thể: Người xuất gia đối xử với gia đình thì vẫn đàng hoàng, nhưng trong lòng không được vương vấn. Có tiền của Phật tử cúng dường, nhiều khi cũng phải giúp đỡ gia đình, nhưng phải cân nhắc, tránh để gánh nặng đó làm tổn phước mình. Thậm chí, trong việc truyền thừa, một vị thầy không được chọn đệ tử lên trụ trì chỉ vì đó là cháu mình. Phải chọn người tài đức xứng đáng, để giữ gìn sự bình đẳng của đạo pháp.

Cái bẫy “hợp lý” của ma

Cuộc đời của tỳ kheo Sundara Samudda không chỉ dạy ta về việc dứt bỏ tình gia tộc, mà còn cảnh báo một điều thâm sâu hơn: cạm bẫy vĩnh viễn luôn giả dạng dưới vẻ ngoài tự nhiên vô cùng hợp lý.

“Đã gọi là một cái bẫy thì nó hết sức tự nhiên. Ví dụ như con cá nó nhìn thấy một con trùng ngoa ngoe rất tự nhiên, nó táp vô, thì chuyện gì xảy ra? Mình đi ngang kinh nhiêu lộc, mình thấy đó, thì không ngờ là ở đằng sau đó bên trong nó là một cái lưỡi câu.”

Người đời khi bị dụ dỗ, bị lừa gạt, thường vì quá tin tưởng, quá đơn giản. Một người đạo đức, ít vòng vo, ít mưu mô, dễ bị đối đãi một cách tinh vi. Cô kỹ nữ đó đã chuẩn bị một ngôi nhà sang trọng nằm đúng chỗ ngài khất thực đi ngang, có sân mát, có bóng cây, rồi bà ta mang dáng dấp một tín nữ hiền lành. Người thầy chân tu nào mà ngờ được?

Chính vì vậy, TT. Thích Chân Quang dạy: khi thấy một điều gì đó quá thuận lợi, quá “hợp lý”, ta phải tỉnh táo mà xét lại. Rất có thể đằng sau vẻ ngoài ấy là một âm mưu khiến ta mất đi phước báu, mất đi đạo nghiệp. “Sống trên đời này có những điều ta thấy hợp lý, coi chừng nó lại rất là vô lý. Nhưng mà người sáng suốt là người nhìn thấy cái vô lý đằng sau cái vẻ ngoài rất là hợp lý.”

Bài học cho chính chúng ta

Dù chúng ta chưa thể xuất gia vì duyên chưa đủ, nhưng ngay lúc này, trong tâm ta vẫn có thể hình thành nhân xuất gia. Đó là sự mộ đạo, là ước nguyện được thoát ly, là ít nhiều đã thấy rõ sự ràng buộc của thế tình.

Chúng ta hãy tập sống với một tình yêu thương bình đẳng, không thiên vị, không vì gia đình riêng mà làm tổn hại đến chúng sinh khác. Trong công việc, trong mọi mối quan hệ, hãy học cách nhìn thấy cái vô lý nằm sau cái vẻ ngoài rất đẹp, rất tự nhiên. Và quan trọng hơn hết, hãy luôn giữ trong lòng một lý tưởng vô thượng: “Phải xuất gia cuối cùng rồi cũng phải xuất gia, không kiếp này cũng kiếp khác. Đó là bờ bến cuối cùng.”

Hãy nguyện cầu cho mình và tất cả chúng sinh đều sớm được pháp lành, sớm cắt đứt những cột dây vô hình trói buộc tâm hồn, để đạt đến sự giải thoát chân thật. Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.