Đừng làm kẻ chăn bò: Học nhiều mà không thực hành

Bạn có bao giờ tự hỏi: Học bao nhiêu kinh điển mà tâm vẫn chưa an? Đọc bao nhiêu sách vở mà vẫn còn phiền não? Nếu vậy, bạn có thể đang giống như một người trong câu chuyện hôm nay.

Câu chuyện hai người bạn: cùng xuất gia, khác đường tu

Thời Đức Phật, có hai người bạn giàu có, cùng nghe pháp, cùng phát tâm xuất gia. Sau năm năm học giới luật, họ xin Phật chỉ dạy con đường chuyên sâu. Một người nhận mình không đủ trí tuệ để nghiên cứu nhiều, nên xin đi tu tập trong rừng vắng. Người kia ở lại Kỳ Viên, gần Phật, chuyên tâm học thuộc và tìm hiểu kinh điển. Mười năm sau, vị thực hành chứng quả A La Hán, trở về thăm Phật. Người bạn học giả nghe tin, nổi lòng muốn thử tài nhau. Đức Phật liền xuất hiện, hỏi cả hai về các tầng thiền định và thánh quả. Vị học giả trả lời rành mạch về lý thuyết nhưng không mô tả được trạng thái thực tế khi chứng đắc. Vị hành giả thì diễn tả cặn kẽ từng cảnh giới trong tâm. Phật khen ngợi vị hành giả trước chư thiên, khiến đệ tử của vị học giả bất bình. Phật liền nói bài kệ nổi tiếng.

Dù thuyết kinh lưu loát nhưng lười biến thực hành, giống người chăn bò mướng, không xứng hạnh sa môn.

Thế nào là kẻ chăn bò?

Kẻ chăn bò là người được thuê để coi bò của chủ. Suốt ngày đi theo đàn bò, đếm con này, ngó con kia, nhưng bò không phải của mình, sữa cũng không được soạn. Người học kinh mà không hành cũng vậy: những lời dạy của Phật chẳng đem lại lợi ích thiết thực gì cho tự thân, vì không áp dụng vào thực tế. Tánh "học" chỉ là sự nhận thức suông, chưa thực sự chuyển hóa tâm.

Vì sao ta thích học hơn là hành?

Thầy Chân Quang chỉ ra rằng: Lý do là nghiệp nhân từ đời trước. Người đời trước hầu hạ các bậc thánh, bỏ công làm những việc thiện, thì đời nay thích hành, và hành có kết quả. Ngược lại, ai đời trước chỉ khen ngợi, ca tụng Tam Bảo bằng lời nói, không bỏ công sức, thì đời nay ham học, nói giỏi, nhưng ngại thực hành. Ngoài ra, ngũ ấm xúi giục: thân thích dễ chịu, thọ thích cảm giác mới lạ, tưởng và thức luôn khát khao tin tức. Do đó, học dễ hơn hành. Ngồi thiền phải đối diện với chính mình là điều khó khăn, còn đọc sách, nghe giảng là việc nhẹ nhàng hơn.

Người ta bắt chân lên, tự nhiên chân lọt vô liền. Không đau lắm. Rồi khi ông thầy kêu ta ngồi thẳng lưng là cảm giác biết rõ toàn thân, biết hơi thở vào, biết hơi thở ra, ngồi 5 phút sau bỗng nhiên tâm ta nó khai mở liền, nó trống cái tâm. Trống cái tâm một cái hạnh phúc kỳ lạ nó tràn ngập tâm hồn mình.

Làm sao để biết mình đang ở bên nào?

Hãy thành thật nhìn lại mình. Khi được mời ngồi thiền, bạn có thấy chân đau, bồn chồn, tìm đủ lý do để trốn? Hay khi nghe có khóa tu nào đó bạn hăm hở đăng ký? Nếu bạn chỉ thích nghe các bài giảng, đọc kinh sách, mà mỗi lần ngồi thiền là muốn buông, thì bạn đang giống như kẻ chăn bò. Thầy Chân Quang dạy: "Quý Phật tử xét lại từ lúc mình đến với đạo cho đến ngày hôm nay mình đã làm được bao nhiêu điều công đức. Nếu quý Phật tử đã làm được rất nhiều công đức thì bây giờ đã tới lúc phải thực hành, phải bắt chân lên ngồi thiền, nhiếp được tâm để khai mở tâm linh của mình."

Lời Phật dạy: chỉ có thực hành mới dẫn đến giải thoát

Bài kệ thứ hai là lời khen dành cho vị hành giả. Vị ấy tuy không thuyết pháp nhiều, nhưng nhờ siêng năng tu tập, từ bỏ tham sân si, tâm sáng ngời giải thoát. Đây mới là đời sống sa môn thực sự.

Tuy không nói kinh nhiều nhưng siêng năng tu tập, từ bỏ tham sân si, tâm sáng ngời giải thoát, không chấp thủ hai đời, thật xứng hạnh sa môn.

Đừng để mình trở thành kẻ chăn bò suốt ngày chỉ đi theo đàn bò của người khác. Hãy bắt đầu thực hành ngay hôm nay. Như Thầy Chân Quang luôn nhắc nhở: phải bắt chân lên ngồi thiền, hít thở và quan sát. Chỉ khi chính mình bước vào tâm, giải thoát mới là của mình. Đó là điều quý giá mà không ai có thể thay thế.