Đức Phật dùng cách nào để hóa giải tình dục của hoàng tử Nan Đà?

Người xưa có câu: “Nhà dột thì mưa vào”. Nhưng câu chuyện về hoàng tử Nan Đà trong kinh Pháp Cú còn cho ta thấy một ý nghĩa sâu hơn: nếu tâm nhà không khéo lợp, thì những cơn mưa tham dục sẽ tràn vào, làm nghiêng đổ đời sống của chúng ta.

Mái nhà vụng lợp và cơn mưa tham dục

Bài kinh Pháp Cú hôm nay bắt đầu bằng một hình ảnh rất đời thường: ngôi nhà vụng lợp, mưa liền xâm nhập. Đức Phật dùng hình ảnh ấy để nói về tâm của chúng ta. Khi tâm không được tu tập, không được canh giữ, thì những tham dục – đặc biệt là tình dục – dễ dàng sinh khởi, chiếm lấy tâm hồn, khiến chúng ta đau khổ và lăn trôi trong vòng luân hồi.

“Như ngôi nhà vụng lợp, mưa liền xâm nhập; cũng vậy, tâm không tu, tham dục liền xâm nhập.”

Thầy Thích Chân Quang nhấn mạnh rằng đây là một đề tài khó nói, nhưng lại cần được bàn thẳng, vì nó ảnh hưởng đến đời sống tu tập của mỗi người. Thầy kể: “Thường thường á, chúng ta đi nghe bao nhiêu giáo pháp, khi đụng tới vấn đề này thì giảng sư luôn luôn tránh né, nói phớt qua, không thể nói được. Nhưng hôm nay chúng ta nói thẳng, và chúng ta phải cùng nhau mổ xẻ.”

Câu chuyện hoàng tử Nan Đà

Trong lịch sử, Đức Phật đã dùng một phương tiện đặc biệt để giúp em ruột mình – hoàng tử Nan Đà – vượt qua sự trói buộc của tình yêu và tình dục. Hoàng tử Nan Đà đang trong ngày cưới, nhưng Đức Phật đưa bình bát đến và ông theo anh mình đi, không dám nói, chỉ vì lòng kính trọng. Kết quả là ông trở thành tỳ kheo trong khi cô dâu xinh đẹp đang chờ đợi.

Nhưng tu tâm lúc bấy giờ với Nan Đà là cực hình. Ông không thể ngồi thiền, không thể nhắm mắt mà không nghĩ đến người vợ xinh đẹp. Thầy Chân Quang kể lại: “Trong lúc chư tăng ngồi thiền, ngài cũng bắt chân lên ngồi, nhưng quay qua quay lại, nhắm mắt lại thì chì thấy người yêu hiện ra.” Ông cảm thấy thà chết còn hơn. Thế là Đức Phật dùng thần thông đưa Nan Đà lên cõi trời, nơi có những thiên nữ đẹp tuyệt trần, và nói:

“Hôm nay ta sẽ cho em đi thăm cảnh cõi trời.”

Sau đó, Đức Phật hỏi Nan Đà: “Bây giờ em thấy người yêu của em giống như con khỉ cháy trong rừng – xấu.” Quả thật, Nan Đà nhận ra rằng cô dâu của mình, dù là hoa khôi, cũng không sánh được với các thiên nữ. Và ông chợt hiểu rằng thứ tình cảm mà ông gọi là tình yêu thật ra chỉ là sự hấp dẫn của cái đẹp tương đối, rất mau tàn.

Cái đẹp là tương đối, tình yêu có thật không?

Thầy Chân Quang đặt câu hỏi: “Trên đời tình yêu có thật không? Có. Có sự chung thủy trên đời không? Không.” Người ta thề hứa, rồi chỉ cần gặp một vẻ đẹp hơn là quên ngay. Đó là bản chất của dục, không phải tình yêu chân thật. Nhưng nếu chúng ta tu tập, tâm được nâng lên, chúng ta sẽ thấy rằng những thứ đó chỉ như bọt nước, như sương sớm.

Người tu cần nhận ra rằng: người đẹp nhất trên đời cũng không thể sánh với những vị trên cõi trời, và những vị trên cõi trời vẫn còn trong vòng sinh tử. Chỉ có sự giác ngộ mới là cái đẹp vĩnh cửu. Vì vậy, thay vì chạy theo danh vọng hay sắc đẹp, chúng ta hãy cố gắng tu hành để hướng đến cõi trời, rồi thoát khỏi cõi trời, đạt đến Niết Bàn.

Giá trị của một con người

Trong câu chuyện, khi Nan Đà tu vì muốn được bảy thiên nữ, các tỳ kheo khác biết được, họ không nể phục. Họ coi ông như kẻ tu mướng. Điều đó cho thấy: giá trị của một người không nằm ở quyền chức, địa vị hay tiền bạc, mà ở đạo tâm tu hành. Nếu chúng ta nể ai vì sự giàu sang, tức là đạo tâm ta còn yếu. Nếu chúng ta nể ai vì sự tu hành, thì ta mới có đạo hạnh chân chính.

Nhưng nhờ sự tinh tấn nhờ lời dạy của Đức Phật, Nan Đà đã chuyển hóa. Đức Phật khẳng định với mọi người rằng: “Nan Đà đã khác trước.” Tâm của ông giờ như một ngôi nhà khéo lợp, mưa không thể xâm nhập.

“Như ngôi nhà khéo lợp, mưa không xâm nhập; cũng vậy, tâm khéo tu, tham dục không xâm nhập.”

Bài học cho chúng ta

Mỗi chúng ta đều có một “ngôi nhà” là tâm. Nếu chúng ta để mưa của tham dục xâm nhập, cuộc đời sẽ trở nên dột nát, đau khổ. Nhưng nếu chúng ta biết tu tập, biết giữ gìn tâm ý, thì dù cơn mưa có trút xuống, ngôi nhà vẫn kiên cố, vẫn sáng sạch. Hãy bắt đầu bằng việc chú tâm vào hơi thở, giữ chánh niệm trong mỗi hành động. Đừng sợ đối diện với những khó khăn, cũng đừng tự dối lòng bằng những tình cảm tạm bợ.

Nguyện cho tất cả chúng ta đều xây được những ngôi nhà tâm tốt đẹp, để giữa mưa gió cuộc đời, ta vẫn bình yên, vẫn sáng ngời. Như câu chuyện của Nan Đà cho thấy: chỉ cần tinh tấn, bất kỳ ai – kể cả một người đang buồn phiền vì tình ái – cũng có thể trở thành vị thánh. Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.