Điều thế giới còn thiếu: Khi nhân loại chạy theo cảm xúc mà quên đi sự an tĩnh

Cuộc sống hiện đại cuốn ta vào vô vàn bận rộn. Bạn có bao giờ dừng lại giữa phố đông, tự hỏi: 'Vì sao ta có tất cả, mà vẫn thấy thiếu?' Một người bạn của tôi từng khoe rằng anh ấy đã khóc, đã cười, đã la hét cuồng nhiệt trong một buổi xem bóng đá. Nhưng khi trận đấu kết thúc, anh về nhà, ngồi một mình, thấy tâm hồn trống rỗng. Giữa thế giới đầy tiếng ồn và cảm xúc tạm bợ, liệu chúng ta đang đánh mất điều gì?

Thế giới thiếu sự trầm tĩnh

Trong cuộc sống, ta luôn có hai trạng thái tâm hồn đối lập: một bên là xao động, xúc động, bị kích động; một bên là tỉnh lặng, an tĩnh, trầm tĩnh. Mỗi trạng thái đều có giá trị riêng. Nhưng bằng trí tuệ, ai cũng thấy tâm hồn trầm tĩnh là biểu lộ của một nội tâm có giá trị hơn, bản lĩnh hơn, trưởng thành hơn. Người dễ bị kích động thường bị đánh giá là non kém, thiếu bản lĩnh.

Chúng ta phê phán là thế giới thiếu sự trầm tĩnh, tức là mất quân bình... người ta đang đi về phía tìm cái tâm hồn xao động, người ta cũng tìm cách kích động tâm hồn của con người lên mà người ta không đi tìm cái sự trầm tĩnh nhiều.

Thế giới này quá dư thừa cảm xúc. Hãy nhìn cách một ngôi sao ca nhạc nhảy múa điên cuồng trên sân khấu, hàng nghìn khán giả trẻ cũng nhảy cuồng loạn theo. Họ hâm mộ đến mức thuê bảo vệ chật khách sạn, xé áo làm kỷ niệm. Hay trong bóng đá, người ta khóc, cười, nhảy theo từng trái banh lăn. Có khi đứng ngoài đường nghe tiếng la, ta tưởng như người cầu thủ đang đá, không ngờ đó là người xem. Thế gian còn có những hiện tượng đua xe để tìm cảm giác mạnh, đùa giỡn với cái chết, rồi kết thúc ở bệnh viện hoặc nghĩa địa. Tất cả đều vì một thọ ấm – hệ thần kinh cảm xúc – luôn khát khao được nuôi dưỡng. Và thế giới này đang chạy theo cảm giác mạnh mà quên mất sự an tĩnh.

Cảm xúc: con dao hai lưỡi

Có người hỏi: 'Phải chăng xúc động nào cũng xấu?' Không phải. Xúc động trước nỗi khổ của đồng loại, trước sự hy sinh cao đẹp là những xúc động thiện. Chúng nuôi dưỡng lý tưởng sống. Nhưng xúc động vì hơn thua, hiếu thắng, mù quáng chạy theo bản năng lại đưa ta vào luân hồi đọa lạc.

Còn những cái động cao thượng của đạo đức, thương yêu con người, thương yêu đồng loại, thương yêu chúng sinh thì những cái động đó nó làm cho chúng ta thành tựu được cái thiền định trong nội tâm mình.

Vì vậy, người Phật tử không cần dẹp bỏ mọi cảm xúc, mà cần phân biệt rõ cảm xúc nào là thiện, cảm xúc nào là bất thiện. Cảm xúc thiện đưa đến sự trưởng thành, cảm xúc bất thiện kéo ta xuống. Giữa dòng cảm xúc xao động, thiền định giúp ta tìm lại sự quân bình.

Thế giới cũng thiếu sự điều chỉnh

Bên cạnh sự trầm tĩnh, thế giới còn thiếu một sự điều chỉnh – điều chỉnh khoảng cách giàu nghèo. Người ta thống kê: 300 người giàu nhất thế giới có tài sản bằng 3 tỷ người nghèo. Cùng sống trên một hành tinh, mà người thì ở lâu đài, người thì quấn chăn rách qua mùa đông. Điều đó không hợp lý.

Trên thế giới có 300 người giàu nhất mà cộng tài sản của 300 người đó lại bằng tài sản của 3 tỷ người nghèo khác.

Nhưng chúng ta không dám nói là bất công, vì người giàu có thể làm ra tài sản bằng tài năng. Họ không ăn cướp của ai. Điều chỉnh không phải là lấy tiền người giàu đem cho người nghèo, vì cưỡng đoạt tài sản của người khác là bất công. Điều chỉnh thật sự nằm ở nguyên nhân: giàu nghèo do phước báo.

Chúng ta biết nguyên nhân của giàu và nghèo là do gì? Phước.

Vì vậy, muốn điều chỉnh, ta phải giúp người nghèo tạo thêm phước. Tạm thời, kêu gọi người giàu biết san sẻ. Người giàu đừng ỷ vào phước báu mà bám giữ tài sản, vì đó là một ác tâm. Họ sẽ sụp đổ ngày nào đó theo luật nhân quả. Còn người nghèo, khi biết tạo phước, sẽ có cơ hội vươn lên.

Người Phật tử bổ sung điều còn thiếu bằng cách nào?

Là đệ tử Phật, ta có sứ mệnh bổ sung những điều thế giới còn thiếu. Trước hết, chính mình phải tu tập. Ta phải sống trầm tĩnh, ôn hòa, hiền lành, và tinh tấn thiền định. Người niệm Phật, theo dõi hơi thở, quán Bát Nhã đều là thiền định. Thiền định là liều thuốc quý cho thế giới cuồng nhiệt.

Thiền định của Phật giáo là liều thuốc cực quý cho cái thế giới cuồng nhiệt này.

Nhưng không chỉ dừng ở bản thân. Ta cần kêu gọi, rủ rê người khác cùng tu tập. Hãy nói cho mọi người biết lợi ích của thiền định, của nội tâm trầm tĩnh. Khi hai phần ba thế giới làm chủ được cảm xúc, tìm được hạnh phúc trong thiền định, hòa bình sẽ đến thật nhanh.

Thế giới thiếu sự trầm tĩnh và sự điều chỉnh. Nhưng mỗi người chúng ta không thể thay đổi cả thế giới. Ta chỉ cần thay đổi chính mình: lắng tâm lại, thiền định mỗi ngày, thương yêu và san sẻ với những người kém may mắn hơn. Khi mỗi người bổ sung điều còn thiếu vào cuộc sống của mình, thế giới sẽ dần trở nên an lành hơn. Hãy bắt đầu ngay hôm nay, bằng một hơi thở có ý thức, bằng một trái tim biết lắng nghe.