Chiếc cầu quán tội trên tội: Bước vào Tứ Niệm Xứ

Có bao giờ bạn ngồi thiền, thấy tâm loạn lắng rồi bỗng dưng yên lặng, và ngay lúc đó bạn tận hưởng cảm giác thư thái ấy? Thầy Thích Chân Quang cảnh báo: "Ta chết vì lúc tâm ta yên chứ ta chưa chết vì lúc tâm ta loạn." Chính khoảnh khắc ta bám vào sự yên lặng ấy, ta bị đẩy lùi lại đường tu. Bài giảng hôm nay mở ra một chiếc cầu đặc biệt để bước vào Tứ Niệm Xứ, và chiếc cầu ấy có tên là quán tội trên tội.

Đạo Phật thời Đức Phật là đạo của thiền định

Thầy nhắc lại rằng, càng về thời Đức Phật, Phật giáo là một đạo của sự tu tập thiền định. Đức Phật đắc đạo nhờ thiền, và 45 năm thuyết pháp cũng chỉ nói về thiền. Nhưng qua thời gian, do nhiều lý do, Phật giáo chuyển dần sang Tịnh Độ. Việc nắm lấy câu niệm Phật hay tụng kinh để gọi là tu, theo thầy, chỉ là một giải pháp tạm giữ đạo Phật, chờ đợi một bậc đạo sư xuất hiện để đưa đạo Phật trở về với thiền định ban đầu.

"Đức Phật ta ngày xưa đắc đạo nhờ thiền, 45 năm thuyết pháp cũng chỉ nói về thiền. Còn Tịnh Độ là một loại phát sinh, một loại linh động chế biến để đáp ứng với nhu cầu tu tập khi người ta không còn nắm được phương pháp thiền nữa."

Tứ Niệm Xứ – tìm thấy chính mình qua từng giai đoạn

Tứ Niệm Xứ chính là con đường Phật dạy để thấy ra chính mình. Có bốn giai đoạn: thấy mình là thân này, là cảm giác, là tâm thức, và cuối cùng là pháp. Các thiền sư Trung Hoa đã chứng tới giai đoạn quán tâm trên tâm, nhưng dừng lại. Nhưng giai đoạn đầu tiên thôi cũng đã rất khó. Thầy nói: "Nói là quán thân trên thân, thực sự là người đó tâm cũng đã thanh tịnh được một phần rồi. Mới đi đứng nằm ngồi, lúc nào cũng cảm giác chính mình là cái thân này. Lúc nào cũng tâm dính vô thân không rời khỏi thân."

Vậy vì sao khó? Bởi nghiệp quá khứ, chúng sinh khó được yên tâm. Chính vì vậy, Thầy Chân Quang đã xin phép Phật lập thêm một "cầu dẫn" để đi vào Tứ Niệm Xứ, đó là phép quán tội trên tội.

Chiếc cầu quán tội trên tội

Thay vì cố gắng thấy mình là thân tứ đại, ta tạm thời nhìn mình là một khối tội lỗi tự vô lượng kiếp. Đi đứng nằm ngồi, nói chuyện, tiếp xúc, lúc nào cũng nhớ mình là tội lỗi. Nghe có vẻ chán nản, nhưng đây là một pháp rất sâu sắc, đòi hỏi lòng kính Phật, sám hối và khiêm tốn.

"Ta là khối tội lỗi. Cái chỗ này là một chỗ rất sâu sắc, rất tinh tế, đòi hỏi ta phải biết lễ Phật, biết sám hối và khiêm tốn mới thực hiện được."

Bí quyết then chốt: Không đối phó, không an trú

Khi thực hành quán tội, ta không cần quan tâm đến việc diệt vọng tưởng. Bởi người tu thiền thường mắc hai lỗi: một là đối phó với vọng tưởng, hai là an trú khi tâm yên. Cả hai đều sai. Thay vì vậy, ta chỉ nhớ một điều: ta là khối tội lỗi.

"Không đối phó khi tâm loạn và không bám giữ khi tâm yên, mà chỉ nhớ một điều thôi. Ta là khối tội lỗi."

Đây là chìa khóa, là bí quyết để đi vào thiền. Khi tâm loạn, ta không cố dẹp, vì đó là vọng tưởng từ quá khứ. Khi tâm yên, ta đừng tận hưởng sự yên ắng mà quên mất mình là tội lỗi. Chính lúc tâm yên là lúc ta dễ bị bắt trộm, và cái ngã tự tôn liền trỗi dậy.

Đừng giữ bí quyết cho riêng mình

Thầy nhắc rằng điều quý giá, tốt đẹp nhất đừng giữ lại một mình. "Vì nó sẽ mất. Còn ta chia ra cho người khác, điều đó sẽ còn lại mãi mãi. Kiếp này và nhiều kiếp sau ta không quên bí quyết này." Hãy ghi vào sổ, ghi vào máy, và nhắn cho huynh đệ.

Ba tâm niệm giữ ta không rơi xuống

Thầy nói: "Cái phúc đưa ta đi lên và cái kiêu mạng đưa ta đi xuống." Vậy mỗi ngày, ta cần tác ý ba điều:

• Tôn kính Phật tuyệt đối.
• Lòng từ bi yêu thương chúng sinh vô hạn.
• Giữ tâm khiêm hạ tột cùng, thấy mình như cỏ rác, như cát bụi.

Khi làm được nhiều việc phúc, thân phận, giá trị ta lên cao, và tâm kiêu mạng sẽ xuất hiện. Vì vậy, "Ta cố gắng làm phước để tiến lên và giữ tâm khiêm hạ để đừng rơi xuống." Đây là câu trả lời về pháp môn của chùa Phật Quang.

Biết ơn Tịnh Độ và xây dựng thế giới giác ngộ

Dù tu theo thiền, Thầy vẫn biết ơn các chùa Tịnh Độ, vì chính nhờ có các vị đó mà Phật pháp còn được lưu giữ. "Có thể ta không tu theo Tịnh Độ, ta tu thiền theo Phật, nhưng ta vẫn biết ơn các chùa Tịnh Độ. Nhờ có các vị đó mà còn có Phật pháp để ngày hôm nay ta phục hưng lại Phật pháp, quay lại con đường thiền của Phật mà dựng xây thế giới này thành một tinh cầu giác ngộ."

Bài giảng khép lại với tâm nguyện của Thầy: dù có thể cô độc, cô đơn, nhưng "ở trên có trời cao, có Phật Đà, có chư thiên theo dõi". Chúng ta cứ làm đúng đạo lý Phật dạy, giữ hiếu hòa đoàn kết với các chùa khác, thì mọi chuyện sẽ tốt đẹp. Mời bạn cũng ghi nhớ chiếc cầu quán tội, thực hành trong đời sống hằng ngày, và chia sẻ cho huynh đệ của mình. Đó là cách giữ lửa thiền định, để thế giới này trở thành một tinh cầu giác ngộ.