Căn Bệnh Chia Rẽ: Khi Chúng Ta Càng Đông Càng Yếu

Từ nhỏ, tôi đã nghe một câu nói khiến tôi băn khoăn mãi: “Một người Nhật thì thua một người Việt Nam, hai người Nhật thì bằng hai người Việt Nam, ba người Nhật thì hơn ba người Việt Nam.” Câu nói ấy ngụ ý gì? Có phải người Việt Nam càng đông càng yếu? Và vì sao chúng ta cứ thích chia rẽ nhau đến vậy?

Chia rẽ là gì?

Chia rẽ nghĩa là muốn tách ra không chung sức chung lòng với người khác để cùng làm nên một việc gì. Nhưng nếu không có công việc chung, thì hành vi tách riêng không bị xem là chia rẽ. Ví dụ một người ngồi yên làm bài toán, hay một họa sĩ dựng vải để vẽ tranh – đó là sự cần thiết, không phải chia rẽ. Nhưng khi một công việc đòi hỏi nhiều người chung sức, nếu mỗi người một ý, một việc, không giúp nhau cùng làm, thì lúc đó gọi là chia rẽ.

“Chia rẽ nghĩa là muốn tách ra không chung sức chung lòng với người khác để cùng làm nên một việc gì. Đó là ý nghĩa chung.”

Vì sao càng đông càng yếu?

Thầy Chân Quang nhắc lại câu chuyện 12 xứ quân thời Đinh Tiên Hoàng. Mỗi xứ quân đều mang lý tưởng lo cho đất nước, nhưng lại xé lẻ, mạnh ai nấy làm. Sau này, khi kháng chiến chống Pháp, các vị anh hùng như Phan Đình Phùng, Nguyễn Thiện Thuật, Nguyễn Trung Trực đều là những người dũng cảm, nhưng vì không tập hợp được sức mạnh toàn dân, nên trước vũ khí của người Pháp, họ vẫn thất bại. Đó là bài học lớn: chia rẽ làm suy yếu.

“Sự chia rẽ luôn luôn làm suy yếu. Mà muốn làm được việc thì phải mạnh.”

Đến câu chuyện bó đũa của người cha già trước khi mất. Ông đưa bó đũa cho các con bẻ – cả bó không ai bẻ nổi, nhưng khi tách từng chiếc ra thì dễ dàng gãy. Bài học ấy đã được truyền qua nhiều thế hệ, nhưng rồi cũng phai nhạt. Hôm nay, chúng ta phải nhớ lại: muốn làm nên việc lớn, phải đoàn kết.

Chia rẽ trong Phật pháp

Thầy Chân Quang chia sẻ rằng ngay sau khi Đức Phật nhập diệt, chư Tăng nhanh chóng phân hóa về tư tưởng. Trong cuộc kết tập kinh điển, ngài Đại Ca Diếp giữ chặt những quy luật cũ, trong khi ngài Phú Lô Na đề nghị nới lỏng cho thích hợp với thực tế. Bất đồng quan điểm khiến ngài Phú Lô Na ra đi, kéo theo nhiều vị tỳ kheo khác. Từ đó hình thành Đại chúng bộ và Thượng tọa bộ, rồi chia thành hơn hai mươi bộ phái. Đến ngày nay, có rất nhiều giáo hội, tông phái. Điều đó tự nó không sai, nhưng nếu con người chấp vào tông phái, địa phương, pháp môn, thì lại làm mất tinh thần đoàn kết.

“Đức Phật đã nói là không có giai cấp khi mà máu cùng đỏ. Khi nước mắt cùng mặn.”

Thầy cũng nhắc rằng, nhiều khi chúng ta học đạo lý nhẫn nhục, nhưng khi bị mắng thì lại quên ngay, cố biện minh, cố tìm cách đúng sai. Còn khi nói về tông phái, chúng ta cũng dễ quên lời Phật dạy, chỉ thích bảo vệ “phe ta”. Vì vậy, cần vượt lên pháp môn để thấy cái gốc là đạo đức và lòng từ bi.

Căn nguyên của sự chia rẽ

Theo Thầy Chân Quang, nguồn gốc của chia rẽ là bất đồng quan điểm, chấp thủ vào cái tôi, và tranh giành ảnh hưởng. Thầy kể việc các giáo hội trước giải phóng cũng chia phe, mỗi bên có hiến chương riêng, quy chế riêng. Nhưng thật dễ thương là Phật tử thì không riêng, họ vào chùa nào cũng lạy, tịnh xá nào cũng cúng, vì họ thấm nhuần lời Phật dạy về vô phân biệt.

“Cái gốc nằm ở đạo đức, nằm ở lòng từ bi. Bây giờ anh tu gì? Anh tu thiền. Anh có từ bi thương yêu chúng sinh không? Nói có. Vậy được.”

Chính vì chấp vào tông phái, pháp môn mà con người sinh ra hơn thua, kỳ thị, cạnh tranh. Thay vì thế, hãy chân thành đóng góp, chứ không phải tìm cách dẹp người khác để nâng mình lên.

Đoàn kết từ sự chân thành

Giải pháp để hết chia rẽ nằm ở một thái độ rất đơn giản: chân thành đóng góp. Một người giảng sư khi nói pháp không phải để khoe khoang hay tranh giành Phật tử, mà vì muốn chia sẻ điều gì có lợi. Chính cái tâm chân thành ấy sẽ không gây ra chia rẽ. Và mỗi Phật tử cũng vậy, đừng vì quảng cáo cho thầy mình, cho chùa mình mà gây mất đoàn kết.

“Chân thành đóng góp thôi thì nó không gây ra sự chia rẽ.”

Chúng ta hãy nhớ bài học của bó đũa. Mỗi người là một chiếc đũa, dễ bẻ gãy, nhưng khi cùng nhau chung lòng, chung sức, chúng ta sẽ tạo nên một sức mạnh phi thường. Trong Phật pháp, đoàn kết cũng là một pháp tu. Hãy buông bỏ cái tôi, đóng góp với tâm trong sáng, để thương yêu lan tỏa. Như thế, xã hội sẽ ấm áp hơn, và con đường tu tập của mỗi người cũng vững vàng hơn.