Bồ Tát Với Lục Độ Ba La Mật: Bố Thí – Không Chỉ Là Cho Đi

Bạn có bao giờ cho đi một món quà mà lòng vẫn tiếc nuối? Hay bạn thấy mình “cho” dễ dàng nhưng khi nhận lại sự ích kỷ của người khác lại thấy khó chịu? Trong lời giảng về “Bồ Tát với Lục Độ Ba La Mật”, Thầy Thích Chân Quang đưa chúng ta vào một thế giới mà việc cho đi không còn là mất mát, mà là một sự viên mãn tuyệt đối.

Lục Độ Ba La Mật – Sáu Phương Tiện Của Bồ Tát

Lục độ là sáu phương tiện mà Bồ Tát tiến tu: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ. “Ba la mật” tiếng Ấn Độ xưa có nghĩa là “đáo bỉ ngạn” – vượt qua bờ bên kia. Như Thầy giải thích:

“Bồ Tát tu lục độ ba la mật, tức là tu sáu phương tiện mà hết sức viên mãn, hoàn hảo.”

Trong sáu hạnh ấy, bố thí đứng đầu. Nhưng bố thí ba la mật không đơn giản là “cho”. Nó là nghệ thuật của tâm từ bi.

Bố Thí Ba La Mật – Không Phải Cho Hết Sạch

Nhiều người nghĩ bố thí là cho hết, cho sạch. Nhưng Thầy Chân Quang chỉ ra một cái bẫy tế nhị:

“Bố thí ba la mật là một sự bố thí hoàn hảo... Còn bố thí bừa bãi thì không chắc đem đến hiệu quả tốt đẹp.”

Thầy kể chuyện có người đem 5 triệu cho hàng xóm cho hết, đêm nằm lại tiếc 500.000 để mua áo. Đó là bố thí của kẻ tập, không phải của Bồ Tát. Vì:

“Cái bố thí của Bồ Tát không phải do tập mà có, mà do chứng mà có.”

Khi tâm đã chứng đạo, khuynh hướng vị tha thay thế vị kỷ. Ta cho đi không còn tính toán, nhưng cũng không cho bừa. Bồ Tát phải dùng trí tuệ để kềm chế lòng muốn cho – vì cho có lợi hay không mới là điều quan trọng.

Từ Bi Là Gốc Rễ Của Bố Thí

Bố thí không phải là sự ép mình. Nó chảy ra từ tình thương. Thầy nhấn mạnh:

“Bố thí là cái hệ quả tất yếu của lòng từ bi.”

Chuyện Ngài Siali – vị Bồ Tát ói thức ăn cho con chó đói đang nuôi con – khiến chư thiên xúc động. Ngài cho con chó không mong phước báo, nhưng cái đạo đức đó vô đối. Từ đó, ta hiểu: ráng tập yêu thương, rồi bố thí tự nhiên thành.

Giúp Người Qua Khó Khăn Và Giúp Người Làm Việc Tốt

Bồ Tát thấy người khó khăn thì không chịu được. Thầy mô tả sự cảm thông sâu sắc:

“Đặt tâm mình vào tâm chúng sinh, đặt cuộc đời mình vào cuộc đời chúng sinh nên mình cảm thông nỗi khổ của người ta ghê gớm.”

Không chỉ vậy, Bồ Tát còn hỗ trợ những ai muốn làm việc tốt: người muốn đắp đường, in kinh, hay vị giảng sư cần người nghe. Giúp người ta hoàn thành điều tốt cũng là bố thí. Ngày nay, một tin nhắn rủ bạn đi nghe pháp cũng là một cách bố thí trợ duyên.

Kết Duyên Lành Với Chúng Sinh

Đặc biệt, Thầy hé lộ “âm mưu” thật sự của Bồ Tát khi bố thí:

“Bổn phận của Bồ Tát là phải kết duyên lành với chúng sinh. Đó là một mệnh lệnh của lương tâm.”

Bồ Tát không bao giờ sống cô độc. Ngài gieo duyên với tất cả, kể cả những người nghịch duyên. Nhờ vậy, chúng hội của một vị Bồ Tát ngày càng đông dần qua nhiều kiếp. Đó cũng là lý do ta thấy ca sĩ, cầu thủ được yêu mến – có thể họ đã kết duyên lành từ nhiều đời.

Hãy Bắt Đầu Từ Hôm Nay

Dù chưa phải là Bồ Tát, chúng ta vẫn có thể tập bố thí từ điều nhỏ: một bát cơm cho con mèo, một lời giới thiệu pháp hay, hoặc đơn giản là nụ cười. Thầy dạy:

“Mình chưa có yêu thương cứ giúp đi. Giúp riết nó quen, tâm mình bỗng nhiên yêu thương từ từ.”

Hãy tập cho đi mỗi ngày, để tâm hồn nhẹ nhàng, để một ngày nào đó ta nhận ra mình cũng đang bước trên con đường của Bồ Tát.