Biết Phục Thiện: Vượt Qua Tự Ái Để Mở Cánh Cửa Thánh

Có một vị Tỳ kheo nổi giận đến độ lột tuộc đồ trước đại chúng chỉ vì bị Đức Phật nhẹ nhàng rầy một câu. Nghe có vẻ xa lạ, nhưng thực ra chuyện ấy rất gần gũi với mỗi chúng ta. Trong cuộc đời, tự ái luôn là lớp cửa đầu tiên ngăn cản chúng ta bước vào đường tu.

Ý nghĩa bài kệ: Hình thức bên ngoài không chứng minh được phẩm hạnh

Vào thời Đức Phật, có nhiều giáo phái tu khổ hạnh như lõa thể, bệnh tóc trét tro, tuyệt thực, lăn trên đất, ở dơ... Những hình thức này làm quần chúng khâm phục. Nhưng Đức Phật dạy rằng, nếu trong lòng còn nghi hoặc, phiền não, thì dù có khổ hạnh đến đâu cũng chưa phải là bậc thánh.

Dù cho lõa thể, bệnh tóc cho trét mình, tuyệt thực lăn trên đất ở dơ ngồi chồm hổm, cũng chẳng phải người hay. Nếu trong lòng không trừ hết nghi hoặc.

Câu chuyện về vị Tỳ kheo giận dữ và con Dạ Xoa biết phục thiện

Một Tỳ kheo giàu có xuất gia nhưng vẫn giữ tài sản, sống sung túc. Khi bị Đức Phật rầy nhẹ, ông đùng đùng tự ái, lột đồ trước đại chúng. Ngài kiên nhẫn kể lại tiền thân: Ngày xưa, ông là một con Dạ Xoa canh giữ hồ nước, chuyên ăn thịt người. Khi nghe một vị bồ tát giải thích pháp của bậc thánh, ông liền quỳ xuống phục thiện, thả người, và hầu hạ cả ba anh em. Ngài kết luận:

Ngày xưa ông nghe ta giải thích ông biết phục thiện. Tại sao ngày hôm nay khi ta vừa rầy một tiếng là ông đã đùng đùng tự ái như vậy?

Đức Phật đã dùng chính câu chuyện tiền kiếp để chỉ rõ: Biết phục thiện là biết lắng nghe điều đúng và sửa mình. Dạ Xoa còn làm được huống chi là người tu.

Tự ái là cánh cửa đầu tiên

Trong vô số thử thách của đường tu, tự ái là cánh cửa đầu tiên. Nếu không vượt qua được tự ái, ta sẽ không thể bước vào ngôi nhà thánh thiện. Thầy Thích Chân Quang nhấn mạnh:

Tự ái là cái chướng ngại đầu tiên của người tu.

Trong đời sống, chúng ta thường bị tự ái khi ai đó góp ý, chỉ trích, dù là thầy hay bạn bè. Thử tưởng tượng: Một người đến chùa lâu ngày muốn gặp thầy, nhưng thầy đang bận, liền nói lớn: "Ngồi xuống đi!" Người đó liền nghĩ thầy ghét mình, bắt đầu ngồi chửi thầy. Đó là tự ái. Người thực hành không tự ái sẽ đón nhận lời trách như một cơ hội để giảm bớt cái tôi.

Thực hành: Ăn lời trách mắng

Có một câu chuyện rất đẹp trong thiền môn. Hôm nọ, ông thầy trù bếp vì quýnh quá đã cắt rau, rửa không sạch, nấu canh. Ăn xong, thầy trụ trì đưa lên một cái đầu rắn trong tô canh. Ông thầy bếp không nói một lời, chụp lấy đầu rắn bỏ vào miệng nhai luôn. Câu chuyện tên là "ăn lời trách mắng". Đó là cách nhận lỗi không bằng lời, không cãi, không tự ái.

Cánh cửa của ngôi nhà thánh đóng bít mãi mãi đối với chúng ta. Dù ta có nói hay nói giỏi, dù ta có bố thí rộng rãi mà cái tâm tự ái chưa vượt qua được thì cánh cửa vẫn đóng bít.

Để vượt qua tự ái, chúng ta có thể thực hành phép sám hối: khi có lỗi, quỳ xuống lạy đại chúng, xin lỗi để mạt bớt bản ngã. Đó là một trong những cách tuyệt vời để mở cửa thánh.

Kết luận: Hãy mở cửa từ hôm nay

Dù bạn là cư sĩ hay đã xuất gia, tự ái luôn là vật cản đầu tiên. Hãy rèn luyện từ những điều nhỏ nhất. Khi nghe những lời trách mắng, hãy mỉm cười, nhận lỗi, và sửa đổi. Cánh cửa của ngôi nhà thánh sẽ mở rộng với những ai biết phục thiện.