Bản chất 'xã hội đen' trong mỗi chúng ta — Lời Phật dạy về sự sống và hòa bình

Bạn có tin không, ngay trong tăng đoàn của Đức Phật, có sáu vị tỳ kheo được mệnh danh là lục quần – những người chuyên quậy phá, thậm chí hành hung đồng đạo để giành chỗ ở? Chính từ câu chuyện có phần 'xã hội đen' này, Đức Phật đã dạy một bài kệ vô cùng ý nghĩa về sự sống và cái chết.

Bài kệ về sự sống và cái chết

Khi những vị tỳ kheo trẻ bị hành hung, họ không đánh lại mà nín nhịn. Tuy nhiên, có ba mươi vị khác lại muốn trả thù, chuẩn bị 'đón đường' sáu ông kia. Đức Phật biết chuyện, thay vì trừng phạt, Ngài dạy một bài kệ nhẹ nhàng:

Ai cũng sợ hình phạt, ai cũng sợ tử vong. Lấy mình làm bằng chứng, không giết, không bảo giết.

Thầy Thích Chân Quang giảng: “Lấy cái tâm trạng của mình để hiểu được tâm trạng của người khác.” Nếu ta sợ bị đánh, sợ bị giết, thì những người khác cũng vậy. Vậy nên đừng làm hại ai, cũng đừng xúi người khác làm hại.

Không nhân danh thần thánh, mà nhân danh lương tri

Điều đặc biệt trong lời Phật dạy là không viện dẫn thần thánh hay quyền năng siêu nhiên. Ngài chỉ dùng chính tâm trạng con người làm căn cứ. Thầy Chân Quang nói: “Đức Phật dạy cho ta một đạo lý dựa trên tâm trạng của mình, dựa trên những đạo lý hợp lý mà thời đại nào cũng phải công nhận.” Đây là một cuộc cách mạng trong tư tưởng tôn giáo của loài người. Thay vì phục tùng mệnh lệnh của một ai tự xưng là trung gian với thần thánh, chúng ta được mời gọi lắng nghe lương tâm và lòng nhân ái của chính mình.

Bản chất 'xã hội đen' trong mỗi chúng ta

Có lẽ ai cũng từng xem phim hành động. Khi thấy một tên ác nhân hại người, bạn có thầm nghĩ: “Bắn nó đi cho rồi!” không? Thầy Chân Quang nhận xét: “Mình cũng còn bản chất côn đồ ở trong.” Cái máu 'anh hùng hảo hớn' ấy chính là tàn dư của bản chất hung hãn từ thuở hồng hoang. Thế nhưng, người anh hùng đích thực không phải là người giết kẻ xấu, mà là người cứu người trong cơn nguy cấp. Thầy dạy: “Cái ác hay cái thiện nó có cái khuynh hướng lây lan trong cộng đồng.” Nếu ta tiếp nhận ác, ta sẽ truyền ác. Nếu ta phát ra thiện, ta sẽ gieo thiện.

Nhà tù phải là nơi cảm hóa, không phải để trừng phạt

Từ câu chuyện ẩu đả, Thầy Chân Quang mở rộng đến hệ thống tư pháp. Ông nhấn mạnh mục đích của việc giam giữ không phải để trừng phạt, mà để cảm hóa người phạm tội. Thầy nói: “Giam người ta không phải để trừng phạt tội lỗi cũ mà để cảm hóa cho người ta thành người tốt.” Tuy nhiên, hầu hết nhà tù trên thế giới chưa có giáo án cải hóa. Người ra tù, vì vậy, thường tái phạm. Đó là một thiếu sót lớn của xã hội.

Hãy lấy tâm mình làm gương

Mỗi người chúng ta hãy bắt đầu từ chính mình. Quan sát xem khi đối diện người khác, ta có biết cách đặt mình vào tâm trạng họ không? Khi thấy một người xấu, ta có thể chuyển hóa tâm họ hay muốn tiêu diệt cả thân xác họ? Thầy Chân Quang khuyên: “Nơi tâm ta phải là nơi phát ra điều thiện để lây vào cộng đồng.” Hãy là một người biết lắng nghe, biết thương, biết nhẫn nhục. Đừng để bản chất 'xã hội đen' ngủ quên trong tim ta khơi dậy. Hãy làm theo lời Phật: không giết, không bảo giết, không đánh, không bảo đánh. Chỉ cần một người tử tế, thế giới sẽ dịu dàng đi một chút.