Ba Điều Luôn Ẩn Trong Tâm Bạn – Và Cách Biến Ước Muốn Thành Phước Lành

Có một vị tăng tự nhận mình đã nhập định và biết được người đang ngồi thiền nơi núi xa, liền khoe với ngài Trí Khải Đại Sư. Ngài chỉ nhẹ nhàng nói: “Cái đó chỉ là một cái định ở mé bên ngoài, còn rất cạn. Nhưng vì tâm tự hào khoe ra nên nó mất rồi.” Quả nhiên, vị tăng ấy mất ngay trạng thái đó. Câu chuyện ngắn này khiến ta bật cười, nhưng cũng gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh: có nhiều khi ta tưởng mình đã đạt được điều gì, nhưng thật ra chỉ là một bước nhỏ trên con đường dài.

Tâm ta luôn cư ngụ ba điều

Theo lời Thầy Thích Chân Quang, tâm chúng ta gồm ba yếu tố chính, không lúc nào vắng mặt:

“Tâm gồm ba yếu tố chính: một là cái biết. Nếu không có cái biết, không gọi là tâm... Cái thứ hai nữa là cái muốn... Cái thứ ba là nghiệp.”

Ta luôn luôn biết một cái gì đó, dù đang ngủ hay đang say. Ta cũng luôn luôn muốn một điều gì đó, dù ta nghĩ mình đang không muốn gì. Khi ngồi nghe pháp, ta muốn nghe một bài pháp hay. Khi ở không, ta vẫn muốn được “ở không”. Còn nghiệp thì âm thầm dẫn dắt, khiến ta biết được những điều này nhưng lại che mờ điều khác. Ba vận hành ấy cứ chuyển động không ngừng trong tâm ta.

Muốn là gì? Có những cái muốn động trời

Muốn thì có nhiều loại. Có cái muốn dung dị, tự nhiên như đói muốn ăn, mệt muốn tắm. Nhưng cũng có cái muốn bắt đầu “động trời” – ảnh hưởng đến cả gia đình, xã hội và tương lai. Như cô bé lớp Bảy đòi lấy chồng, hay chàng trai chọn ngành nghề mà cha mẹ phải đổi cả cuộc sống. Thầy Chan Quang nhấn mạnh:

“Có những cái muốn nó ảnh hưởng đến nhiều người chung quanh ta... nên vì vậy đối với những cái muốn đó ta phải cân nhắc rất kỹ.”

Khi còn trẻ, ta dễ mù quáng trong tình yêu, tin rằng người mình thương sẽ mang lại hạnh phúc. Nhưng lời ngọt ngào chưa chắc đã là sự thật. Vì vậy, trước bất cứ khát khao lớn nào, ta cần dừng lại, nhìn rõ nó và cân nhắc hậu quả.

Bản lĩnh sống là biết nhìn lại cái muốn

Người có bản lĩnh và trí tuệ là người khi có cái muốn khởi lên, liền đem nó ra chẻ nhỏ, phân tích. Còn người mê muội thì muốn gì làm đó, rồi tạo nghiệp. Thầy dạy:

“Mỗi khi có cái muốn vừa khởi lên trong tâm, mà mình biết nhìn lại nó, đánh giá nó, thì người này là người có bản lĩnh sống, có trí tuệ, có đạo đức.”

Để có được bản lĩnh đó, ta cần tích lũy công đức qua việc lạy Phật, bố thí, cúng dường. Nhờ có phước, ta đủ sức kiểm soát những cơn sóng tham muốn, không bị nghiệp lực cuốn đi. Một người có phước và không phước khác nhau thế này: có người muốn gì được đó, người khác muốn hoài nhưng chẳng được. Đó là “phước như ý”.

Trên đời hơn nhau cái phước

Thầy chia sẻ một sự thật chua xót: kẻ tham sân có khi lại thắng người hiền lành, vì họ có phước nhiều hơn. Vậy nên, “trên đời hơn nhau cái phước” là vậy. Nhưng phước không tự nhiên đến, mà được gieo trồng qua từng việc làm. Có hai thửa ruộng phước: một ở nơi chùa – nơi thờ Phật, nơi chư tăng tu tập – và một ở nơi cảnh khổ của thế gian. Khi ta giúp người khổ, kiếp sau ta sẽ không bị khổ. Khi ta góp phần xây chùa, ta sẽ được vinh quang, giàu sang.

“Người ta hơn nhau trên đời chỉ là có phước hay không mà thôi.”

Hôm nay, chùa Pháp Đàn khởi công xây dựng, là cơ hội hiếm có để ta vun bồi phước lành. Không có điều kiện thì góp ít, góp ngày công, góp gạch đá, hay đăng ký cúng dường trả góp như thầy. Quan trọng là mình không bỏ lỡ cơ hội.

Hãy sống tỉnh thức, biết mình muốn gì

Cuộc đời là dòng chảy của những ước muốn. Nhưng đừng để những ước muốn ấy dẫn lối, khiến ta xa rời chánh pháp. Hãy mỗi ngày lắng lòng, nhìn rõ khát khao trong mình, cân nhắc thiện – ác, và can đảm buông bỏ những điều không đáng. Đồng thời, mở rộng tâm bố thí, để mỗi hạt phước gieo xuống hôm nay sẽ thành ruộng lúa bát ngát cho đời sau. “Muốn thì được” – đó là phần thưởng ngọt ngào cho những ai đã biết trồng phước từ hôm nay.