Vượn chúa và cây sậy rỗng ruột

Mặt trời đổ lửa xuống cánh rừng già. Tiếng ve kêu ran ran như xé toạc bầu không khí oi ả. Dưới những tán cây, một bầy vượn hàng ngàn con đang nháo nhác, tiếng kêu chí chóe vang lên khắp nơi. Con nào con nấy lưỡi khô khốc, mắt đỏ hoe vì khát. Đã mấy tháng nay, trời không một giọt mưa. Suối cạn, sông khô, chỉ còn lại một đầm nước duy nhất ở giữa khu rừng, nước trong vắt, lấp lánh dưới ánh nắng, như một lời mời gọi chết người.

Bầy vượn tìm được cái đầm, chúng reo hò ầm ĩ, lao xuống định uống thỏa thích. Nhưng vượn chúa, một con vượn to lớn, lông đen nhánh, đôi mắt sáng như sao, vội vàng chặn lại. Ngài đứng trên một tảng đá cao, giơ tay ra hiệu, quát lên: "Dừng lại! Các con chưa được uống!"

Bầy vượn ngơ ngác nhìn nhau. Một con vượn trẻ, lưỡi đã khô rát, sốt ruột kêu lên: "Thưa chúa, chúng con khát quá! Nước kia kìa, sao lại không cho uống?"

Vượn chúa không trả lời. Ngài cúi xuống, nhìn kỹ mặt đất quanh bờ đầm. Rồi ngài ngẩng lên, giọng trầm trọng: "Các con có thấy không? Dưới bờ đầm này, có vô số dấu chân của muông thú: hươu, nai, lợn rừng, thỏ... tất cả đều đi xuống phía nước. Nhưng các con có thấy một dấu chân nào đi ngược trở lên không?"

Bầy vượn im lặng, nhìn theo. Quả thật, chỉ có dấu chân đi xuống, không hề có dấu chân quay về. Một sự im lặng nặng nề bao trùm. Một con vượn già, run run hỏi: "Vậy... vậy dưới đó có gì, thưa chúa?"

"Ta cũng không biết rõ," – vượn chúa đáp, mắt vẫn dán xuống mặt nước – "nhưng chắc chắn có điều chẳng lành. Nếu chúng ta lao xuống, có lẽ sẽ chẳng con nào sống sót."

Bầy vượn hoảng sợ, lùi lại. Nhưng cơn khát vẫn giày vò. Chúng nhìn vượn chúa, đôi mắt đầy khẩn cầu. Vượn chúa trầm ngâm một lát, rồi ngài bắt đầu đi quanh bờ hồ, vừa đi vừa quan sát. Đến một chỗ, ngài dừng lại, nhổ lên một cây sậy mọc gần đó. Cây sậy cao, thân tròn, nhưng có những mắt ngang cứng chặn ở giữa, khiến nó không thể dùng làm ống hút được.

Vượn chúa cầm cây sậy trên tay, nhắm mắt lại, chú nguyện bằng tất cả thần lực của mình: "Ta nguyện cho tất cả cây sậy trong khu rừng này, từ nay cho đến ngày tận thế, sẽ không còn một cái mắt nào. Thân chúng sẽ rỗng ruột, để có thể cứu sống chúng sinh."

Lạ thay! Vừa dứt lời, một luồng sáng lóe lên từ tay ngài, lan tỏa khắp khu rừng. Những cây sậy xung quanh bỗng nhiên rung lên, thân chúng mềm ra, các mắt cứng lần lượt biến mất, để lại một ống rỗng suốt từ gốc đến ngọn. Vượn chúa mở mắt, cầm cây sậy dài nhất, thả một đầu xuống đầm nước, đầu kia ngài đưa lên miệng hút. Một dòng nước mát lạnh, trong vắt chảy vào cổ họng ngài.

Bầy vượn nhìn thấy, reo hò vui sướng. Chúng bắt chước vượn chúa, mỗi con nhổ một cây sậy, hút nước lên. Dưới đầm, con quỷ la xát đang nấp sẵn, định vồ lấy con mồi, nhưng chỉ thấy những ống sậy dài thòng xuống, không thể bắt được ai. Nó gầm lên tức tối, nhưng bất lực.

Từ đó, bầy vượn được cứu sống. Và kể từ kiếp đó, theo lời kinh ghi lại, cho đến ngày nay, và cho đến khi trái đất tận thế, cây sậy sẽ mãi mãi không còn mắt, thân rỗng ruột, như một dấu ấn của lòng từ bi và thần thông của vị Bồ Tát – vượn chúa, tiền thân của Đức Phật Thích Ca.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện cho thấy Bồ Tát là người có trí tuệ và lòng từ bi vô lượng, sẵn sàng dùng thần thông để cứu độ chúng sinh, không quản khó khăn. Đồng thời, nó minh chứng cho sức mạnh của tâm nguyện chân thành: một lời nguyện xuất phát từ tâm từ bi có thể thay đổi cả quy luật tự nhiên, tồn tại vĩnh viễn qua nhiều kiếp.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang