Vị Tỳ Kheo Thành Rồng

Trong khu rừng thanh vắng thuở xa xưa, dưới thời Đức Phật Ca Diếp, có một vị sa môn trẻ tuổi ngồi kiết già dưới gốc cây bồ đề, hơi thở đều đặn như dòng suối chảy ngầm. Ánh nắng xuyên qua tán lá chiếu xuống khuôn mặt thanh tịnh của ông, và quanh thân ông, một luồng khí ấm áp tỏa ra, dấu hiệu của thiền định sâu. Ông tu hành rất tinh tấn, ngày đêm không biếng trễ, chẳng bao lâu liền đắc được thiền định. Nhưng trong cuộc sống hằng ngày, ông vẫn còn những lỗi nhỏ: lúc thì quên không đọc tụng một bài kinh, lúc thì nói lời thiếu cẩn trọng với bạn đồng tu, lúc thì để tâm dính mắc vào một chút danh dự. Những điều ấy, ông cho là chuyện vặt vãnh, không đáng bận tâm.

Mỗi khi có vị tăng lớn nhắc nhở, ông thường mỉm cười đáp: “Chuyện nhỏ như hạt bụi, có gì mà phải sám hối cho phiền phức. Tôi giữ gìn những giới lớn là đủ rồi.” Ông không hề biết rằng, trong vũ trụ bao la này, không có gì là nhỏ nhặt. Những hạt bụi nhỏ cứ tích tụ mãi, cuối cùng cũng thành một lớp bụi dày phủ kín tâm hồn, khiến con người ta lạc lối mà không hay.

Thời gian thấm thoát trôi qua. Khi thân xác của vị sa môn trẻ nằm xuống, điều ông không ngờ đến đã xảy ra. Do những lỗi nhỏ không được sám hối, tâm ông bị kết nghiệp, không sinh về cõi thánh như ông hằng mong ước, mà lại đọa vào thân một con rồng. Ông trở thành Long Vương, vua của loài rồng, có thần lực vô biên, có thể nhập định, có thể biến hóa thành người, nhưng vĩnh viễn không còn là người nữa. Ông sống trong cung điện nguy nga dưới đáy biển sâu, xung quanh là những loài thủy tộc kính sợ, nhưng trong lòng ông chỉ có một nỗi đau âm ỉ không nguôi: ông đã mất đi thân người quý giá, và với thân súc sinh, ông không bao giờ có thể chứng được quả thánh.

Hàng ngàn năm trôi qua, rồi hàng chục ngàn năm nữa lại trôi qua. Long Vương vẫn mang thân rồng khổng lồ, cuộn mình trong hang động tối tăm, nghe tiếng sóng vỗ rì rào mà lòng quặn thắt. Ông nhớ lại những ngày còn là sa môn, nhớ lại những lời dạy của Đức Phật Ca Diếp, nhớ lại cả những lỗi nhỏ mà ông đã xem thường. Ông tự trách mình: “Giá như ngày đó ta chịu sám hối, thì bây giờ đâu phải chịu cảnh này. Thân rồng dù có thần thông, cũng chỉ là thân súc sinh, không thể giải thoát.”

Cho đến khi Đức Phật Thích Ca xuất hiện ở thế gian, hào quang của Ngài soi sáng khắp tam thiên đại thiên thế giới. Long Vương hay tin, lòng bừng lên một niềm hy vọng mong manh. Ông liền hiện thân thành một vị Bà-la-môn trẻ tuổi, khoác áo trắng tinh khôi, rời khỏi biển sâu, đi tìm đến nơi Đức Phật đang trụ. Khi đứng trước Ngài, ông không kìm được nước mắt, cúi đầu đảnh lễ rồi nghẹn ngào than khóc:

“Bạch Thế Tôn, con chính là vị sa môn thời Phật Ca Diếp, vì phạm giới nhỏ mà không sám hối, nên phải đọa làm thân rồng suốt mấy chục ngàn năm qua. Xin Ngài thương xót chỉ dạy cho con đường thoát khổ.”

Đức Phật nhìn Long Vương với ánh mắt từ bi, rồi ôn tồn giảng giải nhiều đạo lý để an ủi ông. Ngài nói về luật nhân quả, về sự quý giá của thân người, về cơ hội hiếm có để được gặp Phật, nghe pháp. Cuối cùng, Ngài kết thúc bằng bài kệ:

“Khó thay được làm người,
Khó thay được sống vui,
Khó thay được nghe pháp,
Khó thay được gặp Phật.”

Lời Phật như tiếng sấm vang vọng trong tâm hồn Long Vương. Ông chợt hiểu ra rằng, kiếp làm người là vô cùng quý báu, nhưng lại dễ dàng đánh mất chỉ vì những lỗi lầm tưởng chừng nhỏ nhặt. Nhờ duyên lành được gặp Phật, được nghe pháp, tâm ông chuyển hóa, nghiệp chướng tiêu tan. Ngay sau đó, Long Vương thoát được thân súc sinh, trở lại làm người, và cùng với rất nhiều người khác chứng được quả Tu-đà-hoàn, bước đầu trên con đường giải thoát.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc nhở chúng ta rằng thân người là vô cùng quý giá và khó được, nhưng cũng rất dễ mất đi nếu ta chủ quan với những lỗi lầm nhỏ. Đừng bao giờ xem thường bất kỳ điều gì, dù là việc nhỏ nhất, mà hãy luôn thành tâm sám hối mỗi ngày. Được làm người, được sống vui, được nghe pháp, được gặp Phật là bốn điều khó khăn nhất trên đời, nên phải biết trân quý và nỗ lực tu tập, không để phí hoài kiếp sống này.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang