Vị thầy giảng cho Phật tử và đôi dép ở nhà tổ

Chiều tà nhuốm tím những hàng cây trước sân chùa, tiếng chuông ngân vang lảnh lót rồi lắng dần vào không gian tĩnh mịch. Trong gian chánh điện mờ mờ ánh đèn, sau buổi lễ sám hối, mấy chục đôi dép để lộn xộn trước bệ thờ Tam Bảo vẫn còn nguyên. Vị thầy đứng nhìn đám Phật tử đang lục tục cởi áo, định xách dép về, khuôn mặt thoáng buồn nhưng vẫn giữ nét từ tốn.

“Thầy ơi, sao mỗi lần con giảng xong, họ lại vội vã thế?” – vị thầy quay sang người đệ tử nhỏ đang quạt cho ngọn đèn dầu bớt khói.

Hồi trước, khi còn là cư sĩ, thầy vốn là người hay đi đây đi đó, gặp đâu cũng nói đạo. Sau khi xuất gia, được một vị thầy lớn hơn khuyên nhủ, thầy nghĩ: giảng dạy là bổn phận của người tu, không thể cứ núp sau bổn sư mãi được.

“Mỗi ngày sám hối là phải giảng cho Phật tử nghe ít thôi, ba mươi phút bốn mươi lăm phút thôi, đừng giảng nhiều nhưng phải giảng.”

Nghe lời, thầy bắt đầu nhận lãnh việc thuyết giảng trong các khóa lễ. Thế nhưng, thời gian trôi qua, thầy chưa từng thực sự lo lắng, cứ nghĩ giảng là nói những điều mình biết, Phật tử tự khắc nghe.

Hai năm sau, vị thầy năm xưa ghé thăm, thấy cảnh chùa vắng vẻ sau lễ, liền hỏi thăm. Thầy bước lại, tay vò vò gấu áo, giọng ngập ngừng:

“Dạ, con cũng nghe lời thầy, con giảng á. Nhưng mà con giảng mới đầu sám hối thì Phật tử để dép ở nhà tổ, đi sám hối Phật xong xuống nhà tổ lễ tổ rồi mới mang dép đi về.”

Vị thầy kia nhướng mày, chờ nghe tiếp. Thầy thở dài, ánh mắt hạ xuống nền gạch cũ:

“Sau này họ biết con có giảng, họ mang dép họ để chánh điện luôn. Tới chư sám hối xong, họ bước ra họ mang dép họ chạy luôn, không nghe nữa, bỏ luôn!”

Nghe tới đó, vị thầy năm xưa đứng hình, rồi lắc đầu cười chua chát. Còn thầy, lòng thắt lại, tự hỏi mãi không biết vì sao mình nói hoài mà người ta nỡ bỏ chạy.

Mãi về sau, khi gặp những bậc đi trước nhiều kinh nghiệm, thầy mới bàng hoàng nhận ra: không phải ai lên bục cũng giảng được. Bài giảng của thầy lúc ấy khô khan, thiếu sức hấp dẫn, khiến người nghe như bị tra tấn nên mới tìm cớ ra về.

“Hóa ra mình tưởng dễ, chứ giảng cho người ta thích nghe mới là chuyện khó.” – thầy tự nói với lòng khi đứng trước hàng dép vắng chủ.

Từ ngày thấu hiểu điều ấy, thầy không dám xem nhẹ việc chuẩn bị bài giảng. Mỗi buổi tối, thầy lật từng trang kinh, ghi chú từng câu chuyện, tập nói sao cho lời lẽ sinh động, ấm áp như người đang trò chuyện với bạn hiền.

Sau này, khi trở lại thăm ngôi chùa xưa, thầy thấy Phật tử sau sám hối lại ngồi lại, lắng nghe thầy giảng với ánh mắt sáng rỡ. Đôi dép không còn bị bỏ chạy ngoài cổng, mà xếp ngay ngắn chờ chủ nghe xong mới xỏ chân về.

Ý nghĩa câu chuyện

Người làm giảng sư không phải cứ nói là người ta nghe, mà bài giảng phải hấp dẫn, lợi ích mới thu hút được thính chúng. Thiếu sức hấp dẫn, dù có giảng đi nữa, người ta cũng bỏ đi như tránh một sự tra tấn. Để giảng dạy thành công, cần chuẩn bị kỹ và trau dồi năng lực thuyết phục.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang