Vị giáo sư và cái dĩa bay

Chiều muộn, căn phòng làm việc ngập ánh đèn vàng, tôi lật từng trang báo cũ, mùi giấy mục quyện vào không khí tĩnh mịch. Trước mắt là bài viết của một vị giáo sư tiến sĩ lẫy lừng ở Việt Nam, bằng cấp cao chót vót, dạy nhiều đại học nổi tiếng, viết báo dày đặc. Thế nhưng, khi đọc đến đoạn ông phủ nhận hiện tượng dĩa bay, tôi khẽ lắc đầu, tiếng thở dài khẽ vọng giữa bốn vách tường: “Tiếc cho ông quá, tầm nhìn còn kẹt ở chính mình.”

Thời gian trước, khắp các nước rộ lên chuyện dĩa bay — những phương tiện của người ngoài hành tinh xuất hiện, khoa học địa cầu không lý giải nổi. Có nhóm nhà khoa học làm phim chứng minh cách đây 5000 năm người vũ trụ đã tới, để dấu vết trên hang động, phiến đá, phong tục Nam Mỹ, châu Á. Chứng cứ hùng hậu, không thể phủ nhận. Vị giáo sư ấy dù gần đây có khuynh hướng ngả sang đạo Phật, nhưng cứ bám vào trình độ khoa học địa cầu để gạt phăng: “Không có trong sách khoa học của chúng ta thì không có thật!”

Tôi đọc đi đọc lại, rồi nói lớn với chính mình giữa phòng: “Ông ấy giỏi thật, nhưng sao không như Einstein hay Newton — những người biết mình chưa biết gì?” Một đồng tu ngồi bên cạnh lên tiếng: “Thầy bảo ông này chưa vượt qua chính mình là vì sao?” Tôi gấp tờ báo lại, gắt nhẹ: “Vì ông ấy chỉ đứng yên tại vị trí kiến thức của mình mà nhìn. Ông tin cái gì địa cầu không nói tới là không có. Đó là tự mãn, là chấp ngã.” Vị khách thưa: “Nhưng ông ấy là giáo sư, bằng cấp cao mà?” Tôi đáp: “Bằng cấp cao chưa bằng tầm trí tuệ vượt mình. Ông ấy chưa dám mơ hồ đoán ra điều chưa học tới như các bác học lớn.”

Điểm nút đến khi tôi nhớ lại lời các nhà khoa học phương Tây: càng học càng thấy mình dở. Vị giáo sư không có tâm trạng ấy. Ông cứ so sánh với chính ông ngày hôm qua, thấy mình giỏi hơn chút ít là tưởng đủ. Tôi thầm nghĩ: “Nếu ông bước ra khỏi mình, nhìn bằng trí tuệ người khác, ông sẽ thấy cái dĩa bay là hợp lý — vì họ thắng được trọng lực, như thần thông trong đạo Phật.”

Từ hôm đó, mỗi lần giảng, tôi lấy ví dụ ông giáo sư để nhắc chúng đệ tử: “Đừng như ông ấy, giỏi mà không biết giới hạn. Hãy tin chân lý vũ trụ vô hạn.” Một Phật tử trẻ hỏi: “Vậy phủ nhận dĩa bay là lỗi đạo đức hay trí tuệ?” Tôi cười: “Cả hai. Vì bám mình là thiếu trí tuệ, không chấp nhận hơn mình là thiếu đạo đức.” Lời dạy ấy truyền đi, vài vị thầy trẻ sửa tánh, bớt khẳng định ta đây đúng tuyệt đối.

Về sau, khi các bằng chứng dĩa bay càng rõ, một số nhà khoa học địa cầu bắt đầu mở lòng. Tôi không rõ vị giáo sư kia có đổi thái độ không, nhưng trong pháp thoại, cái tên ông thành bài học sống động: người giỏi mà không vượt qua chính mình thì dù danh tiếng vẫn dễ lạc lối. Chùa tôi vẫn giữ tinh thần: khoa học và tâm linh có thể nối nhau, như người ngoài kia dùng tâm linh chế máy bay.

Ý nghĩa câu chuyện

Người có kiến thức cao nhưng dựa vào chủ quan khoa học địa cầu để phủ nhận điều vượt tầm hiểu biết là chưa vượt qua chính mình. Vượt qua chính mình là bước ra khỏi cái tôi, nhìn nhận trí tuệ con người hữu hạn, chân lý vũ trụ vô hạn.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang