Vị đắng của rượu và bản năng hưởng thụ

Trong căn phòng ấm cúng của chùa, giữa hàng trăm gương mặt đang chăm chú lắng nghe, vị giảng sư dừng lại một nhịp. Ánh mắt ông nhìn quanh, rồi bỗng dưng ông cất tiếng hỏi một câu khiến cả hội chúng khựng lại:

“Rượu là ngon hay dở?”

Hai câu trả lời trái ngược nhau vang lên từ phía dưới. Người thì bảo ngon, kẻ lại lắc đầu bảo dở. Vị giảng sư mỉm cười, ánh mắt xa xăm như nhớ về một điều gì đó rất cũ.

“Thầy thì thấy dở,” ông nói chậm rãi. “Từ nhỏ tới lớn, thầy đã thử uống rượu rất nhiều lần. Thấy người ta uống rượu, kề cà vui vẻ, nói chuyện rôm rả, thầy cũng tò mò, cũng lén lén uống thử. Nhưng mà năm nay thầy đã năm mươi ba, năm mươi tư tuổi rồi, mà đến bây giờ thầy vẫn chưa thấy rượu ngon. Vẫn thấy nó cay, nó đắng, khó chịu vô cùng.”

Một vài tiếng cười khẽ vang lên. Nhưng vị giảng sư không dừng ở đó. Ông nhìn thẳng vào những ánh mắt đang dõi theo mình, giọng trầm xuống:

“Vậy mà tại sao người ta vẫn uống? Vì cái bản năng hưởng thụ nó nằm sâu trong lòng mỗi chúng ta. Nó thôi thúc ta đi tìm cảm giác, bất kể cảm giác đó là gì, miễn là có cảm giác.”

Ông kể về một người sống trong rừng, nhiều tháng trời không gặp ai. Một hôm đi ra bìa rừng, vô tình va phải một người nông dân. Người nông dân té ngã, đứng lên chửi một hơi dài: “Anh mù mắt hay sao? Anh không thấy tôi sao mà anh đi tông tôi té?”

“Vậy mà người kia không những không giận, còn cười rạng rỡ. Bị chửi mà thấy vui, vì cả mấy tháng trời không có ai nói chuyện. Cái câu chửi đó, nếu gặp bình thường thì thấy khó chịu, nhưng với người đang đói cảm giác giao tiếp, nó lại là món quà.”

Vị giảng sư ngừng lại, để cho ý nghĩ thấm vào từng người nghe. Ông nói tiếp, giọng trở nên nghiêm túc:

“Cái bản năng hưởng thụ này nó mãnh liệt lắm. Nó nằm trong tất cả chúng ta, trừ khi ta chứng được quả thánh thứ ba trở lên. Còn dưới mức đó, ai cũng có. Và khi một người có phước nhiều, tiền nhiều, quyền lực lớn mà không có đạo lý để kềm chế, thì họ sẽ đi tìm hưởng thụ.”

Ông nhìn quanh, giọng chậm lại, nhấn từng chữ:

“Người giàu sa đọa là vì vậy. Họ có tiền, có phước, nhưng không biết làm phúc, không tu tập, thì đem tiền tiêu vào hưởng thụ. Và một trong những sự hưởng thụ mãnh liệt nhất vẫn là tình dục. Ngay cả tu sĩ, nếu không tu hành chân chính, khi được Phật tử cúng dường nhiều, thay vì làm việc đạo, cũng có thể bí mật đi hưởng thụ.”

Giọng ông trầm hẳn xuống, mang một nỗi niềm xót xa:

“Cho nên, ta phải hiểu tâm lý này. Hiểu để mà giữ mình, hiểu để mà thương người, hiểu để mà tu tập. Đừng để cái bản năng hưởng thụ nó dẫn dắt mình đi vào con đường tối tăm.”

Hội chúng lặng im. Ngoài kia, màn đêm đã buông xuống, nhưng trong lòng mỗi người dường như vừa được soi sáng một góc khuất nào đó.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc nhở chúng ta rằng bản năng hưởng thụ là một khuynh hướng tiềm ẩn trong mỗi con người, khiến ta luôn đi tìm cảm giác, dù đó là cảm giác vui hay buồn, dù là rượu ngon hay dở. Nếu không có đạo lý để nhận diện và kềm chế, ta dễ bị nó dẫn dắt vào con đường sa đọa. Hiểu được tâm lý này, ta mới biết giữ mình, biết làm phúc, biết tu tập để vượt qua những cám dỗ của cuộc đời.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang