Từng Bước Là Hoa Sen

Gió chiều vẫn còn man mát trên những tán bàng già trước sân chùa. Tiếng niệm Phật vừa dứt,.Topa Thích Chân Quang nhìn xuống hàng Phật tử đang ngồi chen chúc dưới hiên, ánh mắt ngời lên một niềm xúc động. Ngài mỉm cười, rồi bắt đầu câu chuyện về "hình ảnh đẹp nhất" mà Ngài từng được biết.

"Các con," Ngài nói, giọng trầm và ấm, "chúng ta ai cũng đang đi trên con đường đời. Đường đời là gì? Là vũng lầy, là nỗi khổ, là những bon chen, thị phi. Nhưng vì ta có Phật pháp, ta có đạo lý, nên từng bước chân ta đi, thực ra là từng bước trên hoa sen." Ngài ngừng lại, để hình ảnh ấy lắng vào tâm mỗi người.

Mở đầu bằng con đường đời

Ngài kể: "Giả sử có một người, ban đầu ta gọi là anh Ta. Anh Ta sống trong một thị trấn nhỏ, nơi bụi đường vẫn bám đầy trên vai áo công nhân mỗi chiều về. Anh làm việc quần quật, tối về mệt nhoài, nhưng trong lòng luôn cảm thấy thiếu một thứ gì đó. Rồi một buổi chiều chủ nhật, tình cờ đi ngang một ngôi chùa nhỏ ven đường, thấy tiếng kinh tụng trầm huyền, thấy ánh nến lung linh, anh rụt rè bước vào. Và ở đó, anh gặp được sự bình yên mà bấy lâu nay anh khao khát. Anh quyết định quy y, nhận mình là đệ tử Phật. Ngày đó, hoa sen nở dưới chân anh – một bước đi đúng đầu tiên trên con đường đạo.

Nhưng đường đạo không dễ đi

Thầy Quang tiếp lời: "Hoa sen đã nở, nhưng bước tiếp theo mới là thử thách. Ngay sau khi quy y, anh Ta bắt đầu cảm thấy mình khác người. Anh khoe với hàng xóm: 'Tôi quy y rồi, không đọa địa ngục nữa!' rồi cứ thế thư thả, không đến chùa tu tập, không giữ giới. Chỉ một thời gian ngắn, hoa sen dưới chân anh Ta bắt đầu tàn úa. Anh trở lại với thói quen cũ, lại lao vào vòng xoáy lợi danh, lại để sự thù hận, ích kỷ chi phối. Bùn lầy bắt đầu bám vào gót chân anh, và anh không hề hay biết.

"Vậy," Thầy Quang hỏi, "sau khi quy y, bước tiếp theo ta phải làm gì để hoa sen không tàn?"

Một Phật tử già giơ tay: "Thưa thầy, phải đến chùa tu tập, phải xem chùa là nhà của mình!" Thầy Quang gật đầu: "Đúng. Phải về chùa, phải tu tập, phải xem chùa là mái nhà tinh thần. Khi rảnh là về chùa, làm công quả, đọc kinh, ngồi thiền. Đó là bước thứ hai – hoa sen lại nở tiếp. Nhưng nếu chỉ ăn cơm chùa rồi lại bỏ đi, không chịu tu, hoa sen lại tàn. Phải tu tập cho đến khi tâm mình thực sự chuyển biến, mới là hoa sen nở vững bền."

Cao trào: Hoa sen lớn và bước sai chết người

Ngài tiếp tục: "Có những hoa sen lớn hơn. Đó là khi ta đã nếm được vị an lạc của Phật pháp, rồi quay lại với cuộc đời, đem người khác về với chùa. Đó là hoa sen của Bồ Tát, là bước chân từ bi. Nhưng," giọng Ngài trầm xuống, "cũng có những bước sai khiến hoa sen biến mất ngay lập tức." Ngài kể tiếp: "Ví dụ, anh Ta sau khi đã tự tu và dắt được vài người bạn về chùa, bỗng thấy mình hơn người. Anh đi đâu cũng xưng: 'Tôi là đệ tử lớn của sư thầy, tôi chưa xuất gia thôi chứ xuất gia là sư giao chùa cho tôi liền.' Chỉ một câu nói ngạo mạn đó, hoa sen dưới chân anh Ta tan biến ngay. Anh chấp công, kiêu mạn – và bùn lầy lại ập đến."

Những bước sai dễ gặp trên đường tu

Thầy Quang đưa thêm ví dụ: "Có người tu đến mức hết tham tiền, rất tốt. Nhưng khi tiền đến tay, lại vứt bừa bãi ra đường, nói mình không tham. Không tham tiền là đúng, nhưng vứt tiền vô lý lại sai – tiền rơi vào tay người xấu sẽ gây ra điều bất thiện. Phải biết sử dụng tiền đó cho đúng, bố thí cúng dường, giúp ích cho đời – đó mới là bước tiếp theo đúng. Hay có người tu đến mức không còn giận ai, rất tốt. Nhưng khi hàng xóm ngày nào cũng chửi mình, mình không giận mà cũng không tìm cách cảm hóa, để ông ấy mãi tạo nghiệp xấu. Không giận là đúng, nhưng không độ ông ấy lại sai. Phải tìm cách làm quen, nói chuyện đạo lý, đưa ông ấy đến với Phật pháp – đó mới là hoa sen lớn. Có người chán đời, bỏ vào rẫy vắng để tu, không thích ồn ào, không thích hơn thua. Rất đúng. Nhưng rồi cắt đứt hết duyên lành với chúng sinh, chỉ còn mình với cái điện thoại, thì lại sai. Duyên lành với chúng sinh là tài sản quý giá hơn vàng, phải giữ gìn và dùng nó để hóa độ, không được bỏ. Thậm chí có người xuất gia giữ giới rất nghiêm, rất tốt. Nhưng sau đó lại bắt bẻ, trách móc Phật tử, khiến không ai dám đến chùa. Giữ giới là đúng, nhưng lấy giới để xét nét người khác lại sai – hoa sen lại biến mất."

Điểm nút: Lời nhắc nhở về khiêm hạ

Ngài nói: "Vậy thấy không, trên con đường tu, bước nào đúng thì hoa sen nở, bước sai thì hoa sen tàn. Để hoa sen nở mãi, lòng phải hết sức khiêm hạ. Dù đã làm được việc tốt, dù đã đưa được người về chùa, dù đã giữ giới hay đắc thiền, cũng không được kiêu mạn, không được chấp công. Một chút kiêu mạn nhỏ nhất cũng đủ khiến hoa sen tan biến và ta đạp ngay xuống bùn lầy."

Kết thúc: Hành trình của hoa sen

Thầy Quang kết: "Nên các con hãy nhớ, từng bước chân ta đi trên đường đời đều có thể là hoa sen nâng đỡ, nếu ta biết tu đúng. Hoa sen đó chính là đạo lý, là công đức, là từ bi của Phật pháp. Nhưng hoa sen không tự nở mãi, nó phụ thuộc vào mỗi bước đi tiếp theo của ta. Quy y đúng rồi, phải tu tập đúng. Tu tập đúng rồi, phải biết bố thí, biết hóa độ chúng sinh. Và điều quan trọng nhất, phải giữ lòng khiêm hạ mãi mãi, để hoa sen không bao giờ ngừng nở dưới chân Ta. Và khi ta bỏ thân này, nếu từng bước chân ta đều đã là hoa sen, ta sẽ đi về cõi Phật, cõi thánh – nơi có vô số hoa sen đang chờ đón."

Ý nghĩa câu chuyện

Hình ảnh "từng bước là hoa sen" nhắc nhở rằng trên con đường tu tập, mỗi hành động đúng với đạo lý là một đóa sen nâng đỡ Ta khỏi bùn lầy của phiền não, nghiệp chướng. Tuy nhiên, hoa sen không tự giữ mãi, nó phụ thuộc vào việc Ta liên tục tu tập đúng, biết bố thí, hóa độ chúng sinh, và đặc biệt là giữ lòng khiêm hạ. Một bước sai – dù là kiêu mạn, chấp công, hay lười biếng – đều khiến hoa sen biến mất và Ta lại đạp xuống bùn lầy. Do đó, người tu phải luôn tỉnh giác, giữ cho từng bước chân trên đường đời đều là hoa sen nở, để cuối cùng được về cõi Phật.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang