Trái Tim Không Thiên Vị

„Xuất gia, nghĩa là bỏ gia đình, đi ra khỏi gia đình." Giọng vị thầy vang lên trong buổi pháp thoại, giữa không gian tĩnh lặng của thiền đường. „Đi tu thì ai cũng đi được cả. Quý vị đến chùa, ngồi nghe pháp, lòng lắng xuống, đó cũng là tu. Nhưng xuất gia thì không. Chỉ những ai thực sự thoát ly, không còn dính liếu, không còn liên hệ gì với gia đình nữa, mới được gọi là xuất gia."

Một Phật tử giơ tay: „Thưa thầy, tại sao phải bỏ gia đình? Gia đình là hạnh phúc, là thiêng liêng mà?"

Thầy gật đầu: „Đúng vậy. Gia đình là hạnh phúc, là nơi tình cảm ruột thịt chặt chẽ nhất. Ta sinh ra từ gia đình, lớn lên nhờ gia đình, rồi lại tạo ra gia đình mới cho mình. Tình yêu thương ta dành cho gia đình là nặng nề, lớn lao vô cùng. Đó gọi là sự thiên vị. Và," thầy nói chậm lại, „sự thiên vị đó, vừa là hạnh phúc, vừa là điểm yếu chết người của ta."

Thầy kể: „Nếu bây giờ ta cho quý vị một tỷ đồng, điều đầu tiên quý vị nghĩ đến là gì? Chắc hẳn là mang về cho gia đình mình, chia cho con cho cháu, phụng dưỡng bố mẹ. Chứ có ai vừa có một tỷ đồng lại đem phát hết cho dân làng đâu? Chỉ người xuất gia mới làm được điều đó thôi, vì họ không còn gia đình trong lòng nữa."

„Nhưng," thầy nói tiếp, „sự thiên vị đó không dễ gì bỏ được. Nó là thói quen, là tình cảm, là máu mủ, là trái tim. Thầy nhớ ngày thầy đi tu, đã từ bỏ gia đình rồi, trốn nhà đi tu rồi, nhưng đêm nằm vẫn nhớ nhà, vẫn lo không biết mấy đứa em đi học hành ra sao, có thiếu thốn không. Lòng vẫn nặng, phải tu từ từ mới thoát ra."

Thầy giải thích: „Trong đạo Phật, quả vị cao nhất là A La Hán, chỉ dành cho những ai dứt sạch lòng thiên vị gia đình. Đó là điều kiện bắt buộc. Người cư sĩ tu rất tốt, chứng đạo quả rất cao, nhưng vì còn thiên vị gia đình nên chỉ chứng được quả A Na Hàm, không lên nổi A La Hán. Chỉ người xuất gia, lòng hết thiên vị, mới chứng được quả tột cùng."

Thầy kể hai ví dụ thời Đức Phật: Một tướng quân đang đau khổ vì người thiếp yêu qua đời, nghe Đức Phật thuyết pháp một thời là chứng A La Hán, rồi tự thiêu thân nhập Niết bàn. Một hoàng hậu Khê Ma, đang sống vương giả, nghe pháp xong cũng chứng A La Hán ngay, phải xuất gia vì không thể sống đời thế tục được nữa.

„Vậy," thầy kết luận, „giá trị của người xuất gia nằm ở chỗ: không còn thiên vị gia đình riêng tư. Trái tim thương yêu của họ trải rộng khắp đất trời, với tất cả chúng sinh, không còn thiên vị một người nào. Đó là quá trình tu hành gian khổ, phải chuyển tâm từ từ. Và," thầy nhìn quanh, „các thầy, các cô xuất gia rồi, cũng phải thường xuyên xét lại lòng mình, xem mình còn thiên vị gia đình cũ bao nhiêu."

Một vị tăng từ hàng dưới đứng lên, chắp tay: „Thưa thầy, con cũng thường sợ khi xét lại lòng mình. Vẫn còn nhớ nhà, còn lo cho gia đình. Con có lần bị người xấu đe dọa, nói nếu con còn giảng về đạo pháp, về lòng yêu nước thì sẽ giết cả gia đình con. Con đã nói: Nếu phải chết thì đó là nghiệp của cha mẹ con, của anh chị em con. Đừng lấy họ ra để bắt con làm điều trái lương tâm. Nhưng con vẫn sợ, vẫn thấy lòng mình chưa hoàn toàn trong sạch."

Thầy gật đầu, ánh mắt hiền từ: „Sợ là đúng. Đó là quá trình. Cứ tu, cứ chuyển hóa dần. Cho đến một ngày, khi lòng ta hoàn toàn trong sạch, trắng như vỏ ốc, không còn vướng bận gì, lúc đó ta mới thật sự là người xuất gia chân chính. Và khi đó, ta mới sống và làm việc vì tổ quốc, vì đạo pháp, không vì bất kỳ mối quan hệ riêng tư nào."

Ý nghĩa câu chuyện

Sự khác biệt cốt lõi giữa người xuất gia và người tại gia nằm ở "lòng thiên vị" đối với gia đình. Người tại gia có thiên vị là điều bình thường, nhưng người xuất gia cần phải nỗ lực tu tập để chuyển hóa tâm, bớt dần và cuối cùng hết thiên vị gia đình. Chỉ khi đó, trái tim mới thương yêu rộng mở đến tất cả chúng sinh, và mới có thể đạt đến quả vị cao nhất trong đạo Phật. Đây là một hành trình gian khổ, đòi hỏi sự tu tập kiên trì và chuyển hóa nội tâm sâu sắc.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang