Tốc độ của tâm hồn

Buổi chiều cuối thu, nắng vàng nhạt trải dài trên sân chùa, tiếng chuông ngân vang trong gió. Trong giảng đường, hàng trăm gương mặt trẻ đang chăm chú lắng nghe. Không khí tĩnh lặng đến mức chỉ còn nghe tiếng thở đều của mọi người. Vị thầy già ngồi trên pháp tòa, đôi mắt hiền từ nhìn xuống đại chúng, chậm rãi bắt đầu câu chuyện.

“Sống nhanh và sống chậm,” thầy nói, giọng trầm ấm. “Các con có bao giờ tự hỏi, trong cùng một khoảng thời gian, tại sao có người làm được rất nhiều việc, còn có người chỉ ngồi đọc mãi một tờ báo? Tốc độ sống của mỗi người khác nhau, và nó quyết định rất lớn đến cuộc đời của họ.”

Thầy dừng lại, nhìn quanh gian phòng. “Hồi trẻ, thầy có một người bạn, anh ấy đi lính. Một đêm, anh ấy đi ra ngoài doanh trại chơi, trời khuya khoắt, khoảng mười hai giờ đêm. Bỗng anh ấy thấy dưới bụi cây có một bóng trắng đứng lơ lửng, tóc xõa dài. Anh ấy nhìn kỹ, không thấy chân, biết ngay là ma. Sợ quá, anh ấy đâm đầu chạy, chạy thục mạng. Đến hàng rào của trại, cao hơn hai thước, anh ấy nhảy một cái vèo qua luôn, chạy thẳng vào phòng. Sáng hôm sau ra ngắm hàng rào, anh ấy không hiểu sao mình nhảy qua được. Vì sợ quá, sức mạnh tiềm ẩn trong người bùng phát. Đó là sống nhanh, là khi gặp nguy hiểm, con người ta phát huy hết khả năng của mình.”

Thầy ngừng lại, đôi mắt xa xăm. “Thế giới này không có dân tộc nào ngu hơn dân tộc nào. Nhưng có những nước đã đặt chân lên mặt trăng, còn mình thì vẫn chưa chế được chiếc máy nổ ô tô. Tại sao? Vì mình làm việc không có năng suất. Mình sống chậm quá. Người ta làm việc khẩn trương, căng thẳng, còn mình cứ từ từ, chờ lúa chín, chờ khoai, rồi đi câu cá, bắt ốc, làm thơ. Văn chương thì nhiều, nhưng khoa học kỹ thuật thì thua xa.”

Một chàng trai trẻ ngồi hàng đầu giơ tay hỏi: “Thưa thầy, vậy sống chậm có phải là điều xấu không ạ?”

Thầy mỉm cười, ánh mắt hiền hòa: “Sống chậm không xấu, nhưng nó phải đến sau khi mình đã sống nhanh. Con phải làm việc năng suất, cống hiến nhiều cho đời, rồi mới có quyền sống chậm để dưỡng tâm. Như ngồi thiền, đó là sống chậm nhất, nhưng nó mở ra cánh cửa vào thế giới hạnh phúc và trí tuệ. Còn nếu con chỉ biết hưởng thụ, lười biếng, thì con sẽ hết phước, cuộc đời sẽ tàn tạ.”

Thầy nhìn quanh, giọng trở nên mạnh mẽ hơn: “Hồi nhỏ, thầy phải đi làm rẫy. Nhà chỉ có bố và thầy là đàn ông, còn lại là mẹ và mấy đứa em gái. Thầy ốm yếu lắm, nhưng vì là con trai duy nhất, việc nặng đều phải gánh. Thầy cuốc đất thật nhanh, để mấy đứa em theo sau thả hạt. Một mình cuốc lỗ mà bốn năm người thả vẫn kịp. Cứ thế, thói quen làm việc nhanh nhẹn thành bản chất. Lớn lên, làm việc gì chậm là thấy khó chịu, thấy mình lười, mình có lỗi.”

Chàng trai trẻ lại hỏi, giọng có phần băn khoăn: “Thưa thầy, làm việc nhanh có phải là lao đầu vào công việc mà quên hết mọi thứ không ạ?”

“Không,” thầy lắc đầu, “làm nhanh nhưng vẫn phải kỹ lưỡng. Con làm việc vì lương tâm, vì trách nhiệm, vì đạo đức, chứ không phải để khoe hay làm màu. Khi con cống hiến nhiều, con sẽ có phước, và phước sẽ mang lại may mắn. Nhưng phải rèn luyện ít nhất ba năm, cho nó thành bản chất, thì suốt đời con sẽ làm được việc lớn.”

Giảng đường lắng đọng. Mỗi người ngồi đó dường như đang soi lại chính mình. Ánh nắng cuối ngày chiếu xiên qua cửa sổ, tô vàng những gương mặt trẻ đang suy tư. Họ hiểu rằng, tốc độ sống không chỉ là chuyện làm việc, mà là cách mỗi người trân trọng thời gian, trân trọng cuộc đời mình.

Khi buổi pháp thoại kết thúc, nhiều người đứng dậy, ánh mắt có phần kiên định hơn. Họ bắt đầu nhìn lại quỹ thời gian của mình, nhìn lại những việc mình đã làm, và tự hứa sẽ thay đổi. Bởi họ biết, mỗi phút giây trôi qua, thế giới vẫn đang chuyển động không ngừng, và họ không muốn mình bị bỏ lại phía sau.

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học mà TT. Thích Chân Quang muốn truyền tải là: hãy rèn luyện thói quen làm việc khẩn trương, năng suất cao để cống hiến cho đời, vì đó là nền tảng của thành công và phước báu. Sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ, ta mới có quyền sống chậm lại để tu dưỡng tâm hồn, như ngồi thiền, để bước vào thế giới hạnh phúc và trí tuệ. Sống chậm không xấu, nhưng chỉ đúng khi nó đến sau một cuộc đời sống nhanh, có trách nhiệm.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang