Tìm Thái Vũ ở Vĩnh Long

Buổi chiều cuối tuần, chùa vắng khách. Tôi đang ngồi uống trà ngoài hiên thì thấy một người đàn ông trạc ngoài ba mươi, tay cầm cuốn sách cũ, bước vào với vẻ mặt đầy háo hức. Anh ta chắp tay vái chào rồi hỏi ngay:

“Thưa thầy, Thái Vũ ở đâu ạ?”

Tôi ngẩng lên nhìn anh. Mắt anh sáng rực, như vừa tìm thấy kho báu. Tôi hỏi lại: “Thái Vũ nào?”

“Dạ, Thái Vũ trong cuốn Hướng trở lại thiên đường ấy thầy. Con đọc xong, thấy nhân vật đó lý tưởng quá, muốn tìm gặp ngoài đời thực.”

Tôi nhìn cuốn sách trên tay anh, bìa đã sờn, gáy đã nứt. Có lẽ anh đã đọc đi đọc lại nhiều lần, đến nỗi nhân vật trong truyện trở nên sống động hơn cả người thật. Anh kể tiếp, giọng đầy tin tưởng:

“Con nghe nói Thái Vũ ở Vĩnh Long. Con tính đi xuống đó tìm. Thầy có biết địa chỉ cụ thể không ạ?”

Tôi phải kìm một tiếng thở dài. Bao nhiêu người đọc truyện, yêu mến nhân vật, nhưng ít ai đi xa đến thế. Tôi nói nhẹ nhàng:

“Thái Vũ chỉ là nhân vật trong tiểu thuyết thôi con ạ. Ngoài đời không có người đó đâu.”

Anh ta sững lại, mắt mở to, như vừa nghe một điều không thể tin nổi. “Nhưng… con tưởng… truyện viết dựa trên người thật?”

“Không đâu con. Đó là tác phẩm hư cấu. Tác giả đã sáng tạo ra nhân vật ấy để gửi gắm thông điệp. Giống như Từ Hải trong Truyện Kiều vậy, có ai đi tìm Từ Hải ngoài đời đâu.”

Anh ngồi xuống ghế, tay vẫn siết chặt cuốn sách, mặt thoáng chút thất vọng. “Vậy là… con đã hy vọng suốt mấy tháng nay… con tính bỏ cả công việc để đi Vĩnh Long…”

Tôi rót thêm chén trà, đẩy về phía anh. “Cái gì không có thật mà mình tưởng là có, thì khi biết sự thật, mình sẽ đau. Nhưng đau rồi lại tỉnh. Tỉnh rồi mới thấy rõ.”

Anh im lặng hồi lâu, nhìn ra sân chùa. Nắng chiều đã nhạt, bóng cây đổ dài. Cuối cùng anh cười gượng: “Con cảm ơn thầy. Chắc con phải đọc lại cuốn sách, nhưng lần này với con mắt khác.”

Tôi gật đầu. Anh đứng dậy, chắp tay từ biệt. Bước chân ra cổng chùa có phần nặng nhọc hơn lúc vào, nhưng tôi biết, trong lòng anh đã nhẹ bớt một gánh ảo tưởng.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc nhở chúng ta rằng có những điều hoàn toàn không có thật ngoài đời, nhưng vì mê đắm, vì tưởng tượng, ta cứ lao theo, hy vọng, rồi cuối cùng chỉ nhận lại sự trống rỗng. Nhận thức sai lầm về cái có và cái không sẽ dẫn ta đến những hành động vô ích, thậm chí đau khổ. Cần tỉnh táo phân biệt thực hư để khỏi uổng phí đời mình.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang