Thiên nữ nhớ chồng và cuộc trở về cõi trời

Gió mát lững lờ cuốn qua những cành cây kết bằng ánh sáng trên vườn trời Đế Thích, hàng trăm thiên nữ trong bộ y phục rực rỡ đang cười đùa, tay hái những đóa hoa tự nhiên hiện ra theo ý muốn. Tiếng nói huyên náo hòa cùng mùi hương ngát kỳ lạ, không một nỗi lo phiền. Giữa khung cảnh ấy, một vị thiên nữ trẻ đẹp bỗng nhẹ nhàng bước lên một cành cây, tay vươn hái bông hoa. Cô mỉm cười, mái tóc dài buông xõa theo gió, ánh mắt lấp lánh niềm vui. Thế nhưng, ngay khoảnh khắc ấy, thân hình cô bỗng biến mất như ngọn đèn dầu bị thổi tắt, không một dấu vết, không một tiếng động. Cuộc vui chưa kịp ngưng, hàng trăm thiên nữ xung quanh khựng lại, nhìn nhau trống rỗng.

“Nàng đi đâu rồi? Vừa nãy còn đây mà?” – một thiên nữ thốt lên, bàn tay còn giơ nửa chừng, tràng hoa trên tay khẽ rơi xuống.

Vị thiên tử thế lực lớn tên Malabari, chồng cô, đứng lặng giây lát rồi quay đi, bởi trên cõi trời phước báu lớn khiến mọi điều như ý, nhưng cái chết đột ngột này không hề báo trước.

Thực ra, cô thiên nữ ấy không tan biến vĩnh viễn. Nghiệp lực dẫn cô xuống thành Savati, sinh vào một gia đình giàu có. Vì phước còn sót lại, cô mang theo trí nhớ tiền kiếp: vừa lọt lòng, cô đã biết mình từng là thiên nữ, có người chồng uy đức tên Malabari trên cõi trời 33. Những năm tháng thơ ấu trôi qua, cha mẹ nuôi cô trong nhung lụa, nhưng lòng cô cứ hướng về cõi xưa. Năm lên ba, bốn tuổi, cô đã hay ngồi tựa cửa, đôi mắt buồn xa xăm.

“Con không phải trẻ thường. Con từ cõi trời rơi xuống, chồng con vẫn còn trên ấy. Con chỉ mong làm phước để về lại bên ngài” – cô nói với mẹ, giọng nhỏ nhưng kiên định, bàn tay bé xíu nắm chặt vạt áo.

Cha mẹ ban đầu kinh ngạc, sau chỉ cười xoa đầu xem như lời trẻ thơ. Nhưng cô cứ lặp lại, năm này qua năm khác, cho đến khi cả họ hàng, xóm giềng đều gọi cô là “người tôn vinh chồng”.

Lớn lên, cô gặp Đức Phật và chư tăng đang lưu trú tại Savati. Tim cô đập mạnh khi nghe pháp, nhưng điều thúc giục lớn nhất vẫn là nỗi nhớ chồng trời. Năm mười sáu tuổi, gia đình gả cô cho một người thế gian. Đêm tân hôn, cô ngoan ngoãn theo tục lệ, nhưng khi con trai ra đời, lòng cô càng quẩn quanh với cõi xưa. Mỗi ngày, cô làm công đức, cúng dường tận tình.

“Này con dâu, sao con cứ khấn nguyện lạ thế? Chồng con ở trần này đây mà?” – bà cả hỏi, ánh mắt dò xét.

Cô cúi đầu, tay vuốt nhẹ mái tóc:

“Con có chồng nơi trần, nhưng lòng con hướng về ngài bên cõi trời. Con chỉ cầu sớm về bên ngài thôi.”

Từ đó, cứ mỗi buổi hầu Phật, cô quỳ dưới gốc cây, phẩm vật dâng lên:

“Bạch Thế Tôn, hôm nay con dâng cúng vật này, xin Ngài chứng minh cho con được trở về với chồng con ở cõi trời.”

Chư tăng nhìn nhau cảm kích. Một vị tỳ kheo nói:

“Cô này thuần thành hiếm thấy, chỉ lo phụng sự chúng tăng.”

Cô mỉm cười, nước mắt lăn dài nhưng không rời ý nguyện. Thời gian trôi, cô hai mươi tuổi, vẫn ngày đêm làm lành, lòng như ngọn lửa hướng về một phương.

Hôm ấy, sau khi nghe pháp xong, cô bước về nhà, tay còn bưng bình bát cúng dường. Bỗng nhiên, hai tay cô bủn rủn, tim nhói lên như nhồi máu, rồi ngã xuống êm thấm. Cô tắt thở giữa ánh chiều tà, không giã từ. Cùng lúc ấy, trên vườn trời Đế Thích, cuộc vui vẫn chưa tàn, vài tiếng đồng hồ theo thời cõi người trôi qua. Cô bỗng hiện ra giữa đám thiên nữ, tràng hoa trên tay lơ lửng như chưa từng rời.

“Nàng đi đâu mấy tiếng qua? Ta hỏi nàng đâu?” – Malabari bước tới, mày khẽ cau.

Cô cúi đầu, nụ cười thanh thản:

“Thưa chàng, thiếp vừa sinh xuống cõi người, trải qua hai mươi năm, có chồng con, làm phước cúng dường Phật. Nay nhờ nguyện lực, thiếp về lại bên chàng.”

Vị thiên tử khẽ vuốt tóc cô, hiểu ra rằng cái chết đột ngột nơi cõi người chỉ là bước chuyển trong luân hồi.

Ở Savati, sáng hôm sau, chư tăng đi khất thực mới hay tin cô đã mất, dân làng sửa soạn thiêu. Các tỳ kheo chưa chứng đạo xót xa:

“Tội quá, Phật tử hiếm có mà đi đột ngột thế!”

Khi về tịnh xá, họ thưa Phật. Đức Phật ôn tồn:

“Cô ấy không mất, đã về cõi trời với chồng. Cái chết đến bất ngờ là lời cảnh báo: cuộc vui chưa tàn, thần chết đã mang đi.”

Nhờ thế, chúng tăng hiểu rõ bản chất phước báu hữu hạn. Cô thiên nữ dù nhớ tiền kiếp, dùng công đức định hướng quả báo về lại cõi trời, một tâm hướng thượng không rời.

Về sau, câu chuyện lan truyền, người ta nhớ đến một kiếp luân hồi mà tình thương và nguyện lực có thể vượt khỏi sinh tử tạm bợ. Cô sống mãi trong ký ức như minh chứng: làm lành với tâm hướng đích, sẽ được quả như ý.

Ý nghĩa câu chuyện

Cuộc đời và các dục lạc đều tạm bợ, thần chết có thể đến bất cứ lúc nào. Dù nhớ tiền kiếp và dùng công đức để về cõi trời, cô thiên nữ cho thấy sức mạnh của nguyện lực định hướng quả báo; nhưng Phật dạy thật sự giải thoát là không đắm chấp cảnh vui, mà hướng tâm tu tập giác ngộ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang