Tháp Ba Ben và bài học về ngôn ngữ

Trên một vùng đất rộng lớn, dưới bầu trời xanh thẳm, hàng ngàn con người tụ họp lại. Họ mang theo đất, đá, gỗ và mồ hôi, cùng nhau xây dựng một cái tháp cao vút. Tiếng người lao xao, tiếng cuốc xẻng va vào đá, tiếng hò reo khích lệ vang vọng khắp cánh đồng. Mục tiêu của họ thật táo bạo: xây một cái tháp chạm tới tận cõi trời, để từ đó họ có thể lên xuống tùy ý, không còn phải ngước nhìn và cầu nguyện nữa.

Họ làm việc hăng say, ngày qua ngày, tháng qua tháng. Cái tháp cứ cao dần, cao dần, như một mũi tên khổng lồ chĩa thẳng lên trời. Nhưng rồi, từ trên cao, có một đấng tối cao nhìn xuống và lo lắng. Ngài thấy loài người quá đoàn kết, quá hăng hái. Nếu họ thành công, họ sẽ lên trời một cách tự do, có thể làm mất đi sự nghiêm trang của cõi trời, thậm chí còn ăn cắp đào tiên, chụp ảnh tiên nữ in lịch. Ngài nghĩ: “Phải phá hoại công trình này, nhưng làm thế nào đây? Chúng nó đang đồng tâm hiệp lực, không thể dùng sức mạnh mà ngăn cản được.”

Cuối cùng, Ngài tìm ra một cách. Ngài làm một phép lạ: khiến cho mỗi người trong số họ bỗng nhiên nói một thứ tiếng khác nhau. Người thì nói tiếng Việt, người nói tiếng Mông Cổ, người nói tiếng Do Thái, người nói tiếng Ả Rập. Cả công trường bỗng chốc trở nên hỗn loạn. Một người thợ hét lên: “Anh khiêng cục đá qua chỗ này!” Nhưng người kia nghe thành tiếng lạ, tưởng bị chửi, liền nhặt cục đá lên ném trả. Thế là họ đánh nhau, cãi vã om sòm. Không ai hiểu ai, không ai hợp tác với ai được nữa. Dần dần, họ bỏ đi, mỗi người theo một nhóm ngôn ngữ của mình, tản mác khắp nơi. Cái tháp Ba Ben đổ nát, không bao giờ hoàn thành.

Câu chuyện ngụ ngôn này chỉ là một huyền thoại, nhưng nó để lại một bài học sâu sắc: chính sự khác biệt về ngôn ngữ đã chia rẽ con người. Khi không cùng tiếng nói, người ta khó lòng hiểu nhau, dễ sinh ra hiểu lầm, xung đột. Và từ đó, thế giới trở nên phân tán, mỗi dân tộc sống riêng rẽ, xa cách.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện Tháp Ba Ben nhắc nhở chúng ta rằng ngôn ngữ không chỉ là cầu nối mà còn có thể là rào cản giữa con người. Người đệ tử Phật, với lòng mong cầu hòa hợp và thương yêu, cần vượt qua sự khác biệt về ngôn ngữ, không để giọng nói, tiếng nói làm chia rẽ tình người. Hãy dùng ngôn ngữ để xây dựng, để kết nối, chứ không phải để ngăn cách.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang