Tám vị vương tử và cánh cửa tâm thanh tịnh

Giữa buổi pháp thoại, trước hàng trăm gương mặt đang chăm chú lắng nghe, TT. Thích Chân Quang khẽ dừng lại, đôi mắt nhìn xa xăm như thể đang nhìn vào một thế giới khác. Ngài chậm rãi cất tiếng, giọng trầm ấm như tiếng chuông chùa vọng trong chiều tà:

“Này quý Phật tử, trong kinh Pháp Hoa có một đoạn rất hay. Đó là chuyện về Đức Phật Nhật Nguyệt Tăng Minh, một vị Phật đã xuất hiện từ vô lượng kiếp trước. Lúc chưa xuất gia, Ngài có tám người con trai, đều là những vị vương tử tài giỏi, cai trị khắp bốn châu thiên hạ.”

Ngài khẽ mỉm cười, nhìn quanh khán phòng, nơi có nhiều người đang ngồi im lặng, có người cúi đầu suy tư, có người mở to mắt chờ đợi. Ngài tiếp tục:

“Nhưng các con của Ngài đều có tên mang chữ ‘Ý’. Người thứ nhất tên Hữu Ý, người thứ hai tên Thiện Ý, rồi Vô Lượng Ý, Bửu Ý, Tăng Ý, Trừ Nghi Ý, Hướng Ý, và người thứ tám tên Pháp Ý. Tám người con, tám cái tên, tất cả đều mang chữ ‘Ý’.”

Ngài dừng lại một chút, để cho ý nghĩa của lời nói thấm vào từng người. Rồi Ngài nói tiếp, giọng trở nên sâu lắng hơn:

“Quý vị có hiểu vì sao tám vị vương tử này đều cai trị bốn châu thiên hạ không? Đó không phải là chuyện của thế gian, mà là ẩn dụ. Khi tâm chưa ngộ đạo, khi chúng ta chưa tìm được sự giác ngộ, thì cái ý của chúng ta – cái tâm vọng tưởng – nó chạy khắp nơi, không dừng lại được. Nó khi thì nhảy lên Hà Nội, khi thì chạy về Cà Mau, khi thì bay sang Mỹ, khi thì chạy về Úc. Cái ý ấy nó cai trị khắp bốn châu, không gì cản nổi.”

Một vài người trong khán phòng khẽ gật gù, như đang nhận ra chính mình trong đó. TT. Thích Chân Quang nhìn thẳng vào họ, giọng trở nên mạnh mẽ:

“Cũng vậy, khi tâm chúng ta chưa được thanh tịnh, thì những ý nghĩ của chúng ta cứ rong ruổi khắp nơi, bám vào hết thảy mọi thứ bên ngoài. Chúng ta nhìn một cái ly, liền đặt tên cho nó là ‘cái ly’. Nhìn một cái máy, gọi là ‘cái máy’. Nhìn một người, gọi là ‘cô Lan’, ‘cô Liên’, ‘ông Năm’, ‘ông Bảy’. Tất cả mọi vật, mọi người, đều bị cái ý thức của chúng ta đặt tên, gán cho một cái danh, một cái tướng. Và rồi từ cái tên gọi ấy, chúng ta sinh ra tham lam, ích kỷ, hơn thua, ganh ghét.”

Ngài ngừng lại, nhìn quanh khán phòng, rồi nói tiếp, giọng trầm xuống như một lời tâm sự:

“Nhưng quý vị có biết không, cái ý thức suy nghĩ ấy chỉ là một phần rất nhỏ của tâm mình mà thôi. Nó giống như một hòn bọt nhỏ trên mặt nước, còn cái trí tuệ thật sự, cái tâm thanh tịnh, thì mênh mông như đại dương. Khi chúng ta buông bỏ được những suy nghĩ vọng tưởng, để tâm lắng xuống, thì chúng ta mới thấy được cái trí tuệ vô cùng lớn lao ở bên trong.”

Ngài lại kể tiếp câu chuyện: “Sau khi Đức Phật Nhật Nguyệt Tăng Minh nhập diệt, các con của Ngài đều theo Bồ Tát Diệu Quang học đạo, và nối nhau thành Phật. Điều đó có nghĩa là gì? Là khi tâm chúng ta đã tìm được Phật pháp, đã giác ngộ, thì tất cả những ý niệm rong ruổi, lang thang của mình đều được thu lại, trở về một mối. Không còn chạy theo ngoại cảnh, không còn bị danh lợi lôi kéo nữa.”

TT. Thích Chân Quang dừng lại một lát, rồi nhẹ nhàng nói:

“Quý Phật tử thử nhìn xem, khi có người đưa lên một vật gì đó, quý vị có liền đặt tên cho nó không? Nếu quý vị nhìn mà trong lòng không khởi lên một cái tên nào, không động niệm, thì đó là cái trí thanh tịnh. Còn nếu vừa nhìn thấy là đặt tên liền, thì đó là cái thức phân biệt. Cái thức ấy có thể dẫn chúng ta đến thiện, cũng có thể dẫn đến ác, tùy theo cách chúng ta sử dụng.”

Ngài nhấn mạnh:

“Ngày xưa, chúng ta dùng cái suy nghĩ của mình để đi theo những nẻo đường bất thiện, nên cuộc đời chúng ta đã chịu biết bao đau khổ. Nhưng hôm nay, khi đã quy y Tam Bảo, được nghe quý thầy giảng dạy, chúng ta hãy quyết tâm dùng cái suy nghĩ ấy để đi về con đường thiện lành, để phát những đại nguyện lớn lao: nguyện từ kiếp này đến vô lượng kiếp sau, luôn luôn thương yêu tất cả chúng sinh, không phân biệt thân sơ, không bao giờ hận thù ai, mà hy sinh cả cuộc đời để đem lại đạo đức, hạnh phúc và giác ngộ cho mọi người.”

Giọng Ngài chợt trở nên tha thiết:

“Quý Phật tử có nguyện được như vậy không? Hãy cố gắng nguyện như vậy, bởi vì đó chính là khởi điểm của sự giác ngộ. Cũng như ngài Cầu Danh ngày xưa, tuy tham ưa danh lợi, làm điều xấu, nhưng sau đó đã chuyển qua căn lành, và ngày nay trở thành Bồ Tát Di Lặc, được thọ ký sẽ thành Phật. Chúng ta cũng vậy, hãy bắt đầu từ những suy nghĩ tốt lành, để gieo một cái nhân mới cho tương lai.”

Ngài kết luận, giọng đầy tin tưởng:

“Tất cả mọi chuyện đều bắt đầu từ tâm thanh tịnh. Khi tâm ta thanh tịnh, thì từ bi và trí tuệ sẽ xuất hiện. Đó là chân lý đã đúng từ vô lượng kiếp trước, đúng trong hiện tại, và sẽ còn đúng mãi mãi về sau. Hãy mở tung tâm hồn mình ra, đừng bận tâm những chuyện nhỏ nhặt, hẹp hòi. Hãy nhìn xa hơn, thấy được sự hiện hữu của mình trong chuỗi nhân quả dài lâu, để chuẩn bị cho mình một tương lai giác ngộ.”

Khán phòng im lặng, nhiều người cúi đầu suy ngẫm, có người khẽ chấp tay như đang phát nguyện trong lòng.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện về tám vị vương tử mang chữ “Ý” là ẩn dụ cho tâm vọng tưởng của con người: khi chưa giác ngộ, tâm ta luôn rong ruổi, chạy theo danh lợi và ngoại cảnh. Nhưng khi biết nhiếp tâm thanh tịnh, buông bỏ những suy nghĩ loạn động, thì trí tuệ và từ bi sẽ hiện ra. Đó chính là con đường duy nhất để đạt đến giác ngộ, như lời Phật dạy trong kinh Pháp Hoa.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang