Sự Lựa Chọn Khó Khăn Giữa Hai Cuộc Sống

Giọng Thượng tọa trở nên trầm ấm, mời gọi đại chúng cùng suy ngẫm về một vấn đề nhức nhối: Tại sao xứ Nghệ nói riêng và cả nước nói chung lại thiếu vắng các vị sư trụ trì? Câu trả lời không nằm ở việc thiếu đất xây chùa, mà nằm ở chỗ thiếu người dám bước vào con đường xuất gia.

Thượng tọa đặt ra một tình huống giả định đầy kịch tính. Hãy tưởng tượng bạn đứng trước ngã ba đường. Bên trái là cuộc sống thế gian rực rỡ sắc màu: Bạn được mặc đồ đẹp, chạy xe máy rinh rinh, đi chơi Karaoke, ăn uống thỏa thích, và quan trọng nhất là được yêu thương, được khen ngợi. Bên phải là cuộc sống trong chùa: Đầu trọc, áo nâu sồng, tuân thủ 250 giới luật (đối với tỳ kheo) hoặc 348 giới (đối với tỳ kheo ni), ngày ngày tụng kinh, ngồi thiền, sống quạnh hiu và nghiêm túc.

"Nếu tất cả mọi người ở đây đều đi tu hết, thì chúng ta sẽ đủ cung cấp sư cho mỗi làng," Thượng tọa đùa vui nhưng ẩn chứa nỗi buồn. Thực tế phũ phàng là rất ít người chọn bên phải. Tại sao? Vì nhìn từ bên ngoài, cuộc sống thế gian quá đỗi hấp dẫn. Nhạc thay đổi liên tục, món ăn đa dạng, tình cảm thăng hoa. Còn trong chùa, bài kinh cứ lặp đi lặp lại, cuộc sống thì tĩnh lặng đến mức tưởng chừng nhàm chán.

Nhiều ngôi chùa từng thử dùng "thủ thuật" để tạo ra người tu. Họ nuôi dạy trẻ mồ côi hoặc dụ dỗ trẻ em vào chùa từ nhỏ, hy vọng chúng quen nếp sống rồi lớn lên sẽ tự nguyện xuất gia. Nhưng kết quả thường ngược lại. Khi những đứa trẻ trưởng thành, tiếp xúc với giáo dục phổ thông, chúng nhận ra quyền tự do lựa chọn của mình. Có những cậu bé rời chùa lúc 18 tuổi, chào thầy một câu lạnh lùng: "Con cảm ơn thầy đã nuôi con. Bye bye." Rồi biến mất vào dòng chảy hối hả của xã hội.

Thượng tọa phân tích sâu hơn về bản chất của "niềm vui" thế gian. Ngài hỏi: "Khi có người khen, bạn vui. Khi có người chê, bạn buồn. Tâm bạn bị lắc lư theo lời khen tiếng chê. Đó có phải là hạnh phúc bền vững không?" Hay khi yêu nhau, nhắn tin "Em nhớ anh", bạn thấy sướng. Nhưng nếu phát hiện đối phương phản bội, hoặc đơn giản là tình cảm phai nhạt, bạn đau khổ tột cùng. Đức Phật đã chỉ ra: Thế gian vui ít, khổ nhiều, và đằng sau những hào nhoáng tạm bợ ấy là vực thẳm của bất an.

Ngược lại, người tu hành chọn một lối sống khác. Họ không bị lệ thuộc vào cảm xúc nhất thời. Khi được khen, họ bình thản biết ơn. Khi bị mắng, họ mỉm cười tha thứ. Họ không đặt hạnh phúc vào tay một người nào đó dễ thay đổi, mà trải rộng tình yêu thương đến tất cả chúng sinh. Sự thanh thản, bất động trước sóng gió đời thường chính là đỉnh cao của hạnh phúc mà người ngoài khó lòng cảm nhận được nếu chưa thực sự bước vào và thực hành.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện làm rõ nguyên nhân sâu xa của việc thiếu hụt nhân lực xuất gia: Sự nhầm lẫn giữa niềm vui ngắn hạn, phụ thuộc ngoại cảnh của thế gian với hạnh phúc bền vững, tự chủ nội tâm của đạo Phật. Bài học rút ra là: Muốn có nhiều người tu, cần phải giúp cộng đồng hiểu đúng giá trị của đời sống thanh tịnh. Hạnh phúc đích thực không nằm ở việc sở hữu hay được yêu thương bởi một cá nhân, mà nằm ở sự bình an, tự tại và lòng từ bi vô điều kiện. Chỉ khi thực hành tu tập, con người mới nếm trải được vị ngọt ngào của sự giải thoát khỏi vòng xoáy khen - chê, yêu - ghét.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang