Sáu ông thầy quậy phá và bài học từ Đức Phật

Buổi chiều hôm ấy, ánh nắng vàng nhạt dần trên những mái chùa mới dựng. Một tịnh xá vừa được hoàn thành, những vị tỳ kheo trẻ hân hoan dọn dẹp chỗ ở, tiếng cười nói rộn ràng vọng ra từ các căn phòng nhỏ. Không khí thanh tịnh và an lành bao trùm khắp khu rừng, nơi những tán cây xào xạc trong gió chiều.

Nhưng rồi, bất ngờ, một nhóm người ồn ào xông vào. Sáu vị tỳ kheo lớn tuổi, nổi tiếng trong tăng đoàn với những trò quậy phá, bước vào với vẻ mặt hầm hầm. Họ không thèm nhìn ai, thẳng tay nắm cổ các vị tỳ kheo trẻ, đẩy họ ra khỏi phòng. Một vị trẻ bị tát mạnh vào mặt, ngã nhào ra đất. Một vị khác bị giật ngược tay, đau đớn kêu lên. Chỉ trong chốc lát, sáu ông đã chiếm hết những chỗ tốt nhất, để lại các vị tăng trẻ đứng ngơ ngác, ôm mặt khóc.

Chuyện này không phải lần đầu xảy ra. Trong suốt nhiều năm, sáu vị tỳ kheo này – được gọi là lục quần tỳ kheo – đã gây ra biết bao nhiêu chuyện rắc rối. Chính vì họ mà Đức Phật phải chế ra hàng trăm giới luật, từ những điều nhỏ nhặt nhất. Họ vừa tu vừa phá, nhưng kỳ lạ thay, không ai bảo họ hoàn tục. Họ cứ ở lại, như một thử thách cho lòng kiên nhẫn của cả tăng đoàn.

“Các sư huynh làm vậy là sai rồi!” – Một vị tỳ kheo trẻ, mặt đỏ bừng vì tức giận, bước tới. “Chúng tôi đã dọn dẹp từ sáng, các vị đến sau sao lại giành chỗ?”

Một trong sáu ông, mắt long lên, nắm chặt tay: “Mày mới vào tu, biết gì mà nói? Chỗ này là của bọn tao. Muốn ở thì ra chỗ khác, không thì liệu hồn!”

Những vị tăng trẻ im lặng, cúi đầu bỏ đi. Nhưng trong lòng họ, một ngọn lửa oán hận âm ỉ cháy. Họ tụ tập lại, bàn bạc với nhau. “Sáu ông đó già rồi, nhưng chúng ta đông hơn. Ba mươi người, mỗi người một cây, đêm nay chặn đường, đánh cho một trận nhớ đời!” – Một vị nói, giọng run run vì vừa sợ vừa tức.

“Đúng vậy, không thể để họ hoành hành mãi được!” – Những người khác hưởng ứng. Họ hẹn nhau tối nay, khi trời tối, sẽ mang theo gậy gộc, chờ sáu ông đi ngang qua mà đánh.

Đêm xuống, trăng lưỡi liềm lờ mờ trên cao. Ba mươi vị tăng trẻ, tay cầm gậy, nấp sau những bụi cây, tim đập thình thịch. Họ đã chuẩn bị sẵn sàng, chỉ chờ mục tiêu xuất hiện. Nhưng Đức Phật, với trí tuệ vô biên, đã biết hết mọi chuyện. Ngài bước ra khỏi tịnh thất, ánh mắt từ bi nhìn vào bóng tối, rồi cất tiếng gọi:

“Này các thầy, hãy đến đây.”

Ba mươi vị tăng trẻ bước ra, mặt mày cúi gầm, tay vẫn còn nắm chặt gậy. Đức Phật nhìn họ, giọng nhẹ nhàng nhưng đầy uy lực:

“Các thầy có biết không? Ai cũng sợ hình phạt, ai cũng sợ tử vong. Hãy lấy mình làm bằng chứng: đừng giết, đừng bảo ai giết. Ai cũng muốn sống còn, ai cũng muốn một đời hạnh phúc. Hiểu bụng mình như vậy, bụng người khác cũng như vậy. Đừng bao giờ giết ai, cũng đừng bảo ai giết ai.”

Những lời nói ấy như dòng nước mát tưới lên ngọn lửa hận thù trong lòng các vị tăng trẻ. Họ buông gậy, nước mắt lăn dài. Một vị bước tới, quỳ xuống: “Bạch Thế Tôn, chúng con đã sai. Chúng con chỉ muốn trả thù, nhưng nghe Thế Tôn dạy, chúng con hiểu ra rồi. Chúng con không muốn bị đánh, thì sao lại đi đánh người khác?”

Đức Phật mỉm cười, đặt tay lên đầu vị ấy: “Đúng vậy. Hãy nhớ, cái ác lây lan như lửa cháy. Nếu các thầy đánh họ, họ sẽ đánh lại, rồi oán thù cứ thế kéo dài. Hãy dừng lại ở đây. Hãy lấy lòng từ bi mà cảm hóa, chứ không phải bạo lực.”

Từ đó, ba mươi vị tăng trẻ không còn ý định trả thù nữa. Họ tập sống theo lời Phật dạy: đặt mình vào vị trí người khác, hiểu rằng ai cũng sợ đau, sợ chết. Còn sáu vị tỳ kheo quậy phá, dần dần cũng thay đổi, nhờ sự nhẫn nhục và từ bi của cả tăng đoàn. Câu chuyện này trở thành bài học quý giá về lòng khoan dung và sự chuyển hóa, thay vì trả đũa.

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học từ Đức Phật: Hãy lấy tâm trạng của mình để hiểu tâm trạng người khác. Ai cũng sợ đau, sợ chết, sợ bị tổn thương. Vì vậy, đừng bao giờ làm hại ai, dù bằng lời nói hay hành động. Cái ác dễ lây lan, nhưng cái thiện cũng vậy. Hãy là người phát ra điều thiện, thay vì tiếp nhận và lan truyền điều ác.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang