Phật Ở Đâu

Buổi sáng ấy, trong pháp đường im ắng, TT. Thích Chân Quang cầm trên tay tờ lịch của báo Giác Ngộ. Ngài lật mở trang đầu, ánh mắt dừng lại trên mấy câu thơ của ông Xuân Thủy: "Phật ở đâu xa, Phật ở lòng ta – Tấm lòng thanh tịnh tợ hư không – Mùi sen tỏa tỏa ngát hương thơm – Cả buồn nhơ trốn bụi hồng." Ngài khẽ mỉm cười, như vừa tìm được một đề tài thú vị. Giọng ngài trầm ấm, mở đầu: "Hôm nay chúng ta nói chuyện Phật ở đâu. Nhiều người nói Phật ở trong lòng, nhưng hiểu sai một chút là thành tà kiến. Chúng ta cần minh định lại."

Ngài nhìn quanh, giảng giải: Đức Phật Thích Ca là một con người có thật trong lịch sử. Khi còn tại thế, Ngài mang thân xác con người, sống giữa mọi người, đi khất thực, ngồi thiền, thuyết pháp. Nhưng đó chỉ là hình thức bên ngoài. Thực ra, Ngài luôn dùng thần thông một cách kín đáo để giáo hóa. Ngài kể: "Có một lần, tôn giả Châu Lợi Bàn Đặc, người học bài kệ không thuộc, đang ngồi thiền, tâm thức sắp nhập định, cần một sự đánh thức cuối cùng. Lúc đó, Đức Phật đang ở nhà thí chủ để thọ trai, nhưng Ngài bí mật phân thân hiện ra trước mặt ông, thuyết một bài kệ. Châu Lợi Bàn Đặc đắc đạo ngay lập tức, rồi Đức Phật biến mất. Mọi người vẫn thấy Ngài ngồi đó, không ai hay biết."

Ngài dừng lại, nhấn mạnh: "Sau khi Đức Phật nhập Niết bàn, Ngài không còn tồn tại dưới hình dáng vật chất nữa. Ngài tan hòa vào vũ trụ, vào từng hạt bụi, từng chiếc lá, vào tâm của mỗi chúng sinh. Nhưng vì tâm chúng ta còn thô, còn động, nên không cảm ứng được." Ngài ví von: "Đức Phật vừa rất xa, vì không còn hiện hữu để ta thấy; vừa rất gần, vì Ngài là tất cả. Ngài ở trong tâm ta, nhưng ta không nhận ra."

Ngài kể thêm về sự khác nhau giữa người trực tiếp giáo hóa và người nhập Niết bàn: "Người trực tiếp giáo hóa có lợi là dạy dỗ trực tiếp, nhưng chỉ độ được một số người. Còn người nhập Niết bàn thì âm thầm gia hộ cho vô số chúng sinh cùng lúc, nhưng không thể nói lời trực tiếp." Ngài đưa ra ví dụ: "Có người tu lâu rồi, tâm còn tham tiền nhưng không tự biết. Nếu có một vị thầy đáng kính nói ra, họ tin liền và sửa. Còn nếu không, họ cứ tưởng mình tốt."

Ngài kết luận: "Vậy Phật ở đâu? Phật ở trong Niết bàn, tan hòa cùng vũ trụ, và cũng ở ngay trong tâm mỗi người. Nếu ta biết sống thanh tịnh, biết lắng nghe, biết khiêm hạ, thì sẽ cảm nhận được sự hiện diện của Ngài. Đó là chỗ gần gũi nhất, không cần tìm đâu xa."

Ý nghĩa câu chuyện

Đức Phật không còn hiện hữu vật chất, nhưng Ngài luôn hiện diện qua sự gia hộ âm thầm và qua sự thanh tịnh trong tâm mỗi người. Hiểu đúng về Phật giúp ta tránh tà kiến, biết hướng tâm đúng đắn, và nhận ra rằng sự giác ngộ luôn ở ngay trong ta, nếu ta biết lắng nghe và tu tập.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang