Nữ thần hối hận và trưởng giả Cấp Cô Độc

Màn đêm buông xuống trên thành Xá Vệ, gió từ bờ sông Achivarati thổi tới mang theo mùi bùn đất ẩm. Trong khu biệt thự rộng lớn của trưởng giả Cấp Cô Độc, những ngọn đèn dầu leo lét chiếu lên cánh cổng cao ba tầng như một tòa lầu nhỏ. Bên trên nóc cổng ấy, một nữ thần đang ngồi ôm đám con nhỏ, mắt bà lim dim nhìn xuống sân. Mỗi khi Đức Phật và chúng tăng từ xa đi tới thọ trai, uy lực từ Ngài như làn sóng vô hình khiến bà phải cuốn gói lủi xuống góc tối, chờ cho tới khi đoàn tăng về hết mới dám bò lên ở tiếp. Tiếng chuông gió kẽo kẹt, bà nghiến răng, lòng bắt đầu nhen nhóm sự khó chịu.

“Mỗi lần Phật tới là ta mất chỗ ở. Dần dần ta chịu sao thấu.”

Bà thầm nghĩ, nhưng chưa dám làm gì, chỉ ôm lấy đám con mà ghim chặt sự tức tối vào lòng.

Cấp Cô Độc vốn là người cư sĩ giàu nhất kinh đô, năm ấy ông đã năm mươi lăm tuổi khi gặp Phật, ba năm sau ngày Ngài đắc đạo. Trước khi gặp Phật, ông đã hay giúp người nghèo nhưng còn vừa phải; từ khi chứng quả dự lưu, lòng kính tin Tam Bảo trọn vẹn, ông bố thí cúng dường không ngớt. Thế lực ông lúc đó kinh khủng: dám tới thương lượng mua lại rừng của thái tử Kỳ Đà, quan lại trong triều ai cũng chịu ơn, vua Ba Tư Nặc còn phải e ngại. Thế nhưng, hơn mười mấy năm trôi qua, tài sản ông vơi dần: tiền cho vay người ta không trả, xưởng vàng ông đúc thành thỏi chôn dưới bờ sông thì bị con sông Achivarati sói lở cuốn phăng cả kho chum vàng mất tích. Ông đứng nhìn đất lở sụp, lòng thắt lại nhưng chỉ thở dài bỏ về, vì nghiệp đã đến, vị thánh tu đà hoàng cũng còn buồn chớ đâu tránh khỏi.

Đêm ấy, nữ thần không chịu nổi nữa. Bà hiện ra trước mặt Cấp Cô Độc, dung mạo có chút hào quang, không gớm ghiếc như ma quỷ. Bà cúi đầu, giọng vờ vịt xót xa:

“Này trưởng giả, ta là thần giữ khu nhà ngài. Ta thấy từ khi ngài theo Phật, ngài nghèo dần, vàng mất, người ta nợ không trả. Ngài đừng thỉnh Phật, đừng cúng dường nữa, kẻo khánh kiệt.”

Cấp Cô Độc sững sờ, rồi nghiêm mặt, hai bàn tay nắm chặt lại. Ông không hề run sợ, vì uy lực cõi dương của bậc thánh không cho phép quỷ thần sai khiến. Ông đanh giọng:

“Ngươi nói những điều sai trái, xúc phạm Tam Bảo. Từ đây ta không cho ngươi ở đây, hãy đi.”

Nữ thần bàng hoàng, ôm con biến mất vào đêm đen.

Bị đuổi, bà lang thang khắp nơi, đói khát không chỗ trú. Một chiều bà đến gặp thần cai quản thành Xá Vệ, quỳ xuống van xin một góc ở. Vị thần lạnh lùng lắc đầu:

“Nhà ngươi có ác tâm xúc phạm Thế Tôn, ta không giúp được, hãy đi.”

Bà lại trôi dạt lên cõi trời Tứ Thiên Vương, năn nỉ các vị ở đó. Cũng bị xua đuổi:

“Ngươi đã phỉ báng Đức Phật, ta không dung ngươi, ra đi.”

Cuối cùng bà lên cõi trời Đế Thích. Vua Đế Thích chứng thánh, có từ bi, bảo:

“Nếu thật lòng hối lỗi, ngươi phải sám hối với Cấp Cô Độc bằng cách dùng thần lực phục hồi tài sản cho ông ấy.”

Bà vội vã trở về, dốc lòng tác động tâm những kẻ từng vay tiền ông. Đêm đêm, bao người bỗng thức giấc, lòng thúc bách lạ kỳ phải đem vàng tới trả nợ mười mấy năm chây ì. Có cả ngư dân kéo lưới được chum vàng ghi rõ “gia đình Cấp Cô Độc”, bà đứng canh bắt ông này không dám tham, phải báo lên. Chỉ trong hai tháng, kho tàng ông đầy tràn như xưa.

Điểm nút đến khi bà hiện ra lần nữa, quỳ dưới chân trưởng giả, nước mắt lăn dài:

“Tôi đã hiểu sai, xin sám hối. Tôi dùng thần lực giúp ngài lấy lại của. Xin ngài tha lỗi.”

Cấp Cô Độc nhìn xuống, tim dịu lại nhưng ông nghiêm trang:

“Hãy cùng ta đến gặp Thế Tôn, chỉ Ngài mới rửa sạch tội ngươi.”

Bà ẩn hình theo sau. Đến trước Phật, bà lộ diện quỳ lạy, kể lại mọi điều. Đức Phật ôn tồn tha thứ, rồi đọc bài kệ: người ác tưởng tốt khi nghiệp chưa chín, người thiện bị chê khi quả chưa thành.

Từ đó, nữ thần được ở lại, tâm không còn oán ghét. Cấp Cô Độc tiếp tục thỉnh Phật, kho tàng dư dả mà lòng càng thanh thản. Vua Ba Tư Nặc vẫn e ngại thế lực ông, nhưng nhờ cận thần đã chịu ơn mà yên bụng. Còn bà thần, mỗi lần Phật tới vẫn phải lánh đi, nhưng nay là vui vẻ nhường chỗ, không còn giằng xé trong bóng tối của lòng ganh tỵ nữa.

Ý nghĩa câu chuyện

Người ác tưởng mình khôn khi nghiệp chưa chín muồi, đến lúc quả báo mới hay sai lầm. Người thiện làm lành bị đời chê là khờ, nhưng khi phước báo chín muồi sẽ được kính trọng. Đừng lấy may rủi đời mình mà đo lường Phật pháp, cũng đừng để dục vọng hay quỷ thần xúi bỏ đạo lý.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang