Nồi cơm ba tầng và cái tật binh vực mình

Trong bếp chùa, chiều ấy khói bếp bay nghi ngút. Một vị sư trẻ tất bật nấu cơm cho đại chúng. Anh cẩn thận vo gạo, đong nước, bắc nồi lên bếp lửa. Nhưng đến khi mở nắp nồi ra, anh chợt đứng hình: cơm chín ba tầng. Tầng trên nhão nhẹt, tầng giữa sống nhăn, tầng dưới thì cháy đen, bốc mùi khét.

Khi bưng nồi cơm ra, mọi người xúm lại nhìn, rồi ai cũng lắc đầu:

“Sao nấu cơm gì mà ba tầng thế này?”

Vị sư trẻ vội thanh minh, giọng gấp gáp:

“Củi này kỳ lắm! Nó không giống củi bình thường, nấu khó chịu vô cùng.”

Thấy mọi người vẫn nhìn, anh lại trỏ vào nồi:

“À, tại nước giếng hôm nay lạ, nước bút lên không giống mọi lần, nấu sao cũng không chín.”

Anh còn cố giải thích thêm:

“Cái gạo này cũng lạ nữa, chắc người ta cho gạo cũ rồi, nấu kiểu gì cũng sống.”

Mọi người im lặng, ai cũng hiểu: lỗi không phải ở củi, ở nước hay gạo, mà chính là ở tay nghề của anh. Nhưng anh không dám nhận, cứ tìm cách đổ thừa cho hết thảy mọi thứ xung quanh.

Đó là cái tật binh vực mình. Không chỉ ở bên ngoài, mà ngay trong tâm, mỗi khi có lỗi, ta thường tìm cách biện minh. Có người nấu cơm hỏng thì đổ tại củi, tại nước; có người giận thì bảo “trời nóng nực, ai mà không giận”; có người làm sai thì bảo “tại hoàn cảnh”. Người chân thật thì khác: họ dám nhìn thẳng vào sự thật, nhận lỗi của mình, và từ đó mới có thể sửa đổi.

Ý nghĩa câu chuyện

Sống chân thật là dám nhìn thẳng vào lỗi lầm của mình, không đổ thừa cho hoàn cảnh hay người khác. Chỉ khi nhận lỗi một cách thành thật, ta mới có thể vượt qua được những thói hư tật xấu, tu dưỡng tâm tính ngày càng tốt hơn. Người hay binh vực mình sẽ không bao giờ tiến bộ được trên con đường đạo.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang