Những tỳ kheo ngang bướng và lời đuổi của Phật

Trong tinh xá buổi sớm, ánh nắng vàng vọt chiếu qua kẽ lá, tiếng chuông mõ đều đặn vang lên giữa hương trầm thoảng bay. Thế nhưng, không khí thanh tịnh ấy bị xáo trộn bởi tiếng cười nói xôn xao ngoài sân. Mấy vị tỳ kheo trẻ vác cuốc ra đào đất trồng cây cảnh, bỏ mặc giờ tụng kinh. Áo cà sa xốc xếch, mặt mũi hớn hở như người đển chơi hơn là tu sĩ.

Nguyên do là nhóm này mới xuất gia, lúc đầu tâm hồn tốt đẹp, nhưng ở lâu tập khí trổi dậy, sống ngang tàng, thích làm theo ý riêng, kết thân riêng với cư sĩ, nhận của cúng riêng, làm phiền đại chúng. Thời gian dài không ai răn dạy nghiêm khắc, nên họ càng lấn lướt, coi thường luật nghi.

Đại trưởng lão Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên đứng nhìn, lòng nặng trĩu. Ngài Xá Lợi Phất thở dài, bàn tay run nhẹ:
— Chúng ta hiền lành quá, để bọn trẻ này muốn làm gì thì làm. Đại chúng bắt đầu chia rẽ rồi.
Ngài Mục Kiền Liên gật đầu, mày cau lại:
— Phải có uy lực răn nhắc chứ không chỉ tỉnh tu một mình. Để thế này, chùa thành chợ búa mất.

Hai ngài bèn vào thất trình Phật. Đức Phật ngồi tĩnh lặng, hào quang hắt bóng lên vách đá. Ngài phán, giọng trầm mà nghiêm:
— Hai ông phải đuổi những người này ra khỏi tinh xá, phải nghiêm khắc đuổi. Và phải thường xuyên nhắc nhở, khuyên răn chỉ lỗi cho mọi người. Đừng chỉ lo tịnh tu hay hiền lành quá không được.
Ngài Xá Lợi Phất chắp tay:
— Bạch Thế Tôn, họ là đệ tử chúng con, đuổi đi con không nỡ.
Phật bảo:
— Không đuổi, họ càng hư. Người hay răn nhắc, khuyến thiện và ngăn ác được người hiền kính thương nhưng người xấu không thích. Các ông sợ họ ghét sao?

Nghe lời, hai ngài trở ra, tập họp chúng tăng. Trước ánh mắt trừng trừng của đại chúng, ngài Mục Kiền Liên lớn tiếng:
— Từ nay, ai trồng cây bỏ kinh, kết thân riêng cư sĩ, sẽ bị đuổi. Các ông sửa đi!
Một tỳ kheo ngang bướng cãi:
— Chúng tôi trồng cây cho chùa đẹp, lỗi gì?
Ngài Xá Lợi Phất bước tới, mắt nghiêm nghị:
— Đẹp cho riêng mình, phạm luật chúng, là lỗi. Các ông chọn: sửa hoặc đi.

Điểm nút đến khi nhóm kia bị dẫn ra cổng, không ai tiễn, chỉ có tiếng gió. Họ đứng ngơ ngác, lần đầu thấy uy đức của bậc trưởng lão thật khác lời hiền từ thường ngày. Một người bỗng quỳ xuống:
— Con xin sám hối, xin cho con ở lại làm lại.
Ngài Mục Kiền Liên bảo:
— Ở lại được, nhưng phải nghe lời răn.

Sau đó, hai ngài lập lệ cứ mỗi sáng nhắc luật, khuyên thiện. Chúng tăng dần an, không còn chia phe. Nhóm tỳ kheo kia từ ngang bướng trở nên khá, rồi tốt, có người sau này dám khuyên người khác.

Về lâu dài, tinh xá lại thanh tịnh, ai cũng hiểu: người dám khuyên răn là người bắt đầu có uy đức. Sợ bị ghét mà không khuyên, là tội để người sai hoạn nạn. Từ đó, truyền thống răn nhắc được giữ, đời đời con cháu Phật nhờ vậy mà chuyển hóa.

Ý nghĩa câu chuyện

Người hay răn nhắc, khuyến thiện, ngăn ác thì người hiền kính thương còn kẻ xấu ghét. Phải có uy lực khuyên bảo, đừng vì sợ bị ghét mà làm ngơ. Uy đức gồm lễ Phật, thương người và dám khuyên sai. Thiếu bước răn đời, chúng sinh dễ hư hoại; có răn nghiêm, mới chuyển xấu thành tốt, thành tu hành.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang