Nguyên nhân đích thực của một ngôi chùa vắng

Nắng chiều phủ lên mái chùa Vĩnh Phú một lớp vàng ấm áp, ánh nắng lọc qua tán lá cây bồ đề in thành những vệt lung linh trên sân xi măng. Gió từ sông thổi lên mang theo hơi mát và mùi phù sa. Vị thượng tọa đứng trước sân chùa, chắp tay nhìn xuống dòng sông chảy lặng lẽ trước mặt. Ngôi chùa này đẹp lắm, đẹp đến lạ kỳ giữa một vùng đất thanh bình, nhưng im lặng đến rợn người. Không một bóng Phật tử.

Vị thượng tọa quay sang người đệ tử trụ trì, ánh mắt đầy thắc mắc. "Hôm nay thầy đến thăm con, thầy rất vui. Nhưng thầy thắc mắc một điều..." Giọng ngài nhẹ nhàng nhưng kiên quyết, "Tại sao từ lúc xây dựng đến giờ, chùa con đẹp thế này, bên bờ sông thế này, mà không một Phật tử nào tới?"

Người đệ tử cúi đầu, ánh mắt buồn rầu. "Thưa thầy, con cũng không hiểu. Dân chúng ở đây ai cũng có tâm hướng Phật, ngày Tết họ cũng đi chùa thắp hương cơ mà. Con cố mời, cố tuyên truyền nhưng chẳng ai đến."

Vị thượng tọa bước đi một vòng quanh chùa, quan sát kỹ lưỡng. Ngài nhìn dòng sông, nhìn thế đất, rồi thở dài. "Đầu tiên, ta phạm phong thủy. Dòng sông chảy trước mặt nhưng chảy sai thế, nó không tụ được sinh khí. Ở đây khó mà yên ấm được." Ngài nói theo kiểu địa lý, nhưng trong lòng biết rằng đó chỉ là lớp vỏ bên ngoài.

Đêm đó, hai thầy trò ngồi dưới hiên chùa, đèn dầu le lắt. Vị thượng tọa mới nói, giọng trầm hơn: "Nhưng thực sự, thầy ơi, nguyên nhân nằm ở nhân quả sâu xa hơn. Đó là duyên của thầy."

Người đệ tử giật mình nhìn lên: "Duyên ạ?"

"Phải. kiếp trước thầy về vùng này cất chùa, thầy không kết duyên lành với chúng sinh ở đây. Chẳng những không kết duyên, mà có khi thầy còn làm điều gì khiến họ mất lòng. Nên đời này, dù thầy đã quên, nhưng họ cũng không khởi tâm tìm đến chùa."

Sự thật phũ phàng ấy rơi xuống, nặng trĩu trong lòng người đệ tử.Đoạn văn: Ngài ngồi yên, bàn tay nắm chặt lại. Đó là một sự bất lực sâu thẳm và day day. Không phải thiếu công đức, không phải thiếu tâm, mà là "nợ" từ kiếp trước.

"Vậy con phải làm sao thưa thầy?" Giọng ngài run lên.

"Phải sửa cả hai. Về phong thủy, thầy có tiền thì mua đất bên kia bờ sông, đào ao chỉnh lại. Nhưng quan trọng là phải kết duyên lại."

"Kết duyên như thế nào ạ?"

"Phải đích thân thầy hoặc cho đệ tử đến thăm từng nhà. Họ không đến chùa thì mình phải đến với họ."

Thế là bắt đầu. Hai năm đầu, mỗi tuần hai người đến từng nhà, thăm hỏi, trò chuyện, giảng vài điều đạo lý, chúc lành rồi ra về. Họ được tiếp đón niềm nở, nhưng sau khi ra về, vẫn không ai đến chùa. Một tháng, rồi ba tháng, rồi nửa năm, rồi một năm... Cứ đi rồi về, đi rồi về.

Có lúc mệt mỏi, người đệ tử muốn bỏ cuộc. "Thưa thầy, chúng ta đi hai năm rồi, họ vẫn không đến."

Vị thượng tọa chỉ cười: "Kiếp trước thầy mắc nợ họ, kiếp này phải trả. Không nhanh được. Cứ đi, có khi phải ba năm, bốn năm."

Và đúng là đến năm thứ ba, bắt đầu có người đến chùa. Một Phật tử, rồi hai, rồi năm. Họ đến thắp hương, ngồi nghe pháp, rồi trở về bình an. Chùa bắt đầu có sinh khí. Rồi bắt đầu tổ chức tu tập, thuyết pháp. Người ta thấy đến chùa thì con cháu ngoan hơn, tâm hồn bình an hơn, đôi khi gặp điều may mắn. Họ yêu chùa.

Sau hơn bốn năm, ngôi chùa ven sông không còn im lặng nữa. Tiếng tụng kinh, tiếng pháp thoại, tiếng cười nói Phật tử vang lên mỗi ngày. Vị thượng tọa đứng nhìn, nước mắt rưng rưng.

Ngài hiểu rằng, mọi sự việc trong cuộc đời đều có nguyên nhân đích thực. Nếu chỉ sửa bề mặt, sẽ không bao giờ thay đổi được gốc rễ. Phải tìm ra nguyên nhân thật sự, kiên nhẫn và từ từ điều chỉnh, dù mất năm năm, bảy năm.

Ý nghĩa câu chuyện

Đây là bài học về việc tìm ra nguyên nhân đích thực của mọi sự việc.Một vấn đề dù bề ngoài rõ ràng đến đâu, nếu chỉ xử lý trên lớp vỏ mà không chạm đến gốc rễ nhân quả sâu, thì không bao giờ giải quyết triệt để. Hơn nữa, việc thay đổi nhân quả cần sự kiên nhẫn, bền bỉ và tinh tấn thực hành, không phải là phép màu có thể xảy ra trong một sớm một chiều. Đặc biệt, trong giao tiếp và tu tập, "duyên" là yếu tố quan trọng, nếu thiếu duyên thì phải biết cách tạo duyên lành từ từ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang