Người vợ nhẫn nhục và bốn anh em xuất gia

Buổi sáng ở thành Xá Vệ, nắng vàng trải dài trên những mái nhà tranh. Trong một căn nhà nhỏ, bà vợ đang lặng lẽ quét sân thì nghe tiếng chồng mình từ trong nhà vọng ra, giọng đầy bực dọc:

"Bà lại đi nghe pháp với ông Cù Đàm nữa à? Đồ mê tín, đồ ngu si, không biết phân biệt phải trái!"

Bà vợ không nói gì, chỉ khẽ mỉm cười. Từ ngày bà được nghe Đức Phật thuyết pháp và chứng quả Tu-đà-hoàn, bà trọn lòng tin nơi Tam Bảo, thường hay cúng dường, làm mọi điều công đức. Nhưng ông chồng thì vẫn chưa tin. Ông hay chửi bà, mắng bà, tranh luận với bà. Ông vốn là người ngang tàng, bướng bỉnh, không chịu khuất phục ai.

Dù vậy, bà vợ vẫn hiền lành, điềm đạm. Bà không bao giờ cãi lại, nhưng cũng không bao giờ để ai xúc phạm đến Tam Bảo. Sự kiên cường của bà không lay chuyển được. Một hôm, bà nói với chồng:

"Ông ơi, nếu ông gặp Đức Thế Tôn, chính ông cũng phải theo."

Ông chồng cười khẩy:

"Tôi ư? Tôi sẽ đến cãi với ông ấy một trận cho ra lẽ!"

Và ông ta thật sự đến. Khi đứng trước Đức Phật, nhìn dung mạo quang minh vĩ đại của Ngài, ông chồng bỗng cảm thấy rụng rời. Ông không dám nói bậy, không dám nói hỗn như ở nhà. Ông đứng đó, bụng nghĩ phải nói cho đàng hoàng, hỏi cho ra lẽ một chút. Ông cất tiếng hỏi:

"Thưa ngài, làm sao để biết một người là thánh hay phàm?"

Đức Phật nhìn ông, trả lời nhẹ nhàng:

"Người không giận hờn, không còn sống cho mình, sống có lý tưởng, lúc nào cũng biết rõ điều đúng, điều sai, luôn vượt qua thành kiến của chính mình, không bị lệ thuộc bởi ý nghĩ của mình, thì đó là thánh. Còn phàm phu thì bị ý nghĩ của mình điều khiển, sai sử, lúc nào cũng nghe theo cái tâm của mình."

Nghe đến đó, ông chồng sững người. Đức Phật nói trúng tim đen của ông. Ông nghĩ gì là làm theo, bị cái tâm của mình dẫn dắt. Sau một lúc ngẫm nghĩ, ông chợt quỳ xuống, chắp tay:

"Bạch Thế Tôn, con xin xuất gia!"

Tin truyền về nhà, bà vợ vừa mừng vừa buồn. Mừng vì chồng mình đã tin Tam Bảo, buồn vì bà mới chứng quả Tu-đà-hoàn, sự tự tại chưa nhiều. Nhưng rồi, ba người em trai của ông chồng nghe tin, tức giận kéo nhau đến đòi lôi anh về. Họ vốn theo đạo Bà-la-môn, không tin Phật. Khi thấy ông anh đã cạo tóc, khoác y vàng, họ đứng đó chửi rủa y như những gì ông từng chửi vợ mình: mê tín, ngu si, mù quáng. Ông chồng chỉ mỉm cười, chắp tay, từ tốn nói:

"Các em ơi, anh không ngu đâu. Anh cũng từng ngang bướng như các em. Nhưng giờ anh gặp Đức Phật, một bậc chánh giác, nếu không dốc lòng tu tập thì uổng phí cả cuộc đời. Các em hãy đến gặp Thế Tôn đi."

Ba người em nhìn nhau, rồi cũng tò mò đến gặp Đức Phật. Họ cũng tranh luận, cũng hỏi, và Đức Phật cũng từ tốn trả lời. Kết quả, cả ba người đều xin xuất gia ngay trong ngày hôm đó.

Chuyện bốn anh em đi tu trong một ngày khiến các vị tỳ kheo bàn tán xôn xao. Họ thắc mắc: "Sao mà kỳ vậy? Mới hôm qua còn ngang bướng, chống đối, vậy mà hôm nay đã xuất gia hết?" Đức Phật không nói về nhân quả kiếp trước, chỉ nói một bài kệ:

"Nhẫn nhục không ác ý, dù bị chửi, bị đánh, lấy nhẫn làm sức mạnh, ta gọi là Bà-la-môn."

Phật khen người vợ đã nhẫn nhục, không nổi sân, điềm đạm giải thích, nhờ đó đưa chồng đến gặp Phật. Phật cũng nhẫn nhục, từ tốn nên độ được ông anh. Ông anh gặp ba người em chửi, cũng điềm đạm giải thích, độ luôn ba người. Trong câu chuyện có ba tấm gương nhẫn nhục: người vợ, Đức Phật và người chồng. Nhờ đó mọi chuyện tốt đẹp.

Ý nghĩa câu chuyện

Bài học sâu sắc mà TT. Thích Chân Quang muốn truyền tải: nhẫn nhục không phải là hèn nhát, mà là sức mạnh nội tâm vĩ đại. Khi gặp bất đồng, đặc biệt là bất đồng về tôn giáo, người có đạo đức chân chính sẽ là người ôn hòa, điềm đạm, từ tốn giải thích. Sự nhẫn nhục ấy có sức cảm hóa mạnh mẽ, biến kẻ thù thành bạn, biến người chống đối thành người cùng chí hướng. Ngược lại, sự hung hăng, nóng giận chỉ làm tăng thêm oan trái và chia rẽ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang