Người Tinh Tấn Giữa Lòng Chúng

Trong khu rừng Kỳ Đà, dưới gốc cây cổ thụ, không khí buổi chiều tĩnh lặng đến lạ. Nắng vàng xuyên qua kẽ lá, rơi từng mảng sáng trên thảm cỏ. Các vị tỳ kheo đang tụ họp quanh đức Phật, lòng nặng trĩu khi nghe tin: chỉ còn bốn tháng nữa, Như Lai sẽ nhập Niết bàn. Ai nấy đều xót xa, bùi ngùi. Nhưng có một người, ngồi tách biệt ở góc xa, không nói với ai, đôi mắt nhìn xuống, tay siết chặt. Đó là tỳ kheo Tissa.

Nghe tin Phật sắp ra đi, Tissa không kìm được nỗi bàng hoàng. Ông chưa đắc đạo, vẫn còn là phàm phu, vẫn còn vô minh. Ông nghĩ: “Ta đã theo Phật bao năm, nhưng chưa đạt được gì. Giờ Phật sắp nhập diệt, ta sẽ bơ vơ giữa dòng đời, không chỗ nương tựa.” Nỗi sợ hãi và hối hận dâng lên. Từ đó, Tissa thay đổi hẳn. Ông tách khỏi anh em, không nói chuyện với ai, chỉ âm thầm ngồi thiền, đi kinh hành, quán thân vô thường. Ngày này qua ngày khác, ông cố gắng dồn hết tâm lực vào việc tu tập, không để phút giây nào trôi qua vô ích.

Thấy thái độ kỳ lạ của Tissa, nhiều tỳ kheo bàn tán. Có người nói: “Ông Tissa trước đây vui vẻ, nay sao lầm lì, xa lánh mọi người? Chắc ông ta kiêu mạn, tự cho mình hơn người.” Một vị khác thắc mắc: “Phật còn ở đây mà ông ta không hầu chuyện, cứ lủi thủi một mình, thật khó hiểu.” Những lời xì xào lan ra, khiến Tissa càng thêm áp lực. Nhưng ông không giải thích, chỉ âm thầm chịu đựng, vì biết rằng thời gian không còn nhiều.

Một hôm, đức Phật gọi các tỳ kheo lại. Ngài nhìn quanh, rồi nói với giọng từ bi: “Này các thầy, đừng hiểu lầm Tissa. Thầy ấy không phải kiêu mạn, cũng không lập dị. Tissa đang dồn sức tinh tấn tu hành, vì biết rằng sắp xa Như Lai, mà chưa đắc đạo. Người như vậy mới thật lòng quý kính Như Lai.” Ngài dừng lại, rồi đọc bài kệ: “Đã nếm vị độc cư, đã hưởng vị nhàn tịnh, không ác, không sợ hãi, người ấy được pháp hỷ.”

Các tỳ kheo nghe xong, chợt hiểu ra. Họ nhìn Tissa với ánh mắt cảm phục. Còn Tissa, khi nghe Phật khen, lòng ông dâng lên niềm xúc động. Ông quỳ xuống, nước mắt lăn dài, thầm nguyện sẽ tinh tấn hơn nữa để không phụ lòng Thế Tôn. Từ đó, ông tiếp tục tu tập miên mật, không còn bị ai quấy rầy. Dù không biết ông có đắc đạo hay không, nhưng tinh tấn chân thật của ông đã được Phật ấn chứng.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện về tỳ kheo Tissa dạy chúng ta rằng tinh tấn chân thật không phải để khoe khoang hay tạo ấn tượng với người khác. Người tu hành đúng đắn là người biết rõ mục tiêu của mình, âm thầm nỗ lực, không màng dư luận. Đồng thời, chúng ta cần thận trọng: tinh tấn chỉ là một yếu tố, phải kết hợp với phước đức và trí tuệ, nếu không sẽ dễ rơi vào sai lầm, gây bất an cho bản thân và gia đình.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang