Người phục vụ và bài học về sự ưu tiên của Bồ Tát

Buổi sáng ở một quán ăn nhỏ ven đường, tiếng chén dĩa va vào nhau lách cách, mùi cà phê thoang thoảng hòa lẫn trong không khí ẩm ướt sau cơn mưa đêm. Một cô gái trẻ, dáng người mảnh khảnh, khuôn mặt khả ái, đang cúi mình lau chiếc bàn gần cửa sổ. Cô mỉm cười với từng vị khách bước vào, tay thoăn thoắt rót trà, đặt khăn giấy, rồi lại lui về phía quầy. Nhìn cô, ít ai biết rằng cô từng có nhan sắc nổi bật, từng được nhiều người ngỏ lời mời làm người mẫu, làm diễn viên. Nhưng cô chọn công việc phục vụ này, ngày ngày hạ mình xuống để chăm sóc cho từng vị khách xa lạ.

Người ta thường nghĩ phục vụ là nghề thấp kém, là phận “osin” phải cúi đầu trước thiên hạ. Nhưng có một vị thầy, trong một buổi pháp thoại, đã nhìn nghề phục vụ bằng con mắt khác. Thầy kể rằng, trong một kiếp xa xưa, thầy cũng từng bưng cơm, mời nước, năn nỉ từng người: “Uống đi rồi đưa đây tôi rửa cho.” Thầy đã làm phục vụ cho biết bao nhiêu người, để rồi hôm nay, có duyên lành mà ngồi giảng đạo cho hàng trăm, hàng ngàn người nghe. Thầy nói: “Được phục vụ người khác là nhân lành rất lớn. Mình hạ mình xuống, mời người ta một ly nước, một khay cơm, đó là cái duyên cực kỳ tốt để sau này mình giáo hóa chúng sinh.”

Ngồi giữa căn phòng ấm cúng, tôi chợt nhớ đến câu chuyện thầy kể về một vị Bồ Tát. Ngài có tâm từ bi vô lượng, muốn cứu độ tất cả chúng sinh, nhưng không thể nào cùng lúc hóa độ hết tất cả. Vì sao? Vì chúng sinh đông vô kể, mỗi người một nghiệp, một duyên, một căn cơ khác nhau. Có người đang say sưa trong tửu quán, có người đang lao vào vòng xoáy danh lợi, có người còn mê muội chưa biết đường về. Nếu cứ chạy theo từng người, e rằng chẳng cứu được ai, mà chính mình cũng kiệt sức. Vì vậy, Bồ Tát phải ưu tiên những chúng sinh dễ hóa độ, những người có căn lành từ đời trước, có thiện chí tu hành ở đời này. Đó không phải là sự phân biệt, mà là trí tuệ sáng suốt, là phương tiện khéo léo để gieo duyên cho nhiều người hơn.

Tôi chợt nhớ đến hình ảnh một ông bố có năm người con. Khi ông trúng số, ông làm di chúc để lại phần lớn gia tài cho đứa con nào? Chắc chắn là đứa con hiếu thảo, biết đi chùa, biết tu hành, biết giữ gìn nề nếp gia phong. Vì ông biết, chỉ có đứa con có đạo đức mới có thể làm cho cơ nghiệp nảy nở, mới giữ được hương hỏa tổ tiên. Còn những đứa con ham chơi, lêu lổng, ông chỉ cho chút ít để chúng sống qua ngày, chứ giao hết gia tài thì chúng sẽ phá sạch. Cũng vậy, một ông thầy dạy võ có hàng trăm môn sinh, ông chỉ truyền những chiêu thức bí truyền cho đứa trò nào có đạo đức, có tâm tu tập. Vì chỉ có những người như thế mới lĩnh hội được tinh hoa, mới làm rạng danh môn phái. Còn kẻ ham ăn chơi, sáng cà phê chiều thuốc lá, thì dạy cũng vô ích.

Thế nên, trong bảy tỷ con người trên thế giới, Bồ Tát chỉ chọn hóa độ khoảng ba, bốn ngàn người có mặt trong khóa tu hôm nay. Nghe có vẻ khó tin, nhưng đó là sự thật. Không phải Bồ Tát thiếu tình thương, mà vì Ngài phải khéo chọn những hạt giống tốt để gieo trồng. Những người có mặt ở đây, những người đang lắng nghe pháp thoại, chính là những người đã gieo duyên lành từ nhiều kiếp trước. Họ là những người được ưu tiên, được Bồ Tát dìu dắt tận tình. Còn những kẻ đang say sưa trong quán nhậu, đang chìm đắm trong vũ trường, thì dù có muốn cứu cũng khó, vì họ chưa đủ duyên lành để nhận ra ánh sáng.

Tôi nhớ có lần thầy kể về một người đàn ông làm nghề phục vụ, suốt đời chỉ biết cúi đầu, mời cơm, rót nước cho khách. Người đời chê cười, bảo anh ta là kẻ hèn hạ, chẳng có tương lai. Nhưng thầy lại nói: “Nghề phục vụ là nghề có phước nhất. Vì người phục vụ luôn hạ mình xuống, luôn nghĩ đến người khác, luôn đem lại niềm vui cho người khác. Cái nhân đó sẽ đưa họ đến những địa vị cao quý trong tương lai.” Quả đúng như vậy, khi ta phục vụ người khác bằng cả tấm lòng, ta đang gieo những hạt giống từ bi, những hạt giống sẽ nở hoa trong những kiếp sau.

Câu chuyện khiến tôi giật mình nhìn lại chính mình. Đã bao lần tôi khó chịu khi phải chờ đợi, khi phải nhường nhịn, khi phải làm những việc nhỏ nhặt cho người khác. Tôi cứ nghĩ rằng mình phải là người được phục vụ, phải được người khác nể trọng. Nhưng tôi đã lầm. Chính những lúc tôi hạ mình xuống, phục vụ người khác một cách chân thành, tôi mới thực sự lớn lên. Tôi nhớ có lần thầy dạy: “Càng tu lâu, càng phải làm osin. Càng giàu có, càng phải đi phục vụ. Vì đó là cách để ta dập tắt cái ngã, để ta nuôi dưỡng lòng từ bi.”

Buổi sáng hôm đó, tôi rời quán ăn với một cái nhìn khác về cô gái phục vụ. Cô vẫn cúi đầu, vẫn mỉm cười, vẫn ân cần với từng vị khách. Nhưng trong mắt tôi, cô không còn là một người phục vụ bình thường nữa. Cô là một vị Bồ Tát nhỏ, đang ngày ngày gieo trồng những hạt giống lành. Và tôi thầm cảm ơn cô, cảm ơn những người phục vụ thầm lặng trên đời, vì họ đã dạy tôi một bài học quý giá về sự khiêm hạ và tình thương.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc nhở chúng ta rằng Bồ Tát không thể hóa độ tất cả chúng sinh cùng một lúc, mà phải ưu tiên những người có căn lành, có thiện chí tu hành. Điều đó không phải là sự phân biệt, mà là trí tuệ và phương tiện khéo léo. Quan trọng hơn, nghề phục vụ, dù bị người đời coi thường, lại là nghề có phước lớn nhất, vì nó giúp ta hạ mình, nuôi dưỡng lòng từ bi và gieo duyên lành cho tương lai. Hãy vui mừng khi được phục vụ người khác, vì đó chính là con đường dẫn đến giác ngộ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang