Người Phụ Nữ Quét Đường

Sáng sớm, khi thành phố còn ngái ngủ trong làn sương mờ, ánh đèn đường vàng nhạt vẫn còn le lói trên con đường nhựa rửa sạch bởi đêm mưa. Tiếng chổi tre quét trên mặt đường tạo nên nhịp trầm đều đặn, xen lẫn tiếng xì xào của những chiếc lá ướt bị đẩy gọn vào lề. Người phụ nữ ấy, trong bộ đồ lao động cũ nhưng gọn gàng, cúi xuống nhặt một chiếc vỏ chai nhựa đang nằm chênh vênh bên vệ cỏ. Tay cô ấy thoăn thoắt, ánh mắt chuyên chú.

Đây là công việc của cô mỗi ngày, từ sáng đến chiều, tám tiếng đồng hồ, bao năm qua không đổi. Mỗi tháng, cô nhận một khoản lương khiêm tốn, đủ sống qua ngày nhưng không dư dả gì. Nhiều người nhìn vào sẽ thấy đây là một phận đời tầm thường, một sự phân công đơn giản của xã hội: quét đường, nhận tiền, rồi chờ cái chết.Nhưng nếu ai đó chịu dừng lại, nhìn sâu hơn vào đôi mắt đang cúi xuống những vẻ mặt ấy, sẽ thấy một tâm hồn khác hẳn.

Cô không chỉ quét đường để lấy tiền lương. Mỗi nhát chổi đưa đi, trong lòng cô là tình yêu dành cho mảnh đất này. Cô nghĩ thầm, dù rằng không ai nghe thấy: "Tôi quét cho đất nước tôi đẹp lên. Tôi quét để những người đi qua nhìn thấy người Việt Nam cũng có ý thức, có văn minh, biết giữ vệ sinh." Những suy nghĩ ấy lớn lao hơn bất kỳ đồng lương nào. Vậy nên, chiếc chổi trong tay cô bỗng trở nên nhẹ nhàng, nhịp điệu chậm lại một chút, như một điệu múa thầm lặng dành cho con phố.

Một buổi chiều nọ, khi cô đang quét đến gần ngã tư, một em bé chừng năm tuổi, mặt đầy nước mắt, bước ra từ một con hẻm nhỏ. Em bé đi lạc, gọi mẹ nhưng không ai trả lời. Cô dừng tay ngay lập tức, bỏ cả chổi xuống, quỳ gối xuống ngang tầm mắt em. "Con ơi, nhà con ở đâu?" Cô hỏi dịu dàng. Em bé chỉ khóc, tay bấu chặt góc áo cô. Cô không vội vã, nhẹ nhàng dỗ dành, giữ em ở lại bên mình, vừa bảo vệ em không bị xe cộ va vào, vừa nghĩ cách liên lạc với công an.

Lát sau, một vài người nước ngoài đi ngang qua, thấy cảnh ấy, họ hơi ngạc nhiên. Cô ngẩng lên, nở một nụ cười thật tươi, gật đầu chào họ lịch sự. "Welcome to Vietnam," cô nói, dù giọng hơi ngượng ngùng vì chưa quen nói tiếng Anh. Nhưng cái chào ấy chân thành đến lạ, đại diện cho cả một mảnh đất đang chào đón bạn bè quốc tế. Họ mỉm cười đáp lại, ánh mắt có chút cảm động.

Khi công an đến đón em bé về nhà, cô mới quay lại nhặt chổi lên, tiếp tục công việc dang dở. Lúc này, trên đường vắng người, ánh nắng chiều xuyên qua tán lá rải những đốm vàng trên mặt đường vừa quét xong. Cô bắt đầu quán chiếu, tâm trở nên lắng sâu. "Thân này vô thường, tâm này vô ngã," cô thầm niệm. Mỗi nhát chổi giờ đây không còn là lao động cơ bản nữa, nó trở thành một phần của thiền định, của sự tỉnh thức. Nếu có ai nhìn thấy khoảnh khắc ấy, có lẽ họ sẽ phải thốt lên: "Đây không phải là người thường, đây giống một bậc thánh đang quét đường vậy."

Xong việc, cô ghé vào ngôi chùa nhỏ gần đó, thắp một nén hương, lễ Phật với ánh mắt thành kính. Rồi cô về nhà, lo lắng cho gia đình, chuẩn bị bữa cơm tối. Cuộc sống của cô chẳng có gì phi thường, công việc vẫn bình thường, đồng lương vẫn ít ỏi. Nhưng nếu nhìn ở khía cạnh khác, đây chính là hình mẫu của một con người hoàn hảo. Tâm cô không hề bị nhốt trong cái góc nhỏ của nghề nghiệp. Nó mở ra, hướng về đất nước, về mọi người xung quanh, và hướng về cả sự giác ngộ.

Ý nghĩa câu chuyện

Con người hoàn hảo không phải là người có địa vị cao hay công việc kỳ vĩ, mà là người biết mở rộng tâm hồn mình ra khỏi khuôn khổ của bổn phận thường nhật. Dù ở bất kỳ vị trí nào, khi ta biết nuôi dưỡng những giá trị lớn lao trong lòng—yêu thương đất nước, giúp đỡ người khác, và luôn tỉnh thức trong chánh niệm—ta đã vượt lên trên thân phận một "công cụ" của xã hội để trở thành một con người đích thực với phẩm giá và sự hoàn thiện.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang