Người ở trọ nơi giàu sang

Ánh nắng chiều xuyên qua những ô cửa kính màu, rải những vệt sáng lấp lánh trên nền gạch bóng loáng của ngôi đại tự vừa hoàn thành. Một vị sư trẻ đứng lặng giữa chánh điện, tay vuốt nhẹ lên cột gỗ chạm trổ tinh xảo. Ngôi chùa rộng lớn, khang trang, Phật tử tấp nập, mọi thứ đều toát lên vẻ trang nghiêm và sung túc. Nhưng trong lòng vị sư, một nỗi băn khoăn cứ trào dâng.

Vị sư ấy đã xuất gia từ thuở nhỏ, trải qua bao năm tháng tu hành gian khổ. Từ những ngày đầu cơm không đủ no, áo không đủ ấm, phải ngủ trong am nhỏ lợp lá, ông đã từng bước vun bồi công đức, giữ giới, hành thiền, giáo hóa chúng sinh. Nhờ tinh tấn không ngừng, phước báo dần hiện tiền. Nay ông được giao trọng trách quản lý một ngôi chùa lớn, đẹp đẽ, với đầy đủ tiện nghi. Phật tử quý mến, cúng dường đầy đủ. Nhưng chính sự giàu sang, thành công này lại khiến ông lo lắng.

Một hôm, ngồi trong phòng riêng, vị sư trầm ngâm suy nghĩ. Ông nhớ lại lời Phật dạy trong kinh Kim Cang: “Bồ Tát không nhận lấy phước đức”. Nhưng làm sao để không nhận? Phước báo đã hiện ra như bóng với hình. Gương mặt ông sáng sủa, khôi ngô; trí tuệ thông suốt, giảng pháp lưu loát; chùa to, Phật tử đông – tất cả đều là quả ngọt của công đức tu hành. Ông có thể từ chối bằng cách nào? Cắt mặt đi? Bỏ chùa ra đi? Hay quăng hết tài sản? Ông gặp một vị thầy già, bày tỏ nỗi băn khoăn.

– Bạch thầy, con đọc kinh thấy Phật dạy Bồ Tát không nhận phước đức. Nhưng phước báo của con đã hiện ra rõ ràng, con biết làm sao để từ chối?
– Con nghĩ phước báo là cái gì? – vị thầy mỉm cười hiền từ.
– Là chùa to, Phật tử đông, trí tuệ sáng suốt, sức khỏe dồi dào… – vị sư đáp.
– Vậy con có thể quăng hết những thứ đó đi không?
– Thưa, không thể. Chùa là của Phật, con chỉ ở nhờ. Phật tử là duyên lành, con phải hướng dẫn họ. Trí tuệ là do Phật gia hộ, không phải của riêng con.
– Đúng vậy! – vị thầy gật đầu – Con đã tự trả lời được rồi. Không nhận phước đức không có nghĩa là phải từ bỏ tất cả, mà là xem tất cả như không. Xem chùa như nhà trọ, xem trí tuệ như của Phật cho mượn, xem sắc đẹp như huyễn ảo. Khi con thấy mọi thứ đều không phải của mình, lòng con sẽ không còn kiêu mạn, không còn tham chấp. Đó mới là cách từ chối phước đức đích thực.

Vị sư lặng người, như có một luồng sáng xuyên qua tâm trí. Ông nhận ra rằng, suốt bao năm qua, ông đã vô tình cho rằng những thành tựu mình có được là do công sức của bản thân. Chính cái “ta” ấy đã lớn dần, len lỏi vào từng suy nghĩ, khiến ông tự mãn. Nhưng thực ra, tất cả đều là nhờ Phật lực gia hộ, nhờ duyên lành của chúng sinh. Ông chỉ là người thừa hành, như một người quản gia trông coi gia sản của chủ.

Từ hôm đó, vị sư thay đổi hẳn. Ông vẫn sống trong ngôi chùa đẹp, vẫn giảng pháp, vẫn hướng dẫn Phật tử, nhưng tâm thái hoàn toàn khác. Mỗi sáng thức dậy, ông thầm nhủ: “Chùa này là của Phật, con chỉ ở nhờ. Trí tuệ này là của Phật, con chỉ là người chuyển lời. Phật tử này là duyên lành, con phải hết lòng phụng sự.” Ông không còn thấy mình là chủ nhân của bất cứ điều gì, mà chỉ là một người đầy tớ trung thành của Phật pháp.

Lòng ông trở nên nhẹ nhàng, thanh thản lạ thường. Khi gặp một vị sư già ở am lá sập xệ, ông không hề khinh thường, trái lại còn kính trọng sâu sắc, vì biết rằng ai cũng chỉ là người ở trọ trên cõi đời này. Nhờ tâm không chấp trước, phước báo của ông càng thêm vô lượng, nhưng ông không còn bị nó trói buộc. Ông cứ thế tinh tấn tu hành, làm Phật sự, mà lòng luôn rỗng rang, an nhiên.

Ý nghĩa câu chuyện

Khi phước báo lớn lao hiện tiền – dù là tài sản, sắc đẹp, trí tuệ hay danh vọng – người tu hành phải biết xem tất cả như không, không chấp là của mình, để tránh kiêu mạn và tham trước. Đó chính là cách “không nhận lấy phước đức” mà kinh Kim Cang dạy, giúp hành giả vượt qua mọi chướng ngại, tiến đến vô thượng bồ đề.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang