Người Nhai Kính Và Bài Học Về Sự Sai Lầm Trong Tu Tập

Giữa cái nắng chang chang của một buổi trưa hè ở miền quê, trong một căn nhà lá rộng, tiếng cười nói rôm rả của mấy người đàn ông đang ngồi quây quần bên mâm rượu. Họ vừa nhấp rượu đế vừa chuyện trò rôm rả. Bên cạnh họ, một cậu bé chừng mười tuổi đang ngồi thu lu ở một góc nhà, mắt dán vào những người lớn, thỉnh thoảng lại đưa mắt nhìn những chiếc ly thủy tinh dày cộp, đựng đầy rượu trắng trong veo.

Đó là tôi, hồi còn nhỏ. Hôm ấy, ba tôi có mấy người bạn ở quê lên chơi. Họ ngồi nhậu từ trưa đến chiều, chuyện trò không ngớt. Trong số đó, có một người đàn ông trạc ba mươi lăm, bốn mươi tuổi, thân hình vạm vỡ, nước da ngăm đen, nói chuyện sang sảng. Ông ta uống rượu rất nhanh, chén này nối chén khác, nhưng vẫn tỉnh táo, mặt mày hồng hào.

Đến một lúc, có lẽ đã ngà ngà say, ông ta cầm chiếc ly thủy tinh dày cộp, loại ly cối to dùng để uống trà đá, vẫn còn đầy nước đá và rượu bên trong. Mọi người không ai để ý. Bỗng nhiên, ông ta đưa chiếc ly lên miệng, cắn một miếng “rắc rắc” nghe rõ mồn một. Cậu bé ngồi góc nhà giật mình, mở to mắt nhìn. Ông ta nhai ngấu nghiến, tiếng thủy tinh vỡ vụn trong miệng nghe rào rào. Ai nấy đều sững sờ, đứng nhìn không nói nên lời. Vậy mà ông ta vẫn thản nhiên nhai tiếp, nhai hết cả cái ly, từ thành ly đến đáy ly dày cộp, không bỏ sót một mảnh nào. Nhai xong, ông ta nuốt ực một cái, rồi lại cầm chén rượu lên uống tiếp, mặt tỉnh bơ như không có chuyện gì xảy ra. Cả bàn nhậu đứng hình, người thì trợn mắt, người thì xanh mặt, không ai nói được lời nào.

Chuyện đó khiến tôi nhớ mãi. Một con người có thể nhai nát cả một chiếc ly thủy tinh mà không hề hấn gì, không chảy máu, không đau đớn. Thật là kỳ lạ. Nhưng nếu là người khác, chỉ cần nuốt nhầm một mảnh thủy tinh nhỏ thôi, có khi phải đi cấp cứu, mổ bụng ra để lấy. Cùng một việc làm, cùng một hành động, nhưng người thì vô sự, kẻ thì gặp họa.

Từ câu chuyện đó, tôi lại nghĩ đến chuyện tu tập. Trong đạo Phật, có biết bao nhiêu pháp môn, mỗi pháp môn đều có ưu điểm và khuyết điểm riêng. Có người tu theo một pháp môn, dụng công sai mà vẫn thành công, vẫn chứng được, vẫn nhập định được. Nhưng cũng có người tu theo y hệt như vậy, lại bị bệnh, bị điên. Điều này khiến nhiều người hoang mang, không biết đâu là đúng, đâu là sai.

Một lần, tôi có nói chuyện với một người bạn đạo, cũng là hàng sư đệ của tôi. Anh ta tu theo một pháp môn mà tôi thấy có chỗ sai. Tôi cảnh báo:

“Phương pháp tu của ông có chỗ sai đó.”

Anh ta liền phản bác:

“Nhưng tôi tu theo một vị thầy rất thành công. Nếu sai thì làm sao thầy tôi thành công được?”

Tôi mỉm cười, trả lời:

“Ăn trộm là sai hay đúng? Dĩ nhiên là sai. Nhưng có người ăn trộm vẫn thành công, không bị bắt, không bị phát hiện. Còn có người ăn trộm thì bị bắt ngay lập tức. Sai mà vẫn thành công là chuyện thường tình. Nếu hễ sai là không thành công thì thế gian này đã thành thiên đường từ lâu rồi, không còn ai dám làm bậy. Chính vì có người làm bậy mà vẫn thắng lợi, nên người đời mới không tin tội phước. Còn nếu ai làm bậy là bị quả báo liền, thì không ai dám làm bậy cả.”

Người bạn đạo của tôi nghe vậy, im lặng suy nghĩ. Anh ta nhận ra rằng, sự thành công của một người không phải là thước đo cho sự đúng đắn của phương pháp. Có người tu sai mà vẫn thành công, có người tu sai thì gặp họa. Điều đó cũng giống như chuyện nhai kính vậy. Có người nhai cả cái ly thủy tinh mà không sao, có người chỉ cần nuốt một mảnh nhỏ là phải đi cấp cứu. Sự khác biệt nằm ở thể trạng, ở cơ địa, ở sự may mắn của mỗi người.

Vì vậy, khi tu tập, chúng ta không nên chủ quan. Đừng thấy người khác tu sai mà vẫn thành công, rồi bắt chước làm theo. Cũng đừng thấy mình tu chưa thấy bệnh gì mà nghĩ rằng mình tu đúng. Bệnh có thể phát ra ngay, cũng có thể âm thầm tích tụ nhiều năm sau mới bộc phát. Giống như người nhai kính, hôm nay không sao, nhưng ngày mai, ngày mốt, hay mười năm sau, biết đâu lại có chuyện gì xảy ra. Tu tập là chuyện cả đời, phải cẩn trọng từng bước một, phải học hỏi, phải tìm hiểu cho tường tận, chứ không thể tu theo kiểu “thấy người ta ăn khoai cũng vác mai đi đào”.

Nhìn lại câu chuyện người nhai kính năm xưa, tôi rút ra được một bài học quý giá: Đừng bao giờ lấy sự may mắn của người khác để làm bài học cho chính mình. Mỗi người có một cơ địa, một hoàn cảnh, một nghiệp duyên khác nhau. Cái gì an toàn với người này chưa chắc đã an toàn với người kia. Tu tập cũng vậy, phải biết rõ căn cơ của mình, phải đi trên con đường chân chính, vững chắc, chứ đừng ham mau, ham lạ mà đánh mất chính mình.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhai kính và cuộc trò chuyện với người bạn đạo nhắc nhở chúng ta rằng: Tu sai có thể vẫn thành công, nhưng đó chỉ là sự may mắn nhất thời, không phải là lẽ tất nhiên. Đừng vì thấy người khác tu sai mà vẫn đắc đạo, vẫn có thần thông mà vội bắt chước. Mỗi người có một cơ địa, một căn cơ, một nghiệp duyên riêng. Điều quan trọng là phải tu đúng pháp, tu đúng chánh pháp, xây dựng từ gốc rễ đạo đức, giới hạnh, công đức, rồi mới đến thiền định. Chậm mà chắc còn hơn nhanh mà nguy hiểm. Sự thành công của một người không phải là thước đo cho sự đúng đắn của phương pháp. Hãy luôn tỉnh táo, sáng suốt trên con đường tu tập của mình.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang