Người lính và cọc tiền giữa trời mây mù

Buổi sáng hôm ấy, trời đất như muốn nuốt chửng chiếc trực thăng. Từng lớp mây dày đặc, xám xịt, cuộn vào nhau như một bức tường thành không lối thoát. Trong khoang máy bay, tiếng động cơ gầm rú xen lẫn tiếng gió rít qua khe cửa, khiến không khí căng thẳng đến nghẹt thở. Người lính trẻ ngồi đó, hai tay bám chặt vào thành ghế, mắt dán vào cửa kính mà chẳng thấy gì ngoài màu trắng đục vô tận.

Anh là lính trực thăng thời chế độ cũ, đã bay qua bao nhiêu vùng trời, nhưng chưa bao giờ gặp cảnh tượng mù mịt như thế này. Mây mù dày đặc đến mức không thể bay lên cao hơn, mà cứ bay ngang thì hết xăng, máy bay sẽ rơi tự do. Cách duy nhất là hạ độ cao, xuyên qua lớp mây dày, nhưng không ai dám chắc liệu có hết mây để nhìn thấy mặt đất hay không, hay sẽ đâm thẳng vào núi, vào nhà, và nổ tung thành tro.

Tim anh đập thình thịch, mồ hôi túa ra trên trán. Anh nghĩ đến mẹ già, nghĩ đến đứa em nhỏ, rồi bất giác bàn tay anh rờ vào túi quần. Còn tiền! Một xấp tiền dày cộp vẫn nằm đó, là tiền lương và chút dành dụm bao tháng nay. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu anh: “Nếu bây giờ chết, số tiền này không xài được thì uổng quá!”. Anh thầm tiếc rẻ, giá như hôm qua mình đã tiêu hết, đi nhậu với bạn bè, mua sắm gì đó, còn hơn là ôm tiền xuống đất.

Anh kể lại với thầy, giọng vẫn còn run: “Lúc đó con chỉ nghĩ, nếu chết mà còn tiền trong túi thì thiệt uổng. Con ước gì xài cho hết trước khi xuống đất. Cái tâm lý nó tự nhiên như vậy đó thầy”.

Thầy mỉm cười, nhìn anh trìu mến: “Đó chính là bản năng tự nhiên của con người. Ai cũng vậy thôi. Có tiền thì muốn hưởng cho hết, vì nghĩ chết là hết, không đem theo được. Nhưng chết đâu có hết! Chết chỉ là bắt đầu một cuộc sống khác, mà phần lớn đều là đau khổ, đói khát”.

Người lính im lặng, gương mặt đăm chiêu. Anh chưa từng nghĩ xa hơn cái chết. Với anh và bao người khác, sống ngày nào thì hưởng ngày đó, lo cho hiện tại là đủ. Nhưng lời thầy như mở ra một chân trời mới, khiến anh phải suy nghĩ lại về cuộc đời mình.

Thầy tiếp lời, giọng trầm ấm: “Cái dễ, như xài tiền cho hết, thì ai cũng làm được. Nhưng cái khó, như nhịn một chút để làm phước, giúp người, thì ít ai làm. Mà cái dễ thì đưa ta xuống địa ngục, cái khó mới đưa ta lên cõi trời. Con đường nào cũng có cái giá của nó”.

Người lính gật gù, ánh mắt như đã sáng ra. Anh chợt hiểu rằng, cuộc sống này không chỉ là hưởng thụ cho riêng mình, mà còn là cho đi, là tích lũy phước đức cho kiếp sau. Và từ hôm đó, anh bắt đầu tập đi con đường khó – con đường của lý trí, của đạo đức, của sự vị tha.

Ý nghĩa câu chuyện

Câu chuyện nhắc chúng ta rằng: bản năng tự nhiên của con người là thích hưởng thụ, thích cái dễ, nhưng chính cái dễ đó dẫn ta đến khổ đau, đọa lạc. Còn con đường khó – biết nhường nhịn, hy sinh, làm phước, tu tập – tuy gian nan nhưng mới đưa ta đến hạnh phúc, an vui thật sự. Hãy chọn con đường khó mà đi, vì đó là con đường duy nhất để vượt thoát khỏi vòng luân hồi đau khổ.

Biên soạn từ pháp thoại của TT. Thích Chân Quang